โพสต์อ้าง “เรือไทยออยล์ 10” ถูกอิหร่านโจมตีในช่องแคบฮอร์มุซ แท้จริงเรือไม่เคยผ่านไปเส้นทางนั้น
Thai PBS Verify พบแหล่งข้อมูลข่าวบิดเบือนจาก : Facebook
[caption id="attachment_14449" align="aligncenter" width="690"]
ภาพเพจเฟซบุ๊ก Tasnim News Agency แชร์ภาพเรือไทยออยส์ ระบุว่า เรือธงชาติไทยโดนโจมตี[/caption]
Thai PBS Veify พบเพจเฟซบุ๊ก Tasnim News Agency แชร์ภาพเรือไทยออยส์ พร้อมข้อความระบุว่า
“A source say, Today, a ship was targeted in the Strait of Hormuz.
This ship, flying the flag of Thailand, attempted to pass through the Strait of Hormuz without heeding warnings and without obtaining permission from the Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) Navy. It was prevented from doing so by the IRGC Navy and subsequently targeted.”
แปลเป็นภาษาไทย โดยใช้ Google Translateระบุว่า
“แหล่งข่าวระบุว่า วันนี้มีเรือลำหนึ่งถูกโจมตีในช่องแคบฮอร์มุซ
เรือลำดังกล่าวชักธงชาติไทย และพยายามผ่านช่องแคบฮอร์มุซโดยไม่ปฏิบัติตามคำเตือน และไม่ได้รับอนุญาตจากกองทัพเรือของกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) จึงถูกกองทัพเรือ IRGC สกัดกั้น และต่อมาได้ถูกโจมตี”
ซึ่งโพสต์ดังกล่าวมีการแสดงความรู้สึก 1,300 ครั้ง และการแสดงความคิดเห็น 187 ข้อความ และมีการแชร์ไปกว่า 47 ครั้ง
เรือไทยโดนยิงที่ช่องฮอร์มุซจริงหรือไม่ ?
Thai PBS Verify สอบถามไปยัง พลเรือตรี ปารัช รัตนไชยพันธ์ โฆษกกองทัพเรือ กล่าวว่า จากการตรวจสอบพบว่า มีเรือของไทยอยู่บริเวณช่องแคบฮอร์มุซใกล้อ่าวโอมานจริง โดยกองทัพเรือได้ติดต่อไปยังบริษัทเจ้าของเรือ และได้รับการยืนยันว่า “เรือดังกล่าวปลอดภัยดี ไม่ได้ถูกยิง”
ทั้งนี้ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่า มีเหตุยิงเรือเกิดขึ้นจริงหรือไม่ และไม่ทราบว่าเป็นเรือของประเทศใด เนื่องจากหน่วยงานติดตามเฉพาะเรือไทยเท่านั้น
อย่างไรก็ตามในทางปฏิบัติอาจมีกรณีสวมธงเรือได้บ้าง แม้จะพบได้น้อยและถือว่าผิดกฎหมาย เปรียบได้กับการสวมทะเบียนรถ นอกจากนี้ ยังพบว่าสำนักข่าวอิหร่านแห่งหนึ่งนำภาพเรือ “ไทยออยล์ 10”ไปอ้างว่าเป็นเรือที่ถูกยิง แต่เมื่อตรวจสอบแล้วพบว่า เรือลำดังกล่าวปลอดภัยและไม่ได้อยู่ในพื้นที่เกิดเหตุ จึงต้องประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูลข่าวดังกล่าวต่อไป โดยย้ำว่ากองทัพเรือยืนยันว่าเรือไทยยังคงปลอดภัยทั้งหมด
เรือที่ถูกอ้างอยู่ที่ไหน ?
