คลิปอ้างเป็น “ม็อบใหญ่ในไทย” พบการนำภาพเหตุการณ์ในอินเดีย รวมถึงภาพ AI และภาพเก่าปี 2568 มาทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นเหตุการณ์ปัจจุบัน
Thai PBS Verify ตรวจสอบพบที่มาแหล่งข่าวบิดเบือนจาก: Facebook
ตรวจสอบพบโพสต์อ้างคลิปที่ทำให้เกิดความเข้าใจผิดว่าเป็นเหตุการณ์ปัจจุบันเกี่ยวกับสถานการณ์การชุมนุมทางการเมืองในประเทศไทย
ระบุ
“#เป็นกำลังใจให้ทุกคนครับ”
พร้อมข้อความประกอบในคลิปว่า
“พลังมหาชน ประชาชนหลั่งไหลร่วมขบวนเรียกร้องความสงบสุข
ม็อบจุดติด ผู้ชุมนุมจำนวนมาก ต้องการประชาธิปไตยที่แท้จริง เราไม่ทิ้งกัน”
เผยแพร่เมื่อวันที่ 3 พ.ย. 69 มียอดเข้าชมประมาณ 67,000 ครั้ง
ตรวจสอบคลิปมวลชนเดินประท้วงบนถนน
Thai PBS Verifyตรวจสอบภาพแรกที่ปรากฏในคลิป โดยใช้Google Lens ค้นหาที่มาของภาพ พบว่าเป็นภาพที่ตรงกับรายงานข่าวของสำนักข่าว Reuters ซึ่งระบุว่า Five killed in fresh ethnic violence in India's Manipur state (มีผู้เสียชีวิต 5 รายจากเหตุการณ์ความรุนแรงทางเชื้อชาติครั้งใหม่ในรัฐมณีปุระของอินเดีย เกิดขึ้นที่ประเทศอินเดีย ปี 31 ต.ค 69)
[caption id="attachment_18109" align="aligncenter" width="1013"]
ภาพจากสำนักข่าว Reuters[/caption]
เมื่อค้นหาด้วยคำสำคัญเพิ่มเติมเกี่ยวกับการชุมนุมดังกล่าว พบคลิปจาก AJNews24 ที่มีรายละเอียดภาพตรงกับคลิปที่ถูกนำมาอ้างว่าเป็นเหตุการณ์ประชาชนร่วมเดินขบวนเรียกร้องความสงบ
[caption id="attachment_18111" align="aligncenter" width="1201"]
ภาพจาก AJNews24[/caption]
AJNews24 เผยแพร่คลิปดังกล่าวเมื่อวันที่ 1 พ.ย. 69
เมื่อนำข้อความมาแปลด้วย Google Translateระบุว่า
ท่ามกลางสถานการณ์ความไม่สงบที่ยังคงดำเนินอยู่ในรัฐมณีปุระ เมื่อวันที่ 31 ตุลาคม ที่ผ่านมา ประชาชนหลายพันคนจากชุมชนเมเต (Meitei) นาคา (Naga) และชนเผ่าพื้นเมืองอื่น ๆ ออกมาชุมนุมบนท้องถนนในเมืองอิมผาล (Imphal) เซนาปาตี (Senapati) และจันเดล (Chandel) เพื่อเรียกร้องให้รัฐบาลแสดงความรับผิดชอบ
การชุมนุมจัดขึ้นโดยกลุ่มภาคประชาสังคม โดยผู้เข้าร่วมเรียกร้องให้ยกเลิกข้อตกลง “ระงับปฏิบัติการ” (Suspension of Operations: SoO) ที่ทำไว้กับกลุ่มติดอาวุธคูกี (Kuki)
นอกจากนี้ ผู้ชุมนุมยังเรียกร้องให้ถอนกำลังทหารอัสสัมไรเฟิลส์ (Assam Rifles) ออกจากพื้นที่ขัดแย้ง บังคับใช้ระบบทะเบียนพลเมืองแห่งชาติ (National Register of Citizens: NRC) โดยกำหนดให้ปี 1951 เป็นปีฐาน และจัดให้ครอบครัวผู้พลัดถิ่นภายในประเทศสามารถกลับไปตั้งถิ่นฐานได้อย่างปลอดภัย
ผู้จัดการชุมนุมกล่าวหาว่า เจ้าหน้าที่รัฐล้มเหลวในการคุ้มครองชุมชนชนเผ่าพื้นเมืองและฟื้นฟูสันติภาพอย่างยั่งยืน
ในการชุมนุมสาธารณะที่เมืองอิมผาล ผู้เข้าร่วมยังมีมติเรียกร้องให้ถอดถอน เนมชา คิปเกน (Nemcha Kipgen) รองมุขมนตรีรัฐมณีปุระออกจากตำแหน่ง พร้อมเตือนว่าหากรัฐบาลไม่ดำเนินการตามข้อเรียกร้อง รัฐบาลของรัฐควรลาออกทั้งคณะ
การชุมนุมครั้งนี้เกิดขึ้นในช่วงที่สถานการณ์ความตึงเครียดในรัฐมณีปุระกลับมาปะทุขึ้นอีกครั้ง หลังเผชิญความรุนแรงระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์มาตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2023
บ่งชี้ว่า เหตุการณ์ดังกล่าวไม่ได้เกิดขึ้นในประเทศไทย แต่เป็นการชุมนุมของประชาชนในรัฐมณีปุระ ประเทศอินเดียเพื่อเรียกร้องให้รัฐบาลแสดงความรับผิดชอบต่อสถานการณ์ความไม่สงบในพื้นที่
