“น้องหมี ต้าวสัญลักษณ์นุ่มนิ่มแห่งการฮีลใจคนทั่วโลก”

ของขวัญชิ้นแรก ๆ ที่ได้รับกันตอนเด็ก ๆ มักจะเป็น “ตุ๊กตาหมี” เพราะหน้าตาบ๊องแบ๊วน่ารักแถมยังน่ากอด แล้วยังมีนักวิทยาศาสตร์ที่บอกว่า นี่แหละคือ “วัตถุเปลี่ยนผ่าน” ที่ช่วยให้เด็ก ๆ ได้เรียนรู้เรื่องมนุษยสัมพันธ์ สามารถรับมือและจัดการกับความเครียดได้

เราให้ตุ๊กตาหมีเป็น “ของขวัญวันเกิด” มากว่า 130 ปีแล้ว และเจ้าขนนุ่มนิ่มน่ากอดตัวนี้ก็ไม่ได้ช่วยปลอบประโลมเพียงจิตใจของเด็ก ๆ เท่านั้น กับผู้ใหญ่เองก็ช่วยฮีลใจให้เราเกิดความรู้สึกอบอุ่นผ่อนคลายได้ไม่แพ้กัน

Hans-Jurgen Mager / Unsplash

ก่อนจะเป็นหมีเท็ดดี้ และการเป็น “สัตว์สัญลักษณ์” ที่หลากหลาย
สัตว์ที่มีรูปร่างใหญ่ เทอะทะ อย่างหมีมีอยู่ในธรรมชาติทั่วโลกหลากหลายสายพันธุ์ ทั้งยังมีความฉลาด ความจำดี และอยากรู้อยากเห็น ทำให้รูปลักษณ์และนิสัยตามธรรมชาติของเจ้าหมีถูกนำมาใช้เป็นสัญลักษณ์แทนความหมายในเชิงนามธรรมบ่อยครั้ง เช่น

การปกป้องและความกล้าหาญ เพราะหมีปกป้องลูกของมันเป็นอย่างดี การปกป้องที่ว่านี้เมื่อนำมาใช้กับมนุษย์ อาจไม่ได้หมายความถึงการปกป้องคนที่คุณรักเพียงเท่านั้น แต่ยังหมายถึงการปกป้องอุดมการณ์หรือความเชื่อ และพื้นที่ส่วนตัวอีกด้วย

ความอดทน เรารู้ว่าหมีจะจำศีลเพื่อรับมือกับภาวะขาดแคลนอาหารในช่วงฤดูหนาว หมีจึงกลายเป็นสัญลักษณ์แห่งความอดทน การอดทนเหมือนหมี หมายถึงการอดทนเพื่อนำไปสู่ความสำเร็จหรือเป้าหมายที่ตั้งเอาไว้

ความขี้เล่นและอยากรู้อยากเห็น เพื่อให้อยู่รอดในธรรมชาติ หมีต้องช่างสังเกตและจำได้ว่าแหล่งอาหารอยู่ตรงไหน สิ่งใดที่กินไม่ได้ และสิ่งใดควรหลีกเลี่ยง แต่แม้จะต้องเอาตัวรอดอยู่เสมอ เจ้าหมีก็ยังมีนิสัยขี้เล่น บ่อยครั้งหมีจึงถูกนำมาเป็นสัญลักษณ์แห่งความสนุกสนานและเปิดกว้างพร้อมเรียนรู้

Cristina Glebova / Unsplash

หมีเท็ดดี้ (Teddy Bears) กำเนิดหมีน้อย สัญลักษณ์แห่งความกรุณาปราณี
ชื่อ “เท็ดดี้” ของตุ๊กตาหมียอดนิยม มีที่มาจากประธานาธิบดีคนที่ 26 ของสหรัฐอเมริกา “ธีโอดอร์ รูสเวลต์” (Theodore Roosevelt) โดยนำมาจากชื่ออย่างไม่เป็นทางการของเขาคือ “เท็ดดี้”

