วาเลนไทน์นี้คุณมีคู่หรือยัง? มาร่วมส่อง 5 สัตว์ตัวแทนแห่งรักนิรันดร์ที่เคียงข้างกันไปตลอดชีวิต

ใครบอกว่าเรื่องของรักนิรันดร์เกิดขึ้นได้แค่กับมนุษย์เท่านั้น…

เป็นเรื่องปกติที่มนุษย์จะปรารถนารักที่ดี หรือภาวนาว่าสักวันจะพบกับรักแท้ที่ยั่งยืนตลอดไป และแม้แต่หวังว่าจะเจอกับคนที่ใช่เพื่อให้ได้ใช้ชีวิตด้วยกันไปชั่วนิรันดร์ เพราะความรักที่ดีคือการอยู่เคียงข้างและดูแลกันไปตลอดชีวิต แต่นั่นก็เป็นความรักที่หาได้ไม่มากนักในสังคมมนุษย์ และหลาย ๆ คนยังมองว่า ความรักเช่นนั้นมีเพียงแต่มนุษย์เท่านั้นที่ต้องการ แต่ในอีกทางหนึ่ง หมู่สัตว์น้อยใหญ่บางสายพันธุ์ก็ต้องการความรักที่ดีเหล่านั้นเช่นเดียวกันกับมนุษย์ โดยเฉพาะกับสัตว์เหล่านี้ซึ่งทำให้เห็นว่าความรักอันลึกซึ้งของพวกมัน กลายเป็นสิ่งที่มนุษย์ควรเอาเป็นแบบอย่าง และเป็นดั่งตัวแทนของความรักที่แม้แต่มนุษย์เองยังต้องอิจฉา

รักเดียวที่มีอยู่จริงแบบ ‘Monogamy’
หากจะบอกว่าสัตว์ที่มีคู่ชีวิตเพียงตัวเดียวเป็นสัตว์ที่มั่นคงในรักหรือเป็นความสัมพันธ์ที่โรแมนติกและพิเศษก็คงใช่ แต่ตามหลักวิทยาศาสตร์แล้ว สิ่งนี้เรียกว่าความรักแบบ ‘Monogamy’ หรือระบบคู่สมรสเดียว โดยทั่วไปแล้วระบบความรักของสัตว์จะมีอยู่ 2 แบบ อีกแบบหนึ่งเรียกว่า ‘Polygamy’ หรือระบบการมีคู่หลาย ๆ ตัว ซึ่งเป็นระบบการสืบพันธุ์ของสัตว์แต่ละชนิดตามธรรมชาติ

โดยพฤติกรรมความรักแบบ Monogamy พบมากในสัตว์ปีกถึง 90% และถึงแม้จะเรียกรูปแบบความสัมพันธ์นี้ว่าระบบคู่สมรสเดียว แต่ระบบนี้ก็สามารถแบ่งออกมาได้ถึง 3 รูปแบบ แบบแรกคือความรักอันลึกซึ้งที่ชวนให้ยิ้มตาม เรียกว่าเป็นรูปแบบที่มีคู่รักเพียงตัวเดียวไปตลอดชีวิต แบบที่สองคือการมีคู่ใหม่ทันทีเมื่อคู่ของมันตายจากไป และแบบที่สามคือการมีคู่รักใหม่เมื่อเลิกรากับคนรักเก่าไปแล้ว โดยสัตว์ที่มีพฤติกรรมความรักแบบ Monogamy มักเลือกคู่ครองที่แข็งแรง เหมาะสมที่จะมาเป็นคู่ชีวิตของกันและกันเพื่อช่วยกันสร้างครอบครัวและทายาท รวมถึงสามารถช่วยสร้างพื้นที่หรืออาณาเขตระยะยาวให้รุ่นอื่น ๆ ต่อไปได้อีกด้วย

ความรักแสนอบอุ่นของเหล่าสัตว์ทั่วทุกมุมโลก
มีสัตว์อีกมากมายที่มีความรักแบบมีคู่ครองเพียงตัวเดียวตลอดชีวิต แต่ในวันนี้ เราจะหยิบยกมาแค่ตัวอย่างจากบรรดาสรรพสัตว์บนโลกกว่าหลายล้านตัว ที่เป็นที่สุดของความรักซึ่งเปรียบเสมือนรักแท้ที่ควรค่าแก่การได้รัก

