4 คาแรกเตอร์ชาว LGBTQ+ ตัวแทนความหลากหลายที่เปล่งประกายจากยุคสู่ยุค

กว่า 90 ปีที่ ‘เจ้าหญิงดิสนีย์’ ถูกวาดเขียนและถ่ายทอดออกสู่สายตาผู้คนทั่วโลก นับตั้งแต่ปี 1937 ‘สโนว์ไวท์’ (Snow White) หญิงสาวผิวขาว รูปงาม เจ้าของชุดเดรสสีฟ้า-เหลืองที่มีภาพจำเป็นแอปเปิลอาบยาพิษ และการได้จุมพิตกับเจ้าชายจนฟื้นตื่นจากการหลับใหล ‘ซินเดอเรลล่า’ (Cinderella) สาวน้อยผมสีบลอนด์ผู้มีชะตากรรมน่าสงสาร เธอมีเพื่อนคู่ใจเป็นเหล่าสัตว์และงานบ้าน ‘จัสมิน’ (Jasmine) เจ้าหญิงคนที่ 6 เจ้าของผิวสีน้ำผึ้งและผมสีดำสนิทผู้มาจากดินแดนอาหรับราตรี ‘มู่หลาน’ (Mulan) หญิงสาวที่เติบโตในครอบครัวชาวจีนในยุคสงครามที่อยากแสดงความกตัญญูต่อผู้เป็นพ่อด้วยการไปออกรบแทน จนได้พบรักเข้ากับแม่ทัพในสงคราม

‘เทียน่า’ (Tiana) เด็กสาวผิวดำผู้ทำงานอย่างหนักและจับพลัดจับผลูพบรักเข้ากับเข้าชายกบ ‘โมอาน่า’ (Moana) เด็กสาวเจ้าของความหวังแห่งเกาะโมทุนุยที่ออกตามหาหัวใจของเทฟิติ เทพแห่งท้องทะเลที่จะทำให้ชีวิตความเป็นอยู่ของคนในเกาะดีขึ้นอีกครั้ง ‘รายา’ (Raya) เจ้าหญิงดิสนีย์คนแรกของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กับเรื่องราวความเชื่อ และการอยู่ร่วมกันของคนกับมังกร มาจนถึง ‘แอเรียล’ (Ariel) นางเอกจากภาพยนตร์ ‘The Little Mermaid’ เวอร์ชั่นไลฟ์แอ็กชันที่ได้ ‘แฮลลี เบลีย์’ (Halle Bailey) นักแสดงหญิงผิวดำเจ้าของเสียงร้องสดใส มาถ่ายทอดเรื่องราวการผจญภัยของเงือกน้อยในยุค 2020s ออกมาในรูปแบบใหม่ล่าสุด

ทำไม ‘เจ้าหญิงดิสนีย์’ ถึงต้องมาจากหลากหลายถิ่นกำเนิด หลากหลายเชื้อชาติ หน้าตา และผิวพรรณ

นั่นก็เพราะตัวละครเหล่านี้สามารถเป็น ‘ตัวแทน’ ของผู้คนที่อยู่ในหลากหลายพื้นที่ของโลกใบนี้ได้ โดยเฉพาะเด็กๆ ที่ไม่ว่าใครก็มีเจ้าหญิงดิสนีย์คนโปรด และไม่ว่าใครก็อยากเป็นเจ้าหญิงดิสนีย์

เช่นเดียวกับรูปลักษณ์ หน้าตา สีผิว ชาติกำเนิด ก็คือ ‘ตัวตน’ และ ‘อัตลักษณ์ทางเพศ’ ที่สำคัญไม่แพ้กัน นั่นทำให้นอกจากเหล่าเจ้าหญิงจากค่ายดังแล้ว ในโลกของการ์ตูนและตัวละครมากมายก็ยังถูกแต่งแต้มสีสันให้มีความหลากหลาย เพื่อให้สามารถเป็น ‘ตัวแทน’ ของผู้คนอีกหลาย ๆ กลุ่ม รวมทั้งเป็นบทเรียนแห่งความหลากหลายที่เหล่าเด็กๆ จะได้เรียนรู้เป็นบทแรก ๆ ในชีวิต