รูสเวลต์รักชีวิตกลางแจ้งและการเข้าป่า ในปี 1902 เขาได้รับเชิญให้เข้าร่วมทริปล่าสัตว์จากผู้ว่าการรัฐมิสซิสซิปปี้ พวกเขาออกล่าเจ้าหมีดำโดยมีไกด์หรือผู้ชำนาญทางนามว่า โฮลต์ คอลเลียร์ (Holt Collier) คอยให้ความช่วยเหลือ เมื่อเดินทางไปได้สองวัน คอลเลียร์ได้พบหมีดำตัวหนึ่งและเขารู้ว่ารูสเวลต์กำลังตามหลังมา เขาจึงตัดสินใจมัดเจ้าหมีไว้เพื่อรอรูสเวลต์ กระนั้นเมื่อประธานาธิบดีมาพบเข้า กลับรู้สึกว่าการจับเจ้าหมีมัดไว้แบบไม่มีทางสู้เพื่อรอให้เขามาล่าเป็นการกระทำอันผิดวิสัยนักกีฬาและปฏิเสธที่จะยิงเจ้าหมีนั้น เรื่องราวความกรุณาปราณีของรูสเวลต์ที่มีต่อเจ้าหมีแพร่หลายไปอย่างรวดเร็ว และมีการวาดการ์ตูนล้อลงบนหนังสือพิมพ์ชื่อดังด้วย

ข่าวอันโด่งดังทำให้สองสามีภรรยา โรสและมัวริส มิชตัม (Rose and Morris Michtom) เจ้าของร้านลูกอมที่บรุกลิน นิวยอร์ก เกิดปิ๊งไอเดียสนุกโดยการทำตุ๊กตาหมีแบบง่าย ๆ ที่มีดวงตาทำจากกระดุม ตั้งชื่อว่า “Teddy’s Bear” และนำมาโชว์ไว้ที่หน้าต่างร้านเพื่อแสดงความชื่นชมรูสเวลต์ หมี Teddy’s Bear จึงเริ่มเป็นที่รู้จัก กระทั่งต่อมาสองสามีภรรยามิชตัมได้รับอนุญาตให้นำชื่อ “เท็ดดี้” ของรูสเวลต์มาใช้กับตุ๊กตาหมีได้ ทั้งสองจึงผลิตตุ๊กตาหมีออกมาจำนวนมากและกลายเป็นของเล่นยอดนิยม หมีเท็ดดี้โด่งดังจนทำให้โรสและมัวริสก่อตั้งบริษัทของเล่นได้เลยทีเดียว ส่วนน้องหมีเท็ดดี้ก็กลายเป็นของเล่นตัวโปรดของเด็ก ๆ และเป็นสัญลักษณ์แห่งความกรุณาปราณีหรือความใจดีไปในเวลาเดียวกัน

Daniele Levis Pelusi / Unsplash

ทำไมเรานิยมใช้ตุ๊กตาหมีในผลิตภัณฑ์เด็กและครอบครัว
ตุ๊กตาหมีมักเป็นของเล่นชิ้นแรกที่เรามอบให้เด็ก ๆ เพราะรูปลักษณ์ที่นุ่มนิ่ม กอดง่าย และไม่เป็นอันตราย ต้าวหมีเปรียบเหมือนเพื่อนคนแรกที่อยู่กับเด็กตั้งแต่ตื่นนอนจนเข้านอน มันอยู่กับอารมณ์ที่หลากหลาย ทั้งสนุกสนาน ดีใจ งอแง และสำหรับวัยเด็กที่โลกของเขายังใบเล็ก ๆ อยู่ พวกเขาจึงมักจะรักและนึกถึงตัวเองเป็นอันดับแรกตามสัญชาตญาณ ต้าวหมีจึงเป็นดั่งเพื่อนที่ช่วยให้เด็ก ๆ เรียนรู้การใส่ใจและทะนุถนอมผู้อื่น

ทั้งหมดที่ว่ามานี้ทำให้ตุ๊กตาหมีเป็นสัญลักษณ์แทนความเป็นเด็ก มิตรภาพ ความดูแลใส่ใจ การปกป้อง และรักแบบไม่มีเงื่อนไข ตุ๊กตาหมีจึงถูกนำมาใช้ในผลิตภัณฑ์และบริการสำหรับเด็กเสมอ หากสังเกตดูตามแผนกกุมารเวชกรรมในโรงพยาบาล จะนิยมตกแต่งประตูทางเข้า หรือภายในห้องบริการต่าง ๆ สำหรับผู้ป่วยเด็กด้วยตุ๊กตาหมี หรือภาพตุ๊กตาหมี เพื่อสื่อถึงการต้อนรับอย่างอบอุ่น เป็นมิตร และปลอดภัย

