สินทรัพย์ใต้ผืนดิน สู่วัสดุสร้างเศรษฐกิจสายมู
อุตรดิตถ์ เมืองเล็กๆที่ ซ่อนมนตร์เสน่ห์ของผืนดินและศรัทธา ที่นี่คือบ้านของ ไหลน้ำพี้ อัญมณีหายากเพียงหนึ่งเดียวในประเทศไทย เกิดจากการหลอมของหินดินดานด้วยความร้อนสูงจนกลายเป็นผลึกสีเขียว ฟ้า ขาว และดำ เปล่งประกายราวหยดน้ำแห่งพลังธรรมชาติ ทุกเม็ดไม่เพียงงดงาม แต่ยังเชื่อมโยงกับเรื่องเล่า ความเชื่อ และวิถีชีวิตของผู้คนบ้านน้ำพี้ ที่สืบสานภูมิปัญญาจาก “เหล็กน้ำพี้” สู่งานเครื่องประดับมงคลร่วมสมัยที่สะท้อนหัวใจของอุตรดิตถ์ได้อย่างงดงาม
“ไหลน้ำพี้” อัญมณีไทยที่เกิดใหม่ในยุค Wellness
ท่ามกลางกระแสหินนำเข้าที่ได้รับความนิยม ประเทศไทยเองก็มีวัสดุท้องถิ่นที่โดดเด่นไม่แพ้กัน นั่นคือไหลน้ำพี้ ก้อนแร่สีเขียว สีฟ้า และสีขาวใส ที่ประกอบไปด้วยแร่ซิลิกา เหล็ก และเซอร์เพนทีน ซึ่งได้มาจากการหลอมหรือเป่าลนไฟก้อนหินชนิดหนึ่ง ลักษณะคล้ายคลึงกับหินดินดานด้วยความร้อนสูงกว่า 1,000 องศาเซลเซียส จนมีแร่ไหลออกมาเป็นของเหลว โดยส่วนที่ได้สีสดใส เรียก ไหลน้ำพี้ ขณะอีกส่วนที่มีสีดำทึบแสงคล้ายนิล เรียกกันว่า เหล็กน้ำพี้ หินชนิดดังกล่าวถือเป็นสิ่งของหายากทางธรณีวิทยาที่ทั่วทั้งโลกพบเพียงแค่ 2 แหล่ง ได้แก่ ทางตอนใต้ของประเทศจีน และบริเวณจังหวัดอุตรดิตถ์ ในชุมชนบ้านน้ำพี้ ตำบลน้ำพี้ อำเภอทองแสนขัน ซึ่งเป็นที่ตั้งของบ่อเหล็กน้ำพี้ อดีตแหล่งสร้างสรรพาวุธของสยาม ตั้งแต่ครั้งสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ชาวอุตรดิตถ์เชื่อกันว่าเหล็กน้ำพี้มีความศักดิ์สิทธิ์และอานุภาพด้านความคงกระพันชาตรี เช่นเดียวกับเหล็กไหล หลักฐานทางประวัติศาสตร์ระบุว่า ผู้คนยุคก่อนนิยมนำเอาเหล็กน้ำพี้ไปหลอมเป็นพระพุทธรูป เครื่องรางของขลัง หรือเเม้เเต่หอกดาบ ด้วยความเชื่อที่ว่าอาวุธที่ทำขึ้นจากเหล็กน้ำพี้นั้นมีพลานุภาพเหนือกว่าอาวุธทั้งปวง
ทำให้ทุกวันนี้นอกเหนือจากการประกอบอาชีพเกษตรกรรมและกสิกรรม ชาวตำบลน้ำพี้ส่วนหนึ่งจึงยังยึดอาชีพทำดาบเหล็กน้ำพี้ที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษ ขณะที่ไหลน้ำพี้จะนิยมนำมาสร้างสรรค์เป็นผลิตภัณฑ์เครื่องประดับอย่าง สร้อยข้อมือ กำไล แหวน จี้สร้อยคอ ตุ้มหู หรือเป็นอัญมณีตกแต่งร่วมกับคริสตัล ที่ไม่เพียงมีเอกลักษณ์ในความงาม หากยังสะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญา วัฒนธรรม และคุณค่าทางประวัติศาสตร์ รวมถึงมีฐานะเป็นวัตถุมงคลอันศักด์สิทธิ์ที่ผู้คนศรัทธา