‘ทิงกี้ วิงกี้’ ผู้ถูกสงสัยว่าเป็นเกย์มานานกว่า 30 ปี
ย้อนไปในปี 2540 ‘เทเลทับบีส์’ (Teletubbies) เปิดตัวในฐานะรายการทีวีของช่องบีบีซี ภายใต้ฝีมือของ 2 ผู้สร้าง แอน วูด (Anne Wood) และ แอนดรูว์ ดาเวนพอร์ต (Andrew Davenport) ถือกำเนิดเป็น 4 สิ่งมีชีวิตสีสันสดใสขนาดเท่าตัวคนจริงอย่าง ‘ทิงกี้ วิงกี้’ (Tinky Winky) ‘ดิปซี่’ (Dipsy) ‘ลาล่า’ (Laa-Laa) และ ‘โพ’ (Po) และกลายเป็นที่พูดถึงจากคำทักทายแสนคุ้นเคยจากเพลง ‘Teletubbies say Eh-oh!’ หรือภาษาเด็ก ๆ ในวัยเตาะแตะอันหมายถึง ‘สวัสดี’ จนถึงทุกวันนี้ เทเลทับบีส์ ยังคงเป็นรายการโทรทัศน์ที่ครองใจผู้คนทั่วโลก รวมทั้งกลายเป็นไอคอนของความหลากหลายที่ถูกนำมาใช้อย่างเป็นสากล โดยเฉพาะ ‘ทิงกี้ วิงกี้’ ตัวละครสีม่วงรูปร่างสูงใหญ่ที่สุดใน 4 ตัว และมักจะปรากฏตัวพร้อมกับกระเป๋าถือใบสีแดงสดใส คือจุดกำเนิดของเส้นทางความหลากหลายที่ เทเลทับบีส์ สรรสร้างเอาไว้ให้กับโลกใบนี้ เริ่มต้นที่ในปี 1999 เจอร์รี่ ฟัลเวลล์ (Jerry Falwell) ผู้เผยแพร่ศาสนาคริสต์ชาวอเมริกันได้เขียนบทความวิจารณ์เทเลทับบีส์โดยตั้งข้อสังเกตว่า ‘ตัวละครทิงกี้ วิงกี้อาจจะเป็นเกย์’

“ตัวของเขาเป็นสีม่วง ซึ่งเป็นสีแห่งความภาคภูมิใจของกลุ่มรักร่วมเพศ และหนวดของเขามีรูปร่างเหมือนสามเหลี่ยม ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความภาคภูมิใจของกลุ่มรักร่วมเพศเช่นกัน” ฟัลเวลล์เขียนไว้ในบทความวิจารณ์ดังกล่าว ซึ่งนอกจากนี้เขายังเห็นว่า ทิงกี้ วิงกี้มีกระเป๋าสีแดงสดที่พกติดตัวเป็นประจำ วิ่งไปมาในลักษณะคล้ายกับเด็กผู้หญิง ทั้งที่มีเสียงเหมือนเด็กผู้ชาย (ไม่ควรใช้ของที่ดูน่ารักสดใส) ยิ่งทำให้ข้อสันนิษฐานว่าตัวละครนี้เป็นเกย์ ยิ่งฟังดูเข้าท่ามากขึ้นไปอีก

ฟัลเวลล์ได้ย้ำถึงความกังวลเกี่ยวกับเรื่องนี้ของเขาอีกครั้งผ่านรายการทีวีชื่อดังอย่าง ‘ทูเดย์’ ที่มี เคที คูริก (Katie Couric) เป็นผู้ดำเนินรายการ โดยบอกกับเคธีว่า การที่เด็กผู้ชายวิ่งไปวิ่งมาด้วยกระเป๋าสตางค์ ทำตัวเป็นผู้หญิง หรือเป็นเกย์ เป็นสิ่งที่คริสเตียนไม่เห็นด้วย แต่ในท้ายที่สุดแล้ว ประเด็นดังกล่าวก็จบลงเมื่อ ไซมอน เชลตัน (Simon Shelton) นักแสดงผู้รับบททิงกี้ วิงกี้เคยกล่าวถึงเรื่องนี้ว่า “ผู้คนมักถามผมว่าทิงกี้ วิงกี้เป็นเกย์หรือเปล่า แต่ตัวละครนี้น่าจะเป็นเด็กอายุสามขวบ ดังนั้นคำถามนี้จึงค่อนข้างไร้สาระ”