Freepik

ไม่จำเป็นต้องเป็นโลโก้เพียงอย่างเดียว แต่การมีตุ๊กตาหมีปรากฏตัวอยู่บนผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ มีประโยชน์มากกว่าการช่วยให้จดจำแบรนด์ได้ ยกตัวอย่างแบรนด์ Kraft ผู้ผลิตเนยถั่ว ที่ใช้ภาพตุ๊กตาหมีวางไว้คู่กับโลโก้ Kraft พร้อมทำแคมเปญทางการตลาดที่บอกเล่าเรื่องราวของเด็กหญิงผู้เติบโตมากับต้าวหมีที่คุณแม่ให้มา และเธอได้ส่งต่อหมีนั้นให้กับลูกของเธอเอง แคมเปญนี้ได้สร้างความรู้สึกเชื่อมโยงระหว่างผู้บริโภคและผลิตภัณฑ์ ทำจนให้เกิดความรู้สึกรักและเอ็นดูผลิตภัณฑ์มากขึ้น ต้าวหมีบนกระปุกเนยถั่วจึงเปรียบดั่งสัญลักษณ์ของการส่งต่อสิ่งดี ๆ ให้แก่กัน

@KraftPB / Twitter

ตุ๊กตาหมี Comfort Object ของคนทุกวัย
Comfort Object คือ สิ่งของที่ทำให้รู้สึกสงบ สบายใจ คุ้นเคย และปลอดภัย เช่น หมอนเน่า ผ้าห่มผืนโปรด นาฬิกาที่ได้รับมาจากคุณปู่ ฯลฯ และตุ๊กตาหมีก็เป็นหนึ่งใน Comfort Object อันดับแรก ๆ ที่หลายคนนึกถึง แต่ด้วยภาพลักษณ์ของความเป็นตุ๊กตา ทำให้เราเผลอตีกรอบไปว่า ตุ๊กตาหมีนั้นดีต่อใจของเด็กน้อยเพียงอย่างเดียว ทั้งที่แท้จริงแล้ว ผู้ใหญ่ก็ต้องการตุ๊กตาหมีเช่นกัน

อบอุ่นปลอดภัยในอ้อมกอดของต้าวหมี
เมื่อมีเด็ก ๆ มากอดเรา หรือการได้เล่นหัวคลอเคลียกับน้องหมาน้องแมว ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนอ็อกซิโทซิน ช่วยให้เรารู้สึกผ่อนคลาย และฮอร์โมนเซโรโทนิน ช่วยให้อารมณ์คงที่และมีความสุข การกอดต้าวตุ๊กตาหมีนั้นคล้ายกัน มันทำให้เรารู้สึกเป็นสุข สงบ และปลอดภัย แต่นั่นเป็นเพราะตุ๊กตาหมี คือตัวกระตุ้นให้ระลึกถึงความทรงจำในวัยเยาว์ที่เราได้รับความรักและการเกื้อกูลอย่างไม่มีเงื่อนไข เป็นสัญลักษณ์ของเรื่องราวความสุขและความทรงจำที่ดี แถมยังมีงานวิจัยอีกมากที่ระบุว่า Comfort Object อย่างตุ๊กตาหมี ช่วยเพิ่มทักษะในการรับมือกับอารมณ์ต่าง ๆ ทำให้เกิดการเห็นคุณค่าในตนเอง และช่วยเรื่องการนอน การมีตุ๊กตาหมีเป็น Comfort Object เป็นการปลอบโยนตัวเองชนิดหนึ่ง

thecomfortcub.org

จาก Comfort Object สู่ผลิตภัณฑ์บำบัดใจ
มาร์เซลลา จอห์นสัน (Marcella Johnson) เจ้าของแบรนด์ The Comfort Cub ผู้ผลิตตุ๊กตาหมีบำบัด(Therapeutic Teddy Bear) น้ำหนัก 4 ปอนด์ (1.8 กิโลกรัม) ที่ภายนอกปกคลุมด้วยขนนุ่มนิ่ม ภายในบรรจุเม็ดลูกปัดขนาดเท่าเมล็ดถั่ว มีความตั้งใจให้ตุ๊กตาหมีบำบัดเป็นเครื่องมือฮีลใจสำหรับผู้ประสบกับความเจ็บปวดและความทุกข์โศกในรูปแบบต่าง ๆ โดยเฉพาะเหล่าคุณแม่ผู้สูญเสียลูกน้อยก่อนเวลาอันควร เช่นเดียวกับที่เธอเคยสูญเสียลูกชายหลังจากคลอดเพียงไม่กี่วัน ซึ่งก่อให้เกิดความทุกข์และนำไปสู่การพยายามหาทางออกให้กับความเศร้านั้น