บ้านไหลน้ำพี้ ช่างชัยนาม หนึ่งในผู้ประกอบการไหลน้ำพี้ ระบุว่า ไหลน้ำพี้แต่ละสีนั้นจะมีพุทธคุณแตกต่างกัน ยกตัวอย่างเช่น สีดำ ช่วยด้านป้องกันอันตรายและคุณไสย์มนต์ดำ สีน้ำเงินหรือสีฟ้า เสริมด้านความมั่นคง หน้าที่การงานและความรัก สีเขียวหรือเขียวอ่อน ช่วยด้านการค้าขาย และสีขาว ช่วยในเรื่องสุขภาพ ตลอดจนสวมใส่เพื่อความเป็นสิริมงคลให้ชีวิตร่มเย็นเป็นสุข ปัจจุบันเครื่องประดับจากไหลน้ำพี้ได้รับคัดเลือกเป็นสินค้าหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP) ที่สร้างชื่อเสียงให้กับตำบลน้ำพี้ และจัดเป็นหนึ่งในของดีประจำจังหวัดอุตรดิตถ์ที่ช่วยกระจายรายได้สู่ท้องถิ่น ปลุกกระแสธุรกิจสายมู พร้อมสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจจากความเชื่อในสิ่งศักดิ์สิทธิ์และพลังศรัทธาให้เติบโตอย่างต่อเนื่อง
(Kateryna Hliznitsova/Unsplash)
เมื่อ Wellness และ Fashion บรรจบกันที่ “หิน”
เมื่อ Wellness และ Fashion บรรจบกัน เครื่องประดับหินจึงก้าวข้ามจากความขลังแบบดั้งเดิมสู่ “Jewelry with Meaning” ที่ตอบโจทย์ผู้บริโภคยุคใหม่ซึ่งต้องการความมั่นคงทางใจไม่แพ้ความงามภายนอก หินบำบัดอย่าง Rose Quartz, Amethyst หรือ Black Tourmaline ถูกใช้เป็นส่วนหนึ่งของการทำสมาธิ ลดความเครียด และปรับสมดุลพลังงาน สะท้อนว่าผู้คนวันนี้ยอมรับการอยู่ร่วมกันของความเชื่อ วิทยาศาสตร์ และไลฟ์สไตล์ในชีวิตประจำวันได้อย่างกลมกลืน ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้เกิดจากเทรนด์ชั่วคราว หากมีแรงส่งจากเศรษฐกิจสายมูที่เติบโตอย่างมีนัยสำคัญ งานศึกษาของวิทยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลัยมหิดล (CMMU) และหน่วยงานด้านเศรษฐกิจพาณิชย์ ระบุว่าคนไทยกว่า 52 ล้านคนมีความเชื่อในสิ่งศักดิ์สิทธิ์ และตลาดสายมูสร้างเม็ดเงินราว 15,000–40,000 ล้านบาทต่อปี ขณะที่ Global Wellness Economy มีมูลค่ากว่า 4.4 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ การรวมตัวของสองตลาดนี้จึงผลักให้ “หินมงคล” กลายเป็นสินค้าที่มีดีมานด์จริง และเป็นเครื่องมือทางอารมณ์ (Emotional Tool) ที่ผู้คนทั่วโลกกำลังมองหาในยุคที่สุขภาพใจเป็นหัวใจสำคัญของการใช้ชีวิต
“Van Cleef & Arpels” ปลุกหินธรรมชาติสู่ไอคอนทางแฟชั่น