Thai PBS Verify ได้ตรวจสอบภาพของเรือไทยออยส์ จากภาพที่โพสต์ดังกล่าวอ้างว่าเป็นเรือที่ถูกยิง โดยจากการติดตามผ่านเว็บไซต์ติดตามเรือ Marinetrafficพบว่า ในช่วงเกิดเหตุเรือลำดังกล่าวไม่ได้อยู่ในพื้นที่ช่องฮอร์มูซ
ขณะเดียวกันเมื่อเช็กเรือแบบออนไลน์พบว่า เรือดังกล่าวยังอยู๋ที่ จ.ระยอง
[caption id="attachment_14429" align="aligncenter" width="1999"]
ภาพข้อมูลเรือจากเว็บไซต์ marinetraffic วันที่ 24 ก.ค. 69 เวลา 14.06 น.[/caption]
ตรวจสอบความโปร่งใสของบัญชี
อย่างไรก็ตามเมื่อเข้าไปตรวจสอบความโปร่งใสของเพจเฟซบุ๊ก Tasnim News Agencyพบว่าเพจมีการเปลี่ยนชื่อจาก Iran Militaryเป็น Tasnim News Agencyเมื่อวันที่ 21 เม.ย. 69 และมีผู้จัดการเพจอยู่ประเทศบังกลาเทศ ในขณะที่เพจมีผู้ติดตาม 39,000 คน ซึ่งบ่งบอกว่า เพจดังกล่าวไม่มีความเกี่ยวข้องกับสื่อทางการของอิหร่านแต่อย่างใด
ทั้งนี้ จากการตรวจสอบของ Thai PBS Verify พบว่า สำนักข่าว Tasnim News Agency ซึ่งเป็นสำนักข่าวของประเทศอิหร่าน มีการรายงานเกี่ยวกับเรือ เมื่อวันที่ 18 ก.ค. 69 ว่า กองทัพเรือของกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามอิหร่าน (IRGC Navy) สกัดกั้นเรือ 4 ลำที่ฝ่าฝืนกฎในอ่าวเปอร์เซีย โดยในรายละเอียดไม่มีการกล่าวถึงเรือไทยแต่อย่างใด
สถานการณ์วันนั้นเป็นอย่างไร ?
เมื่อวันที่ 20 ก.ค. 69 สหรัฐฯ เดินหน้าโจมตีอิหร่านเป็นวันที่ 9 ติดต่อกัน ท่ามกลางความกังวลต่อความปลอดภัยของการเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซ หลังอิหร่านอ้างว่าเรือบรรทุกน้ำมัน 2 ลำเกิดระเบิดและไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ ขณะเดียวกัน กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ของอิหร่านกล่าวว่า ได้โจมตีเป้าหมายทางทหารของสหรัฐฯ ในหลายพื้นที่ รวมถึงฐานทัพในจอร์แดน คูเวต และซีเรีย ขณะที่สหรัฐฯ ระบุว่า การโจมตีครั้งใหม่มีเป้าหมายเพื่อลดความสามารถของอิหร่านในการโจมตีเรือพาณิชย์ในเส้นทางเดินเรือสำคัญ อย่างไรก็ตาม สำนักข่าวรอยเตอร์ยังไม่สามารถยืนยันเหตุการณ์เรือบรรทุกน้ำมันทั้ง 2 ลำได้ และยังไม่มีรายละเอียดเกี่ยวกับชื่อเรือ ธงชาติ ลูกเรือ หรือความเสียหาย
สถานการณ์ความขัดแย้งส่งผลให้การเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งพลังงานสำคัญของโลก ลดลง โดยข้อมูลจาก LSEG ระบุว่า จำนวนเรือที่เดินทางผ่านช่องแคบฯ ลดลงจาก 8 ลำเหลือ 4 ลำในช่วงเวลาดังกล่าว ขณะที่ราคาน้ำมันปรับตัวเพิ่มขึ้นมากกว่า 2% แตะระดับกว่า 90 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ท่ามกลางความกังวลว่าความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านอาจส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานพลังงานทั่วโลก นอกจากนี้ยังพบมีสำนักงานอื่นรายงานอิหร่านยิงเรือไทยเช่นกัน
เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?