ตุ๊กตาหมีบำบัดของ The Comfort Cub มีลักษณะเหมือนกับตุ๊กตาหมีทั่วไป คือ มีดวงตาอ่อนโยน วงแขนเปิดกว้างเหมาะกับการสวมกอด สีน้ำตาลของหมีเป็นสีกลาง ๆ ไม่เจาะจงเพศ จึงเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นมิตร น้ำหนักของตุ๊กตาพอดีต่อการใช้เพื่อเยียวยาผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจสลาย เมื่ออุ้มหรือกอดจะรู้สึกถึงน้ำหนักกำลังดีไม่เบาโหวง เมื่อนำขึ้นมาวางบนตักก็จะมีแรงกดนิด ๆ เป็นสัมผัสบำบัดใจ

thecomfortcub.org

ปักหมุดเที่ยวพิพิธภัณฑ์ตุ๊กตาหมี
รู้จักมุมเล็กมุมน้อยของต้าวตุ๊กตาหมีกันไปแล้ว ขอปิดท้ายด้วยจุดเช็กอินพิพิธภัณฑ์ตุ๊กตาหมีคิวท์ ๆ ให้ตามไปเติมเต็มความสุขกับต้าวสัญลักษณ์แห่งวัยเด็กกัน

The Dorset Teddy Bear Museum, อังกฤษ – ไปเที่ยวชมพิพิธภัณฑ์หมีที่รวบรวมตุ๊กตาหมีไว้มากมายตั้งแต่ยุคโบราณไปจนถึงต้าวหมีในทีวีโชว์ที่โด่งดังในยุคปัจจุบัน ที่นี่มีต้าวหมีขนาดเท่าคนจริงจัดแสดงไว้ให้ถ่ายภาพในบรรยากาศอบอุ่นแบบครอบครัว ถูกใจทั้งเด็กและผู้ใหญ่หัวใจเด็กแน่นอน

teddybearmuseum.co.uk

Teddy Bear Safari Theme Park, เกาหลีใต้ – พิพิธภัณฑ์หมีสุดคิวท์บนเกาะเชจู และเป็นพิพิธภัณฑ์แรกของโลกที่รวบรวมผลงานของศิลปินมากกว่าร้อยชีวิตจาก 10 ประเทศมาสร้างสรรค์ต้าวหมีในธีมต่าง ๆ ไว้ให้เราเดินชมกันเพลิน ๆ ไม่มีเบื่อ เช่น ธีมขั้วโลก ธีมซาฟารี ธีมโลกใต้ทะเล ฯลฯ

visitjeju.net/en

Teddy Bear Museum, เวียดนาม – พิพิธภัณฑ์หมีในอาคารทรงโดนัทแห่งเกาะฟูโกว๊ก (Phu Quoc) บอกได้เลยว่าที่นี่ใช้คำว่า “อลังการ” ได้สิ้นเปลืองมาก เพราะต้าวตุ๊กตาหมีถูกนำมาสร้างสรรค์ในธีมต่าง ๆ ที่เราคิดไม่ถึง เช่น เงือกน้อย อียิปต์โบราณ เผ่ามายา ฯลฯ และยังมีการจัดแสดงความรู้หรือข้อมูลเกี่ยวตุ๊กตาหมีทั้งหลายตั้งแต่ยุคโบราณกันด้วย

vinpearl.com/en

ที่มา : บทความ “A Guide to Bear Symbolism” โดย Emily Medlock จาก https://lifefamilyfun.com
บทความ “Bears In The Bible: Symbolism, References, & Meaning” จาก https://thinkaboutsuchthings.com
บทความ “The Story of the Teddy Bear” จาก www.nps.gov
บทความ “Why do we need teddy bear hugs?” โดย Lorraine Aldridge จาก https://turningpointpsychology.com.au
บทความ “How Cuddly Comfort Objects May Help Adults with Anxiety” โดย JAMIE FRIEDLANDER SERRANO จาก https://time.com
บทความ “From teddy bears to couches: Why brands use symbols to win your heart” โดย SUSAN KRASHINSKY จาก www.theglobeandmail.com

เรื่อง : Chanapha.P