กางแนวคิด ‘รศ.นพ.บวรศม’ ว่าที่ รมว.สาธารณสุข พรรคประชาชน
ตีโจทย์ความล้มเหลวของโครงสร้างสุขภาพไทย หวังเปลี่ยน “สาธารณทุกข์” ให้กลายเป็น “สาธารณสุข” ที่จับต้องได้จริงด้วยแนวคิด Systems Thinking ย้ำไม่ต้องบูรณาการ 3 กองทุนสุขภาพ
วันนี้ 10 ม.ค. 2569 พรรคประชาชน (ปชน.) เปิดตัวทีมผู้บริหารรัฐบาลประชาชน ตามแคมเปญ The Professionals คนที่ 6 คือ รศ.นพ.บวรศม ลีระพันธ์ เป็นรองศาสตราจารย์ สาขาวิชาวิทยาระบบสุขภาพ โรงเรียนแพทย์รามาธิบดี สถาบันการแพทย์จักรีนฤบดินทร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล และอดีตประธานหน่วยบูรณาการความร่วมมือและการจัดการความเพื่อพัฒนาระบบวิทยาศาสตร์วิจัย และนวัตกรรมด้านการสร้างความเข้มแข็งของระบบสุขภาพ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)
สำหรับ ประวัติการศึกษา จบการศึกษาระดับ ปริญญาเอก Health Services Research, Policy and Administration, University of Minisota สหรัฐอเมริกา ปริญญาโท Health Policy and Management, Havard University สหรัฐอเมริกา ปริญญาตรี แพทย์ศาสตร์บัณฑิต คณะแพทย์ศาสตร์ ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
ประสบการณ์: ประธานหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาวิทยาระบบสุขภาพ มหาวิทยาลัยมหิดล. กรรมการที่ปรึกษาวิชาการ มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลในพระบรมราชูปถัมภ์. ประธานคณะทำงานวาระยุทธศาสตร์ด้านการเสริมสร้างความเข้มแข็งของระบบสุขภาพ สกสว.. ที่ปรึกษาอาวุโส โครงการ Better Health Programme Thailand กระทรวงการต่างประเทศและการพัฒนาระหว่างประเทศ ของสหราชอาณาจักร. ที่ปรึกษาโครงการทบทวนการใช้จ่ายภาครัฐด้านสาธารณสุขของประเทศไทย กลุ่มธนาคารโลก
การทำงานที่ผ่านมา รศ.นพ.บวรศม มีความสนใจกระบวนการคิดเชิงระบบ หรือ Systems Thinking มองปัญหาเป็นระบบเดียวกัน เป็นองค์รวม ไม่แยกส่วน ก่อนหน้านี้เคยออกมาแสดงความคิดเห็นและมีข้อเสนอเชิงระบบเรื่อง แก้ปมแพทย์ขาดแคลน และโรงพยาบาลรัฐขาดทุนเรื้อรัง
ในช่วงที่เชื้อ COVID -19 ระบาด การแพร่ระบาดของ นพ.บวรศม ในฐานผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ป้องกันสาขาระบาดวิทยา ได้พัฒนาแบบจำลองระบบบูรณาการเพื่อรับมือวิกฤต COVID-19 เพื่อนำไปสู่การแก้ไขอย่างเป็นระบบ
