ไขข้อสงสัยผู้โดยสาร ทำไมนักบิน "บินวน" แม้เครื่องยนต์ขัดข้องแต่ไม่ลงทันที
เหตุการณ์ความตื่นตระหนกที่เกิดขึ้นกับผู้โดยสารกว่า 140 ชีวิต บนเที่ยวบิน VZ3691 ของสายการบินไทยเวียตเจ็ท เมื่อช่วงดึกของคืนวันที่ 13 เม.ย.2569 ณ สนามบินซีหนิง ประเทศจีน กลายเป็นประเด็นที่ได้รับความสนใจอย่างกว้างขวางในโลกโซเชียล
หลังจากผู้ใช้เฟซบุ๊กชื่อ Thanathorn Trongsittivito หนึ่งในผู้โดยสารได้ถ่ายทอดประสบการณ์วินาทีระทึกเมื่อเครื่องยนต์ด้านขวาเกิดเสียงดังคล้ายระเบิดหลังการขึ้นบินเพียงไม่นาน แต่นักบินกลับตัดสินใจบินวนอยู่บนน่านฟ้าเป็นเวลากว่า 1 ชั่วโมงก่อนจะนำเครื่องลงจอดได้อย่างปลอดภัยในเวลา 01.25 น. ของวันที่ 14 เม.ย.ตามเวลาท้องถิ่น
ความกังวลของผู้โดยสารกับคำถาม "ทำไมไม่ลงทันที ?"
ในมุมมองของผู้โดยสารและชาวเน็ตบางส่วน การที่เครื่องยนต์ขัดข้องถือเป็นสภาวะวิกฤตขั้นสูงสุด ซึ่งควรได้รับการอนุญาตให้ลงจอดฉุกเฉินโดยเร็วที่สุดเพื่อป้องกันความเสี่ยงที่เครื่องยนต์ที่เหลือเพียงเครื่องเดียวอาจจะดับลงตามไปด้วย อย่างไรก็ตาม ในทางเทคนิคการบิน การตัดสินใจของกัปตันในกรณีนี้ได้รับการยืนยันจากนักบินและผู้เชี่ยวชาญว่า เป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภัยสากลอย่างเคร่งครัด โดยมีปัจจัยเรื่อง "น้ำหนัก" เป็นตัวแปรสำคัญ
ผู้ใช้เฟซบุ๊ก Mikoyan Pirabul ได้ให้ข้อมูลเชิงเทคนิคที่น่าสนใจว่า เครื่องบินโดยสารได้รับการออกแบบมาให้สามารถบินได้ด้วยเครื่องยนต์เพียงเครื่องเดียวแม้จะมีน้ำหนักบรรทุกสูงสุด (Maximum Takeoff Weight) แต่ปัญหาหลักคือ เครื่องบินมักจะมีน้ำหนักขณะขึ้นบิน สูงกว่าน้ำหนักสูงสุดที่ได้รับอนุญาตให้ลงจอด (Maximum Landing Weight) อย่างมาก โดยเฉพาะในเที่ยวบินระยะไกล ที่ต้องเติมน้ำมันไปเป็นจำนวนมาก
หากนักบินตัดสินใจนำเครื่องลงจอดทันที ในขณะที่น้ำหนักยังเกินเกณฑ์ จะมีความเสี่ยงสูงที่โครงสร้างของระบบฐานล้อจะได้รับความเสียหายอย่างรุนแรง หรือเครื่องบินอาจมีความเร็วในการเข้าใกล้รันเวย์ที่สูงเกินไป จนไม่สามารถหยุดเครื่องได้ทันในระยะรันเวย์ที่กำหนด นำไปสู่เหตุการณ์หลุดรันเวย์ที่เป็นอันตรายต่อชีวิตได้
นอกจากนี้ เครื่องบินรุ่นที่ใช้ในเที่ยวบินนี้ (ตระกูล Airbus A320/A321) ส่วนใหญ่ไม่มีระบบ "Fuel Dumping" หรือระบบที่สามารถพ่นน้ำมันทิ้งบนอากาศ เพื่อลดน้ำหนักได้ทันที นักบินจึงมีทางเลือกเดียวคือการ "บินวน" เพื่อใช้เครื่องยนต์เผาผลาญน้ำมัน (Fuel Burn-off) จนกระทั่งน้ำหนักตัวเครื่องลดลงมาอยู่ในเกณฑ์ที่ปลอดภัยต่อการลงจอด