[caption id="" align="aligncenter" width="1696"]
เทียบกับภาพจากสำนักข่าว Reuters[/caption]
ตรวจสอบคลิปผู้ชุมนุมถือธงชาติไทยบนท้องถนน
[caption id="attachment_18113" align="aligncenter" width="1475"]
โพสต์อ้างชุมนุมในประเทศไทย[/caption]
ภาพที่ 2 ที่ปรากฏในคลิป มีข้อความระบุว่า
“ม็อบจุดติด ผู้ชุมนุมจำนวนมาก ต้องการประชาธิปไตยที่แท้จริง เราไม่ทิ้งกัน”
เมื่อเราใช้ Google Lensค้นหาที่มาของภาพดังกล่าว พบบัญชีผู้ใช้เฟซบุ๊กรายหนึ่งเผยแพร่คลิปดังกล่าว เมื่อวันที่ 31 ต.ค.69 โดยระบุว่า
#ม็อบจุดติด#ผู้ชุมนุมจำนวนมาก #ต้องการประชาธิปไตยอันแท้จริง #ร่วมภูมิศักดิ์พลเยี่ยม
อย่างไรก็ตาม จากการสังเกตพบข้อผิดปกติหลายจุดในภาพ ทั้งลักษณะการเคลื่อนไหวของผู้คนและธง รวมถึงตัวอักษรที่ไม่สามารถอ่านได้ จากข้อสังเกตทั้งหมดที่พบ ทำให้ระบุได้ว่า ภาพดังกล่าวอาจสร้างขึ้นด้วย AI
เมื่อนำคลิปไปตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจจับภาพและวิดีโอที่สร้างจาก AI ได้แก่ Hive Moderationและ SynthIDของ Google พบว่าผลการตรวจสอบระบุว่ามีแนวโน้มที่จะสร้างด้วย AI ค่อนข้างต่ำ
แต่เมื่อตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบ AI จากเว็บไซต์ deepaiพบว่ามีแนวโน้มสร้างจาก AI 97%
[caption id="attachment_18115" align="aligncenter" width="1710"]
ผลการตรวจสอบภาพ AI[/caption]
นอกจากนี้ จากการสังเกตพบความผิดปกติของตัวอักษรภายในภาพ ที่ไม่สามารถอ่านข้อความได้อย่างชัดเจนอีกด้วย
[caption id="attachment_18116" align="aligncenter" width="1911"]
พบความผิดปกติของตัวอักษร[/caption]
ข้อสังเกตเพิ่มเติมจากการใช้ Google Lensพบภาพข่าวของ เนชั่นสุดสัปดาห์ NationWeekendที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 19 มิ.ย. 68 รายงานการชุมนุมของกลุ่ม คปท. และกองทัพธรรม บริเวณหน้าทำเนียบรัฐบาล เพื่อเรียกร้องให้นายกรัฐมนตรีลาออก ซึ่งนายกฯ ขณะคือ นางสาวแพทองธาร ชินวัตร
เมื่อนำมาเปรียบเทียบกับภาพในคลิป พบรายละเอียดขององค์ประกอบภาพที่สอดคล้องกันหลายจุด จึงมีข้อสังเกตว่าภาพดังกล่าวอาจนำภาพข่าวจากเหตุการณ์จริงมาใช้เป็นต้นแบบ ก่อนนำไปสร้างหรือดัดแปลงด้วย AIอย่างไรก็ตาม ยังไม่สามารถยืนยันกระบวนการสร้างภาพได้แน่ชัด
[caption id="attachment_18117" align="aligncenter" width="1859"]
ผลการเปรียบเทียบภาพกับภาพรายงานของเนชั่นสุดสัปดาห์[/caption]
ตรวจสอบภาพการชุมนุมบริเวณอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ
[caption id="attachment_18118" align="aligncenter" width="1606"]
โพสต์บิดเบือนจาก Facebook[/caption]
[caption id="attachment_18119" align="aligncenter" width="1595"]
ผลการค้นหาด้วย Google Lens[/caption]
เมื่อตรวจสอบภาพด้วย Google Lensพบช่อง YouTubeเคยเผยแพร่ภาพดังกล่าว โดยระบุว่าเป็นเหตุการณ์ชุมนุมที่เกิดขึ้นบริเวณอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ
จากนั้นจึงนำภาพไปเปรียบเทียบกับสถานที่บริเวณ อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ พบว่าองค์ประกอบและสภาพแวดล้อมโดยรอบสอดคล้องกัน รวมถึงพบอาคาร Victory Hub ซึ่งปรากฏอยู่ในภาพด้วย
[caption id="attachment_18120" align="aligncenter" width="1824"]