กว่า 30 ปี นับตั้งแต่ทิงกี้ วิงกี้ถูกสงสัยว่าเป็นเกย์ครั้งแรก เวลาผ่านพ้นจนสังคมเปิดกว้างให้กับอัตลักษณ์ทางเพศที่หลากหลาย ในปี 2021 จึงเป็นครั้งแรกที่เทเลทับบีส์ออกคอลเล็กชัน ‘ไพรด์’ (Pride) อย่างเป็นทางการเพื่อต้อนรับเทศกาล Pride Month โดยออกแบบเสื้อผ้าสไตล์วินเทจยุค 90s แต่งแต้มสีสันของทั้ง 4 ตัวละคร โดยนำรายได้ส่วนหนึ่งบริจาคให้กับ GLAAD ซึ่งเป็นองค์กรไม่แสวงหากำไรที่ทำหน้าที่เป็นกระบอกเสียงให้กับชาว LGBTQ+ ทั่วโลกมานานกว่า 40 ปี นับเป็นกุญแจดอกสำคัญที่ไขเปิดให้โลกโอบรับความหลากหลายผ่านตัวละครที่แสนคุ้นเคย ซึ่งท้ายที่สุดแล้ว ไม่ว่าทิงกี้ วิงกี้จะเป็นเกย์จริงหรือไม่ แต่เจ้าตัวสีม่วงและผองเพื่อนก็ใช้ความสดใสน่ารักในการประสานผู้คนที่แตกต่างเข้าไว้ด้วยกันได้อย่างดี

รักของเจ้าหญิงบับเบิลกัมและมาเซลีนใต้ร่มแซฟฟิค
อีกหนึ่งการ์ตูนซีรีส์ที่เล่าเรื่องราวผ่านตัวละครสีสันสดใสคล้ายกับเทเลทับบีส์ แต่ถูกวาดด้วยลายเส้นที่เรียบง่าย และหน้าตาแบบปากนิดจมูกหน่อยของตัวละครที่อาจจะดูน้อย แต่โดดเด่นและเป็นที่จดจำอยู่เสมอ นั่นคือ ‘แอดเวนเจอร์ไทม์’ (Adventure Time) ซีรีส์การ์ตูนที่ถือกำเนิดมาตั้งแต่ปี 2010 เรื่องราวเป็นการติดตามการผจญภัยของเด็กผู้ชายอย่าง ‘ฟินน์’ (Finn) กับ ‘เจค’ หมาที่มีพลังพิเศษในการเปลี่ยนรูปทรงและขนาดได้ตามที่ใจนึกคิด ซึ่งฟินน์และเจคได้ออกผจญภัยโดยมีปฏิสัมพันธ์กับตัวละครและนำมาซึ่งข้อคิดมากมาย

แอดเวนเจอร์ไทม์ เป็นอีกหนึ่งการ์ตูนที่มีการเขียนเรื่องราวของ LGBTQ+ แฝงเอาไว้ได้อย่างละเอียดอ่อน หากใครที่เคยดูมาบ้าง (แต่ยังไม่ได้ดูตอนจบ) อาจจะพอเดาออกว่า นั่นคือความสัมพันธ์สุดน่ารักระหว่างเจ้าหญิงบับเบิลกัม (Princess Bubblegum) กับมาเซลีน (Marceline) ซึ่งแม้ว่าตลอดทั้งเรื่อง ทั้งคู่จะไม่ได้มีการแสดงตัวตนหรือคัมเอาต์อย่างชัดเจน แต่ในตอนจบ ทั้งสองตัวละครก็แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่าเป็นคู่รักกันด้วยฉากจูบสุดหวาน ซึ่งแม้ว่าแอดเวนเจอร์ไทม์จะเป็นการ์ตูนที่ไม่ได้แสดงอัตลักษณ์ทางเพศอื่น ๆ ออกมามากนัก แต่การวาดภาพความสัมพันธ์อันสวยงามของคู่รักแซฟฟิคคู่นี้ก็ได้เสียงชื่นชมและกระแสตอบรับในทางที่ดีจากผู้ชมจำนวนไม่น้อย (ที่ลุ้นมาตลอดทั้งเรื่องว่าอยากให้พวกเขาได้คู่กัน)