อ่านเพิ่ม ปลุก สธ. ปรับบทบาท รับมือแพทย์ขาดแคลน I นพ.บวรศม ลีระพันธ์
เมื่อโจทย์การไปโรงพยาบาลรัฐไม่ใช่เรื่องของ “สุขภาพ” แต่เป็น “ความทุกข์” จากการรอคิวตั้งแต่ตี 4 นพ.บวรศม ชูแนวคิด ‘Systems Thinking’ รื้อโครงสร้างที่บิดเบี้ยว เปลี่ยนบทบาทกระทรวงสาธารณสุขจากผู้เล่นเป็นผู้กำกับนโยบาย เพื่อเป้าหมายเดียว: ระบบสุขภาพที่ยั่งยืน เป็นธรรม และไม่ต้องมีใครแบกภาระเกินกำลังอีกต่อไป หวังเป็นผู้อาสาเข้ามาเขย่าโครงสร้างระบบสาธารณสุขไทย จากการดูแลแบบ ‘ใกล้บ้าน’ สู่การดูแลที่ ‘ใกล้ใจ’ และการยกระดับ อสม. ให้เป็นมืออาชีพ เพื่อไม่ให้ความเหลื่อมล้ำกลายเป็นเรื่องปกติในสังคมไทย
ถ้าไปดูทุกที่ทั่วโลก จะต้องมีบริการสุขภาพปฐมภูมิที่เข้มแข็ง และไม่ใช่ดูแลเรื่องพื้นฐานหรือการส่งเสริมป้องกันโรคทั่วไปเท่านั้น แต่ดูแลรักษาโรคทั่วไป โดยเฉพาะโรคเรื้อรัง อยู่ที่สถานพยาบาลใกล้บ้าน ในกรณีสมัยใหม่อาจจะไม่ใกล้บ้านก็ได้ แต่ใกล้ใจ เมื่อไหร่ไปที่นี่แล้วมีปัญหาที่ดูแลได้ก็จบ ไม่ต้องมารอที่โรงพยาบาล
ปรัชญา ‘สาธารณสุข’ ต้องเริ่มจากเข้าใจ ‘สาธารณทุกข์’
ประโยคคลาสสิกที่ว่า “สาธารณสุขต้องเริ่มจากสาธารณทุกข์” อาจฟังดูหดหู่ แต่สำหรับหมอบวรศม นี่คือเครื่องเตือนใจสำคัญว่า งานสาธารณสุขไม่ใช่แค่เรื่องของบุคลากรที่ตั้งใจทำงานอย่างหนักเพียงอย่างเดียว แต่ต้องการ “นโยบาย” ที่มีประสิทธิภาพมาเป็นเกราะกำบังและเครื่องมือให้คนทำงาน เพื่อแก้ปัญหาความทุกข์ยากของประชาชนได้อย่างแท้จริง
ปัญหาหมอลาออก พยาบาลขาดแคลน โรงพยาบาลขาดทุน หรือคิวยาว คือเรื่องเดียวกันที่แยกจากกันไม่ได้ หากแก้แค่จุดเดียว (เช่น ผลิตหมอเพิ่ม) ปัญหาก็จะวนกลับมาใหม่ หมอบวรศมมองว่าต้องแก้ที่ “กฎกติกาการทำงาน” ทั้งระบบ ทำไมคนถึงไหลไปกองที่โรงพยาบาลใหญ่? ทำไมทรัพยากรถึงกระจุกตัว? การแก้เชิงโครงสร้างคือการทำให้ทุกส่วนเชื่อมโยงกันและทำงานสอดประสานกัน
การบูรณาการ 3 กองทุน บัตรทอง-ประกันสังคม-ข้าราชการ
ปัญหาใหญ่ของไทยคือ 3 กองทุนมีเจ้าภาพคนละกระทรวง (สาธารณสุข-แรงงาน-การคลัง) ทำให้การบริหารจัดการงบประมาณไร้ทิศทาง ข้อเสนอไม่จำเป็นต้องรวมเป็นกองทุนเดียวในทันที แต่ต้องมี “ผู้กำหนดนโยบายระดับชาติ” (นายกฯ หรือ รองนายกฯ) ที่ทำให้ทุกกองทุนมี ชุดสิทธิประโยชน์พื้นฐานที่เท่าเทียมกัน และมีการเฉลี่ยความเสี่ยง (Risk Pooling) เพื่อให้โรงพยาบาลไม่ต้องแบกรับภาระขาดทุนจากการจัดการที่ไร้เอกภาพ