Balancing ‘Generation Gap’ สมดุลความต่างระหว่างวัย

หลายประเทศทั่วโลกกำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ (Aging Society) เช่นเดียวกับประเทศไทยที่ย่างก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ (Aged Society) โดยประชากรผู้สูงอายุในประเทศมีจำนวนมากถึง 12,116,199 คน คิดเป็นร้อยละ 18.3 ของประชากรทั้งหมด พูดให้เห็นภาพได้อย่างชัดเจนคือ เมื่อมีคนเดินมาพร้อมกัน 5 คน ในจำนวนคนทั้งหมดนั้นจะต้องเป็นผู้สูงอายุอย่างน้อย 1 คน

ความจริงแล้วประเทศไทยได้เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุมาเป็นเวลาหลายปีแล้ว จากข้อมูลประจำปี 2561 พบว่าประชากรในประเทศไทยทั้งหมด 66.4 ล้านคน เป็นผู้สูงอายุ 10.6 ล้านคน และต่อมาในปี 2562 ก็มีจำนวนผู้สูงอายุเพิ่มมากขึ้นเป็น 11.6 ล้านคน ทำให้ปัจจุบันประเทศไทยจึงก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ (Aged Society)

Esther Ann / Unsplash

เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคม การปรับตัวของกลุ่มคนทั้งสองช่วงวัยจึงเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะเจเนอเรชัน เบบี้บูมเมอร์ (หรือ Gen B) และเจนมิลเลนเนียล (หรือ Gen Y) โดยกลุ่มมิลเลนเนียล หมายถึงคนที่มีอายุระหว่าง 20 ตอนต้น ไปจนถึง 30 ตอนปลาย คนในกลุ่มนี้ชื่นชอบความมีอิสระในการใช้ชีวิต มีความคิดเป็นของตัวเอง มีความเป็นผู้นำ ต้องการเป็นที่ยอมรับจากสังคมและคนรอบข้าง ทันสมัยและเท่าทันโลก แต่ลึก ๆ แล้วก็เป็นกลุ่มคนที่อ่อนไหวง่าย แตกต่างจากกลุ่มของเบบี้บูมเมอร์อย่างชัดเจน โดยอายุเฉลี่ยของคนในกลุ่มนี้จะอยู่ที่ประมาณ 50 – 70 ปี และเป็นกลุ่มผู้ปกครองหรือพ่อแม่ของกลุ่มมิลเลนเนียล ซึ่งเป็นกลุ่มที่มักจะไม่ชอบการเปลี่ยนแปลง และมีแนวคิดส่วนใหญ่เป็นไปในทางอนุรักษ์นิยม มีอารมณ์อารมณ์ที่ค่อนข้างแปรปรวนเนื่องจากมีภาวะเครียดสะสมจากงานที่ทำ และมักมีปัญหาเรื่องความทรงจำมากขึ้น

จะเห็นได้ว่าทั้งสองวัยเป็นช่วงวัยที่ต่างกันทั้งในด้านของอายุและทัศนคติ ความคิดหรือแม้แต่แนวทางการใช้ชีวิตก็ล้วนต่างกันโดยสิ้นเชิง จึงทำให้เกิด ‘ช่องว่างระหว่างวัย (Generation Gap)’ ที่ทำให้เข้ากันได้ยาก ถึงอย่างนั้น การที่เราต้องดำรงชีวิตอยู่ในสังคมที่มีการรวมตัวของคนหลากหลายรุ่น เช่น บ้าน โรงเรียน สถานที่ทำงาน ก็จำเป็นที่จะต้องหาวิธีการในการสร้างจุดสมดุลระหว่างวัยให้ลงตัว

Tim Kilby / Unsplash

สมดุลระหว่างวัย
ช่วงวัยที่ผันเปลี่ยนไปตามกาลเวลา และเทคโนโลยีที่เริ่มมีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตมากขึ้น กลายเป็นวิวัฒนาการสำคัญที่แทรกซึมอยู่ในทุกตารางการใช้ชีวิตของคนทุกช่วงวัย ไม่เพียงแต่ในกลุ่มของชาวมิลเลนเนียลเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึง เบบี้บูมเมอร์ และกลุ่มอื่น ๆ อีกด้วย ซึ่งนอกจากที่มนุษย์จะพัฒนาคิดค้นสิ่งอำนวยความสะดวกมาเสริมความสบายในการดำรงชีวิตแล้ว เทคโนโลยียังได้เข้ามาเป็นปัจจัยเสริมที่ช่วยลดช่องว่างระหว่างวัยได้อีกด้วย