‘ท็อด’ จาก ‘โบแจ็ก ฮอร์สแมน’ ตัวแทน ‘Asexual’ ในโลกการ์ตูน
ในการ์ตูนซิตคอมจากยุค 90s ตัวเอกเป็นลูกครึ่งคนครึ่งม้าอย่าง ‘โบแจ็ก ฮอร์สแมน’ (BoJack Horseman) นอกจากจะฉายภาพความตลกร้ายของชีวิตผู้คน (ค่อนไปทางร้ายมากกว่าตลก) ผ่านหลากหลายตัวละครจากต่างสายพันธุ์ ไม่ว่าจะคน สุนัขลาบราดอร์ แมวเปอร์เซีย ซึ่งนอกจากความสนุกที่ถูกบอกเล่าผ่านเรื่องราวชีวิตสุดห่วยในแบบของตัวเองของแต่ละตัวละครแล้ว ยังมีการสอดแทรกตัวละคร LGBTQ+ เข้าไปได้อย่างแนบสนิท และเปิดอีกประตูแห่งความหลากหลายภายใต้ร่ม LGBTQ+ ซึ่งแสงไฟจากสังคมยังส่องไปไม่ค่อยถึงเท่าใดนัก

นั่นก็คือเรื่องราวของ ‘ท็อดด์ ชาเวส’ (Todd Chavez) มนุษย์หนุ่มผู้เป็นเพื่อนรูมเมตของโบแจ็ก ท็อดด์ อดีตดาราหนุ่ม ที่มักปรากฏตัวด้วยหมวกบีนนี่สีเหลือง เสื้อฮู้ดดี้สีแดง และมีรอยยิ้มบาง ๆ ท็อดด์เป็นที่รู้จักในแวดวงคนดูการ์ตูนเรื่องนี้ในฐานะตัวละครที่เป็นผู้ไม่มีแรงดึงดูดทางเพศ หรือเอเซ็กชวล (Asexual) ซึ่งเป็นอัตลักษณ์ทางเพศที่มักจะถูกสังคมมองข้ามและตั้งคำถาม โดยเรื่องราวการค้นหาตัวเอง เติบโต ต่อสู้ จนกระทั่งสามารถก้าวข้ามผ่านสู่การนิยามตัวตนว่าเป็นเอเซ็กชวลของท็อดด์ นับเป็นการถักทอเนื้อเรื่องได้อย่างชาญฉลาด และได้รับคำชื่นชมอย่างล้นหลาม

‘ครายเบบี้’ ไม่มีเพศ เพื่อให้ใครๆ ก็เจ็บได้ ร้องไห้เป็น
ตัวละครสุดท้ายที่มาแรงในยุคที่อาร์ตทอยกำลังเป็นกระแสหลักในไทยก็คือ ‘ครายเบบี้’ (Crybaby) ตัวละครใบหน้ากลมแก้มแป้น มาพร้อมผมทรงบ๊อบและน้ำตาอาบแก้มดูละม้ายคล้ายเด็กผู้หญิง ครายเบบี้เป็นตัวละครฝีมือคนไทยอย่าง มด-นิสา ศรีคำดี ซึ่งได้ให้คำนิยามว่าเป็นตัวละครที่ ‘ไร้เพศ’ และ ‘ไร้คำจำกัดความ’ (เพราะบางครั้งผมบ๊อบก็สามารถมองเป็นหูสุนัขได้เช่นกัน) ซึ่งเธอได้แรงบันดาลใจมาจากช่วงเวลาที่เสียน้ำตาให้กับสัตว์เลี้ยงที่จากไป จนกลายมาเป็นของเล่นชื่อดังที่มีหยดน้ำตาเม็ดโต ซึ่งแม้ว่าการ ‘ไม่มีเพศ’ ของครายเบบี้นั้น อาจไม่ใช่การบอกสังคมอย่างตรง ๆ ถึงอัตลักษณ์ที่แตกต่างหลากหลาย หรือระบุได้ว่าเป็น LGBTQ+ เสียทีเดียว แต่น้ำตาหยดโตที่อาบลงบนแก้มของตัวละครที่สุดแสนนามธรรมนี้ กลับสามารถเป็นตัวแทนของคนทุกคน รวมทั้งส่งต่อความคิดที่ว่า ไม่ว่าเราจะเป็นใคร จะเป็นเพศไหน ก็สามารถมีด้านที่อ่อนแอและเสียน้ำตาได้เหมือน ๆ กัน

ที่มา : บทความ “The Teletubbies embrace Pride, more than two decades after 'gay' Tinky Winky scandal” โดย Beth Greenfield
บทความ “Teletubbies: A Look Inside The Polarizing Children's Show” โดย Lisa Flowers และ Meg Walters
บทความ “10 Cartoons With The Best LGBTQ+ Representation” โดย Richard Craig

เรื่อง : Min K.