คัดกรองระดับความฉุกเฉิน ไฟไหม้ vs เครื่องยนต์ขัดข้อง
ไทยพีบีเอสออนไลน์สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมจาก กัปตัน ต. นักบินสายการบินแห่งหนึ่ง ระบุว่า ต้องจำแนกสถานการณ์ฉุกเฉินออกเป็น 2 กรณีหลัก เพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจของนักบิน
1.กรณีไฟไหม้ที่ใดที่หนึ่ง เช่น ไฟไหม้ในเครื่องยนต์ ในระบบไฟฟ้า หรือมีการรั่วไหลของวัตถุอันตรายใต้ท้องเครื่อง ในสถานการณ์นี้นักบินจะปฏิบัติตามคู่มือทำการบินว่าให้ลงหรือไม่ให้ลง
2.กรณีเครื่องยนต์ขัดข้อง แยกเป็น 2 กรณี
- ขัดข้อง เครื่องยนต์ดับ หรือ ต้องดับเอง ให้แจ้งหอบังคับการบิน ขออนุญาตลงทันที ซึ่งในคู่มือจะบอกอยู่แล้ว (ตอบคำถามตามที่ผู้โดยสารกังวลว่า หากเครื่องยนต์อีกเครื่องดับจะทำอย่างไร)
- ขัดข้อง แต่แก้ไขได้ นักบินจะลดกำลังเครื่องยนต์ลง แต่ยังมีกำลังอยู่ หากแก้ไขได้ ก็ไม่จำเป็นต้องดับเครื่อง แต่เมื่อเครื่องประสิทธิภาพไม่เต็ม 100% แล้ว ในมุมมองของกัปตันคนนี้ เห็นว่าจะไม่บินต่ออีก 3-4 ชั่วโมง (เทียบเวลาการบิน จีน-ไทย) แต่จะขอกลับไปลงที่เดิม (คือประเทศจีนต้นทาง) เพื่อกลับไปเช็กเครื่องยนต์ดีกว่า แต่ปัญหาคือไม่สามารถนำเครื่องลงทันทีได้ เพราะน้ำหนักเกิน Maximum Landing Weight จำเป็นต้องเบิร์นน้ำมันหรือถ่ายน้ำมันทิ้ง เพื่อลดน้ำหนักเครื่องบินก่อน ไม่อย่างนั้นจะต้องตรวจระบบฐานล้อ โครงสร้างอีกหลายจุด
ดังนั้นเมื่อนักบินประเมินความเสี่ยงได้แล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องรีบลง ในกรณีที่เครื่องยนต์ยังมีกำลังทั้งคู่ การบินอีกประมาณ 1 ชั่วโมงด้วยเครื่องยนต์เดียว ยังอยู่ในเกณฑ์ที่สามารถบินไปสนามบินเดิม หรือ ไปสนามบินรองได้อยู่แล้ว
สนามบินสำรอง เผื่อใช้ในกรณีที่เลวร้ายที่สุดอีก เช่น เครื่องยนต์ดับแล้วกลับมาลงสนามบินต้นทางไม่ได้ เพราะสนามบินต้นทางเจอสภาพอากาศแปรปรวนเข้าพอดี เป็นต้น
สอดคล้องกับมุมมองของ Mikoyan Pirabul นักบินทุกคนต้องผ่านการฝึกซ้อมในเครื่องจำลองการบิน (Simulator) สำหรับสถานการณ์เครื่องยนต์ขัดข้อง (Engine Failure) ทุก ๆ 6 เดือน เพื่อให้เกิดความชำนาญในการประเมินความเสี่ยงและการตัดสินใจภายใต้ความกดดัน
อ่านข่าวอื่น :
นายกฯ เข้าทำเนียบวันหยุด ประชุม AZEC ทางไกลหนุนพลังงานสะอาด
รัฐบาลเผยสื่อนอกยก "สงกรานต์ไทย" เป็น World Water Festival
เรือด่วนเจ้าพระยา ปรับลดค่าโดยสารลง 1 บาท เริ่ม 17 เม.ย.นี้
"แอตแลนตา" ครองแชมป์สนามบินพลุกพล่านสุดในโลก 2568 ต่อเนื่องร่วม 30 ปี