เมื่อเทคโนโลยีเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันทั้งในกลุ่มเด็กวัยรุ่น Gen Y และผู้สูงอายุ Gen B ไม่ว่าจะเป็นการติดต่อทางไกล การพูดคุยสนทนา การซื้อของออนไลน์ หรือแม้แต่การอ่านและเสพข่าวสารประจำวัน ก็ล้วนเกิดจากการใช้เทคโนโลยีและอินเทอร์เน็ตทั้งสิ้น พ่อแม่ ผู้ปกครอง ที่เคยบ่นว่าเด็ก ๆ ที่ติดโทรศัพท์ในวันนั้น ก็กลับกลายเป็นคนที่ห่างโทรศัพท์ไม่ได้อย่างในทุกวันนี้เสียเอง เทคโนโลยีและอินเทอร์เน็ตจึงเสมือนเป็น “จุดเชื่อมต่อ” ระหว่างช่วงวัยที่สามารถทำให้คนต่างวัยกันสามารถใช้ชีวิตร่วมกันได้โดยลดการขัดแย้ง และยังสามารถพึ่งพาอาศัยกันได้อย่างลงตัว

Tatiana Zanon / Unsplash

นอกเหนือจากแอปพลิเคชัน Line และ Facebook ที่เป็นแพลตฟอร์มออนไลน์ยอดนิยมของคนแทบทุกกลุ่มวัยแล้ว แพลตฟอร์มออนไลน์มาแรงอย่าง TikTok ก็ไม่น้อยหน้า เพราะกำลังได้รับความนิยมเป็นอย่างมากในปัจจุบัน TikTok เลือกกลยุทธ์สำคัญที่จะสร้างสรรค์รูปแบบการสื่อสารแนวใหม่ที่สามารถเข้าถึงทั้งกลุ่มคนรุ่นใหม่ และกลุ่มคนรุ่นอื่นอย่างชาวเบเบี้บูมเมอร์ให้หันมาสนใจแพลตฟอร์มนี้เช่นกัน โดยการทำงานของ TikTok นั้นแตกต่างจากแพลตฟอร์มอื่น ๆ ที่คอนเทนต์หลักจะอยู่ในรูปแบบของวิดีโอที่เข้าถึงได้ง่ายและสร้างความบันเทิงให้คนดูได้อย่างรวดเร็ว จนโดนใจทั้งกลุ่มคนรุ่นใหม่และวัยสูงอายุที่ให้การยอมรับในเทคโนโลยีมากขึ้น

Ekaterina Shakharova / Unsplash

งานวิจัยของชนนิกานต์ มุกดาแสงสว่าง ยังพบว่า ผู้สูงอายุมีความเชี่ยวชาญในด้านของเทคโนโลยีมากขึ้นกว่าที่เคยเป็นในอดีต โดยผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีพฤติกรรมการใช้แอปพลิเคชัน TikTok ในการติดตามเนื้อหาข่าวสารทั่วไป หลากหลายประเภท ได้แก่ ข่าวต่างประเทศ ข่าวในประเทศ ข่าวการเมือง ข่าวเกี่ยวกับชีวิตประจำวัน ข่าววงการเพลง ขณะที่นักวิจัยอื่น ๆ ก็ชี้ให้เห็นเพิ่มเติมว่า โซเชียลมีเดียเป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการต่อสู้กับการเหยียดอายุ พวกเขาเชื่ออย่างยิ่งว่าการให้ผู้สูงอายุอยู่แถวหน้าของการสนทนาเรื่องความชราเป็นกลยุทธ์ที่มีประสิทธิภาพอย่างแท้จริง

Don Fontijn / Unsplash

นั่นจึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่ปัจจุบันการใช้โซเชียลมีเดียอย่าง TikTok ที่ไม่เพียงมุ่งมั่นสร้างฟีเจอร์ที่ใช้งานง่าย แต่ยังให้เป็นแพลตฟอร์มที่มอบความสนุกสนานให้กับเหล่าผู้สูงวัยได้อย่างดี มากไปกว่านั้นยังเป็นแหล่งรวมความต้องการของแต่ละบุคคลเอาไว้ด้วยการใช้ AI เรียนรู้ความต้องการได้แบบปัจเจกบุคคล (Personalization) ที่นอกจากจะช่วยแสดงเนื้อหาที่กำลังเป็นกระแสแล้ว ก็ยังช่วยคัดกรองคอนเทนต์ซึ่งเป็นความสนใจเฉพาะของผู้ใช้งานได้ดียิ่งขึ้น และกลายเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือสำคัญในการลดช่องว่างระหว่างวัย ซึ่งกำลังเป็นปัญหาใหญ่ของการเปลี่ยนแปลงด้านเจเนอเรชันนั่นเอง

ที่มา : บทความ “Generation Gap เมื่อคนรุ่นเก่าและรุ่นใหม่เดินกันไปคนละทิศ” โดย CT Team จาก Creativetalklive.com
บทความ “การเผชิญหน้า ‘สังคมผู้สูงอายุ’ โจทย์ท้าทายภาระค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น” โดย สสส. จาก Resource Center Thaihealth
บทความ “STUDYING SENIORS DEFYING STEREOTYPES ON TIKTOK” โดย Natalie Christensen จาก The Balance Sheet
งานวิจัย “พฤติกรรมและความพึงพอใจในการใช้แอปพลิเคชัน TikTok ของผู้สูงอายุ” โดย ชนนิกานต์ มุกดาแสงสว่าง จาก มหาวิทยาลัยมหิดล

เรื่อง : หทัยภัทร อินมีทรัพย์