01 หงษ์
หลายคนคงคุ้นหน้าคุณตากันดีกับภาพ “หงษ์คู่” ที่เอียงคอมาบรรจบกันจนเกิดเป็นรูปหัวใจ ทำให้กลายเป็นสัญลักษณ์แห่งความรักที่นำไปสู่ของขวัญสุดพิเศษเนื่องในวาระต่าง ๆ สำหรับคู่รัก ไม่ว่าจะเป็นเค้กรูปหงษ์ ของขวัญวันวาเลนไทน์รูปแบบต่าง ๆ โปสการ์ดแต่งงาน รวมไปถึงตามโรงแรมที่ก็มักพับผ้าเช็ดตัวเป็นรูปร่างหงษ์คู่ในห้องสวีท

ซึ่งที่มาของหงษ์รูปหัวใจแสนจะคุ้นเคยนั้น เป็นเพราะพวกมันกำลังเกี้ยวพาราสีกันอยู่ ถ้าพูดในภาษาทั่ว ๆ ไปก็คือหงษ์ทั้งคู่กำลังจีบกันอยู่นั่นเอง เป็นเรื่องธรรมดาที่สัตว์จะจีบกันก่อนที่จะตกลงปลงใจใช้ชีวิตอยู่ด้วยกัน เพราะถ้าคนสามารถจีบกันได้ สัตว์ก็ทำได้ไม่ต่างกัน โดยหงษ์เพศผู้นั้นจะมองหาหงษ์เพศเมียที่ต้องตาต้องใจและสามารถเข้ากันได้เป็นอย่างดี เมื่อนั้นหงษ์เพศผู้จะเคลื่อนตัวเข้าหาอีกฝ่ายและเอียงคอจนเหมือนเป็นรูปหัวใจเพื่อดึงดูดฝ่ายตรงข้าม คล้ายกับชายหนุ่มที่กำลังจีบสาวเพื่อให้สาวใจอ่อนยังไงยังงั้น และเมื่อการเกี้ยวพาราสีจบลง หงษ์ทั้งคู่ก็จะใช้ชีวิตอยู่ด้วยกันไปตลอดจนกว่าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะตายจากกัน และจะไม่หาคู่รักใหม่อีกเลย จึงนับได้ว่าเป็นรักชั่วนิรันดร์ขนานแท้

02 เพนกวิน
ครอบครัวที่อบอุ่นคงเป็นความรักที่ใคร ๆ ต่างก็ใฝ่ฝัน เพราะครอบครัวก็เป็นความรักอีกรูปแบบหนึ่งไม่ต่างจากความรักของหนุ่มสาว อีกทั้งยังเป็นความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นและอบอุ่น หากใครได้มีครอบครัวที่อยู่พร้อมหน้าพร้อมตาคงเป็นอะไรที่พิเศษสุด เหมือนดั่ง “เพนกวิน” ที่มักจะเห็นพวกมันอยู่กันเป็นครอบครัว ไม่ว่าจะเป็นในสารคดี หนัง หรือแอนิเมชันก็ตาม ความอบอุ่นที่ทะลุน้ำแข็งขั้วโลกออกมานั้นจึงกลายเป็นภาพที่น่ารักเกินคำอธิบายของใครหลายคน

สำหรับเพนกวินนั้น วิธีการหาคู่ของพวกมันจะทำโดยการที่ตัวผู้มักพยายามหาก้อนหินที่สะอาดและมีความสวยงามมากที่สุดไปให้ตัวเมียที่มันหมายปองไว้เพื่อเป็นการจีบ และถ้าหากเพนกวินตัวเมียมีใจให้เช่นกัน มันก็จะนำก้อนหินที่อีกฝ่ายนำมาให้กลับที่รังของมัน นับว่าเป็นการป่าวประกาศว่าพวกมันได้เป็นคู่รักกันเป็นที่เรียบร้อย เหมือนเป็นการแต่งงานกันโดยนัยตามสไตล์เพนกวิน ๆ และเมื่อทั้งคู่ได้ใช้ชีวิตคู่ด้วยจนมีลูกตัวน้อย ๆ ออกมา พวกมันก็จะผลัดกันออกไปหาอาหารเพื่อนำมาป้อนให้กับเบบี้น้อยสุดน่ารัก ภาพครอบครัวเพนกวินพ่อแม่ลูกจึงเป็นมวลภาพความน่ารักที่ไม่ว่าจะเห็นกี่ทีก็อดเอ็นดูไม่ได้ แถมด้วยความมหัศจรรย์อีกอย่างก็คือ พวกมันสามารถจดจำเสียงของคู่รักตัวเองได้อย่างแม่นยำท่ามกลางเพนกวินนับแสนตัวอีกด้วย