โพสต์อ้างว่ามีการชุมนุม (ภาพซ้าย) เปรียบเทียบกับ แผนที่บริเวณอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ พบอาคาร Victory Hub ตรงกัน (ขวา)[/caption]
จากการสังเกตพบป้ายโฆษณารถยนต์ Hyundai STARIA และป้ายโฆษณาผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวหน้าที่มี หลิงหลิง คอง เป็นพรีเซนเตอร์ ซึ่งเปิดตัวในปี 2568
เมื่อนำมาเปรียบเทียบกับภาพมุมสูงจาก Thai PBS พบว่าเป็นสถานที่เดียวกัน โดยภาพจาก Thai PBSระบุว่า เป็นเหตุการณ์วันที่ 28 มิ.ย. 68 ซึ่งเป็นการรวมตัวจัดกิจกรรมของกลุ่ม “รวมพลังแผ่นดินปกป้องอธิปไตยไทย” บริเวณอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ
[caption id="attachment_18122" align="aligncenter" width="1999"]
เปรียบรายละเอียดสถานที่ที่สอดคล้องกัน[/caption]
จึงบ่งชี้ได้ว่าภาพดังกล่าวเป็นภาพเหตุการณ์เมื่อปี 2568 ไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน
แผนที่
ตรวจสอบภาพชุมนุมบริเวณอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิช่วงกลางคืน
[caption id="attachment_18123" align="aligncenter" width="1606"]
โพสต์บิดเบือนจาก Facebook[/caption]
พบข้อความในภาพระบุว่า เริ่มแล้ว… ขับไล่ นายกไทยหัวใจเขมร ประชาชน เต็มพรึบ เป็นประวัติศาสตร์อีกครั้ง
จากการสังเกตพบว่า สภาพแวดล้อมในภาพมีลักษณะคล้ายบริเวณอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ และมีแนวโน้มว่าเป็นภาพการชุมนุมขับไล่นายกรัฐมนตรีแพทองธาร ชินวัตร จากกรณีความขัดแย้งไทย–กัมพูชา เมื่อตรวจสอบภาพเปรียบเทียบกับ Google Maps พบว่าองค์ประกอบของสถานที่มีความสอดคล้องกัน
นอกจากนี้ เมื่อค้นหาด้วยคำสำคัญที่เกี่ยวข้อง พบรายงานข่าวของ The Reporters เผยแพร่เมมื่อวันที่ 28 มิ.ย. 68 ระบุว่า “ประมวลภาพการชุมนุมของกลุ่มรวมพลังแผ่นดินปกป้องอธิปไตย เพื่อเรียกร้องให้ยางสาวแพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ลาออกจากตำแหน่ง ที่อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ”
[caption id="attachment_18124" align="aligncenter" width="1999"]
เปรียบเทียบภาพกับรายงานของ The Reporters[/caption]
[caption id="attachment_18125" align="aligncenter" width="1833"]
เปรียบเทียบภาพการชุมนุมกับสถานที่จริง[/caption]
แผนที่
จากการตรวจสอบพบว่าเป็นภาพจริง แต่เป็นภาพเหตุการณ์การชุมนุมเมื่อปี 2568 ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์ปัจจุบัน
เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?
จากการตรวจสอบพบว่า คลิปที่เผยแพร่บน Facebook เมื่อวันที่ 3 พ.ย. 69 อ้างว่ามีประชาชนจำนวนมากรวมตัวชุมนุมเรียกร้องประชาธิปไตยและขับไล่รัฐบาลในประเทศไทย เป็นคลิปที่นำภาพจากหลายเหตุการณ์มาประกอบกัน โดยภาพแรกเป็นเหตุการณ์ชุมนุมในรัฐมณีปุระ ประเทศอินเดีย เมื่อวันที่ 31 ต.ค. 69 ไม่ใช่เหตุการณ์ในประเทศไทย
ส่วนภาพผู้ชุมนุมถือธงชาติไทยมีข้อบ่งชี้ว่าอาจสร้างหรือดัดแปลงด้วย AI
ขณะที่ภาพการชุมนุมบริเวณอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิทั้งช่วงกลางวันและกลางคืน เป็นภาพเหตุการณ์จริงจากการชุมนุมเมื่อวันที่ 28 มิ.ย. 68 ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์ปัจจุบัน
ทั้งหมดนี้จึงสรุปได้ว่า คลิปดังกล่าวนำภาพต่างช่วงเวลาและต่างสถานที่มาใช้ประกอบ จนอาจทำให้ผู้รับชมเข้าใจผิดว่าเป็นสถานการณ์การชุมนุมที่กำลังเกิดขึ้นในประเทศไทย