Thai PBs Verify ตรวจสอบโพสต์ข่าวอ้างว่า “เรือไทยถูกยิงในช่องแคบฮอร์มุซ” จากการสัมภาษณ์กองทัพเรือไทยระบุว่า มีเรือไทยอยู่ในบริเวณใกล้พื้นที่ดังกล่าวจริง แต่ได้ประสานกับบริษัทเจ้าของเรือแล้วและยืนยันว่าเรือปลอดภัย ไม่ได้ถูกโจมตี ขณะเดียวกัน ภาพที่ถูกนำมาอ้างว่าเป็นเรือที่ถูกยิงคือเรือ “ไทยออยล์ 10” ก็ตรวจสอบแล้วว่าไม่ได้อยู่ในพื้นที่เกิดเหตุและยังอยู่บริเวณระยอง นอกจากนี้ ข้อมูลจากเว็บไซต์ติดตามเรือก็สอดคล้องกันว่าเรือไม่ได้อยู่ในช่องแคบฮอร์มุซ
ทำไมโพสต์นี้ถึงเกิดขึ้นในช่วงนี้ ?
สาเหตุที่โพสต์ดังกล่าวเกิดขึ้น คาดว่าเกิดจากการนำ ข้อมูลเหตุการณ์ความตึงเครียดในช่องแคบฮอร์มุซมาผูกเข้ากับภาพเรือไทยออยล์ 10 โดยไม่มีการตรวจสอบข้อมูลตำแหน่งเรือและข้อเท็จจริงอย่างรอบด้าน โดยเพจ Tasnim News Agency อ้างข้อมูลจาก “แหล่งข่าว” ว่ามีเรือชักธงชาติไทยถูกกองทัพเรือ IRGC ของอิหร่านสกัดกั้นและโจมตี แต่ไม่ได้แสดงหลักฐานยืนยัน เช่น ชื่อเรือ พิกัด จุดเกิดเหตุ หรือข้อมูลจากหน่วยงานทางการ
ขณะเดียวกัน ภาพเรือไทยออยล์ 10 ที่ถูกนำมาใช้ประกอบข้อความอาจเป็นภาพจากฐานข้อมูลเรือ หรือภาพเก่าที่ถูกนำมาใช้เพื่อสร้างความเชื่อมโยงกับเหตุการณ์ดังกล่าว เมื่อเกิดเหตุการณ์เกี่ยวกับความขัดแย้งทางทะเลในพื้นที่สำคัญอย่างช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันระหว่างประเทศ ข้อมูลเกี่ยวกับเรือที่ถูกโจมตีมักได้รับความสนใจและถูกเผยแพร่อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะเมื่อมีการระบุว่าเป็น “เรือไทย” ทำให้เกิดการแชร์ต่อจำนวนมาก
อย่างไรก็ตาม การตรวจสอบของ Thai PBS Verify พบว่าเรือไทยออยล์ 10 ไม่ได้อยู่ในพื้นที่ช่องแคบฮอร์มุซ แต่ยังอยู่บริเวณจังหวัดระยอง และกองทัพเรือไทยยืนยันว่า เรือไทยทุกลำปลอดภัย จึงเป็นไปได้ว่าการนำภาพเรือไทยมาใช้เป็นการ ระบุเรือผิดลำ (misidentification)หรือเป็นการนำภาพที่ไม่เกี่ยวข้องมาใช้ประกอบข่าว
ดังนั้น สาเหตุของโพสต์นี้อาจมาจากการผสมกันระหว่าง ข่าวเหตุการณ์ความขัดแย้งจริงในช่องแคบฮอร์มุซ ข้อมูลที่ยังไม่ได้รับการยืนยัน การใช้ภาพเรือผิดบริบทส่งผลให้เกิดความเข้าใจผิดว่า “เรือไทยถูกยิง”ทั้งที่ยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าเกิดเหตุการณ์ดังกล่าวขึ้นจริงกับเรือไทยแต่อย่างใด