03 ม้าน้ำ
แม้ในสังคมมนุษย์จะเป็นเรื่องปกติที่จะได้เห็นภาพผู้หญิงมีหน้าท้องที่ขยายขึ้นเมื่อตั้งครรภ์ และผู้ชายไม่สามารถท้องได้เหมือนอย่างผู้หญิง แต่ไม่ใช่กับ “ม้าน้ำ” เพราะม้าน้ำเพศผู้สามารถอุ้มท้องแทนคู่ชีวิตของมันได้ ทำให้มันถูกขนานนามว่าเป็นสุดยอด “คุณพ่อแห่งท้องทะเล” กันเลยทีเดียว

ม้าน้ำเป็นสัตว์จำพวกปลาที่มีรักมั่นคงไม่แพ้สัตว์บก และเมื่อมีคู่ม้าน้ำหนุ่มสาวที่ปิ๊งกัน วิธีการจีบของพวกมันนั้นก็แสนจะน่ารัก เพราะพวกมันจะเต้นรำกันในน้ำ โดยการว่ายน้ำเคียงคู่กันคล้ายกับการเต้นรำอยู่นั่นเอง นอกจากนี้ ม้าน้ำตัวผู้จะเปลี่ยนสีในขณะที่กำลังสานสัมพันธ์กับอีกฝ่ายเพื่อดึงดูดให้ม้าน้ำตัวเมียสนใจยิ่งขึ้น เมื่อนั้นพวกมันจะอยู่เคียงคู่กันไปชั่วชีวิตแม้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องตายจากไป พวกมันก็จะไม่เหลียวแลม้าน้ำตัวอื่น ๆ อีกเลย ความพิเศษของคู่รักม้าน้ำก็คือ เมื่อตัวเมียตั้งท้อง มันจะฝากไข่ไว้ที่ท้องของตัวผู้ เสมือนการสลับบทบาทกันไปโดยปริยาย แต่ทั้งนี้ก็มีนักวิจัยการประมงออกมาอธิบายว่า จริง ๆ แล้ว พวกมันไม่ได้รักเดียวใจเดียวอย่างที่คิด เนื่องจากมีการวิจัยที่ได้ทำการทดลองนำม้าน้ำสองตัวมาอยู่ที่ตู้เดียวกันหลังจากพวกมันผสมพันธุ์เรียบร้อยแล้ว พวกเขาก็ได้แยกเพศผู้ออกไปแล้วนำม้าน้ำตัวใหม่เข้ามาแทน หลังจากนั้น 4 วัน ทีมจึงนำม้าน้ำตัวเดิมกลับมา ปรากฎว่าม้าน้ำตัวเมียไม่ได้สนใจคู่เดิมของมันแต่อย่างใด เหตุอาจเป็นเพราะมันจำคู่รักของตัวเองไม่ได้นั่นเอง ทั้งนี้จึงอาจเป็นไปได้ว่า ถ้าหากพวกมันมีเหตุให้ต้องแยกจากกัน ก็อาจทำให้พวกมันหาคู่ครองใหม่ได้เช่นกัน

04 หมาป่า
ความรักที่ตายแทนกันได้ใช้กับใครได้บ้างก็ไม่อาจทราบได้ แต่แน่นอนว่าใช้กับ “หมาป่า” ได้อย่างแน่นอน เพราะหมาป่าตัวผู้นั้นรักคู่ครองและครอบครัวของมันยิ่งกว่าชีวิตของมันเอง ความรักของพวกมันดุจนิยายที่พระเอกมักจะคอยปกป้องนางเอกสุดชีวิต ไม่แปลกใจเลยว่าทำไมนิยายหลาย ๆ เรื่องถึงได้แรงบันดาลใจสุดโรมานซ์นี้มาจากหมาป่า

หมาป่าเป็นสัตว์สังคมที่มักอยู่รวมกันเป็นฝูง มีความดุร้าย และเป็นนักล่าตัวฉกาจ ภาพจำของหมาป่าที่หลาย ๆ คนมอง จึงเป็นความเท่ทั้งด้วยหน้าตาที่ดูหล่อเหลา ทรงพลัง ทว่าก็ปนด้วยความเจ้าเล่ห์และความเก่งกาจในการจู่โจมเหยื่ออย่างรอบคอบ แต่ในทางกลับกัน เมื่อหมาป่ามีคู่ มันก็เป็นเหมือนแค่หมาเชื่อง ๆ ตัวหนึ่งเท่านั้น มากไปกว่านั้น หากพวกมันมีลูกด้วยกัน สัญชาตญาณการเป็นหัวหน้าครอบครัวก็จะยิ่งทวีคูณมากกว่าเดิม เพราะพวกมันรักครอบครัวยิ่งชีวิต

ความรักของพ่อแม่หมาป่าที่มีต่อลูกเป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่ เมื่อมีหมาป่าตัวอื่น ๆ เข้ามาทำร้าย พวกมันจะปกป้องลูกของมันอย่างสุดชีวิต และความมั่นคงในคู่ครองของพวกมันก็เป็นสิ่งที่มีเสน่ห์ไม่แพ้กัน เพราะหมาป่าจะใช้ชีวิตกับรักที่มันเลือกตลอดไป แม้ว่าจะมีเหตุที่ทำให้ต้องแยกจากกันไปบ้าง แต่หลังจากนั้นพวกมันก็จะกลับมาอยู่ด้วยกันอยู่ดี เพราะสำหรับมันแล้ว ครอบครัวคือสิ่งที่สำคัญที่สุดนั่นเอง

05 บีเวอร์
มาต่อกันด้วยสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอย่าง “บีเวอร์” ที่จัดว่าเป็นสัตว์ที่น้อยครั้งจะพบว่ามีคู่ชีวิตเพียงตัวเดียว ซึ่งบีเวอร์ขึ้นชื่อเรื่องการว่ายน้ำที่เก่งกาจจนหลายคนนึกว่ามันเป็นสัตว์น้ำไปเสียแล้ว มากไปกว่านั้นบีเวอร์ยังเก่งเรื่องการสร้างครอบครัว ซึ่งการใช้ชีวิตของมันก็ราวกับมนุษย์ ที่มักจะทำงานอย่างหนักเพื่อสร้างครอบครัวที่สมบูรณ์พร้อม

แน่นอนว่าบีเวอร์เป็นสัตว์ที่รักเดียวใจเดียวก็จริง แต่สำหรับมันแล้ว ความรักบางครั้งก็ต้องมูฟออนและการยึดติดอาจไม่ช่วยอะไร เพราะอย่างนั้น เมื่อคู่ของมันตายลง บีเวอร์จะหาคู่ใหม่ทันที ซึ่งเป็นไปตามธรรมชาติและสัญชาตญาณของพวกมันนั่นเอง แต่ถึงอย่างนั้น ระหว่างที่บีเวอร์ได้มีคู่รักเป็นของตัวเอง พวกมันก็ไม่เคยนอกใจกันเลยสักครั้ง ทั้งบีเวอร์จะยังเลี้ยงลูกของพวกมันให้เติบโตเป็นอย่างดีจนกว่าลูกของมันจะสามารถสร้างครอบครัวเองได้อีกด้วย

ที่มา : บทความ “Wildly romantic: the weird and wonderful courtship rituals of wildlife” โดย Kathryn Shatford
บทความ “เรื่องรักของเพนกวิน” โดย ngthai
บทความ “Nine things you don’t know about seahorses” โดย Mark Tupper
บทความ “Do Wolves Mate for Life? 20 Amazing Facts About These Loyal Animals” โดย Katie Downey
บทความ “ความรักบันลือโลกของหมาป่าที่คุณอาจไม่รู้” โดย muncute
บทความ “จงศรัทธาในรัก เหมือนดั่งสัตว์เหล่านี้” โดย ngthai
บทความ “6 Animals that Mate for Life” จาก Courtney Hyde

เรื่อง : รัชฎาพรวรรณ มุ่งหมาย