ในโลกแฟชั่นชั้นสูง แบรนด์ต่าง ๆ เริ่มหันมาใช้วัสดุธรรมชาติในงานออกแบบร่วมสมัย ทั้งมินิมัลลิสต์และเรขาคณิต ทำให้สวมใส่ได้ง่ายและเข้ากับทุกลุค โดยเฉพาะ Van Cleef & Arpels แบรนด์ไฮจิวเวลรี่ที่ผูกพันกับอัญมณีมาตั้งแต่ก่อตั้งในปี 1906 ตลอดศตวรรษที่ผ่านมา Van Cleef & Arpels พัฒนาเทคนิคงานฝังอัญมณีอย่าง Mystery Set และนำแรงบันดาลใจจากธรรมชาติ วรรณกรรม และความเชื่อดั้งเดิม มาถ่ายทอดเป็นชิ้นงานที่มีความหมายลึกซึ้ง Catherine Rénier ซีอีโอปัจจุบันเคยกล่าวว่า“แรงบันดาลใจของแบรนด์ไม่ได้เริ่มจากเทรนด์ แต่เริ่มจากตัวตนของเมซงและพลังของหิน” ซึ่งสอดคล้องกับความนิยมด้าน Emotional Wellness ที่กำลังเติบโต
Van Cleef & Arpels: Zodiaque long necklace Piscium (Pisces)
ผลงานร่วมสมัยอย่างคอลเลคชัน Zodiaque คือภาพสะท้อนของแนวคิดนี้ โดยตีความสัญลักษณ์ 12 ราศีผ่านหินที่สื่อพลังเฉพาะตัว เช่น โซดาไลต์สีน้ำเงินเข้มของราศีมีนที่สื่อถึงความสงบและลางสังหรณ์ ทำให้เครื่องประดับงดงามทั้งในเชิงดีไซน์และความหมาย วิธีคิดเช่นนี้ตอบสนองกลุ่ม Gen Z ที่ให้คุณค่ากับความจริงใจ เรื่องเล่า และตัวตนของแบรนด์มากกว่าการทำตลาดผ่านอินฟลูเอนเซอร์ งานของ Van Cleef & Arpels จึงได้รับความนิยมแบบปากต่อปาก พร้อมภาพลักษณ์ “Stealth Wealth” ที่สื่อถึงความหรูหราอย่างเงียบงาม
Van Cleef & Arpels: Treasure Island collection
ด้านงานไฮจิวเวลรี่ คอลเลคชัน Treasure Island ซึ่งเปิดตัวที่ไมอามีในปี 2024 ยิ่งตอกย้ำความชำนาญในการเล่าเรื่องผ่านอัญมณี ถ่ายทอดโลกโจรสลัด วรรณกรรม และงานฝีมือขั้นสูงออกมาอย่างมีชีวิตชีวา สร้างตัวอย่างชัดเจนของการนำ “พลังของหิน” มายกระดับเป็นภาษาความงามร่วมสมัยที่เชื่อมโยงศิลปะ อารมณ์ และความเชื่อได้อย่างละเมียดละไม
ในยุคที่ผู้บริโภคต้องการเครื่องประดับที่มีความหมายและเรื่องเล่า ไหลน้ำพี้กำลังก้าวออกจากกรอบ “ของดีประจำถิ่น” สู่การเป็น Thai Gemstone ที่มีคุณค่ามากกว่าความงามทางกายภาพ แต่คำถามสำคัญคือ เราจะทำอย่างไรให้แร่เฉพาะถิ่นที่มีเอกลักษณ์ทางธรณีวิทยา เรื่องเล่าทางวัฒนธรรม และพลังศรัทธาที่หยั่งรากมายาวนาน สามารถก้าวต่อไปจนกลายเป็นวัสดุที่แบรนด์ไฮเอนด์ระดับโลกเลือกใช้ได้? การพัฒนาเรื่องราว การออกแบบที่ร่วมสมัย การยกระดับมาตรฐานงานฝีมือ และการสร้างอัตลักษณ์ที่แตกต่าง ล้วนเป็นกุญแจสำคัญที่จะผลักไหลน้ำพี้จากเวทีท้องถิ่นไปสู่บทสนทนาระดับสากลของอุตสาหกรรมจิวเวลรี่ในอนาคต
ศึกษาวัสดุธรรมชาติอื่น ๆ จากทั่วประเทศได้ที่ www.tcdcmaterial.com
ที่มา: บทความ STYLE Edit: Decoding Van Cleef & Arpels’ new Zodiaque collection – the high jewellery brand honours the zodiac with stunning gold necklaces and medals
บทความ Get Ready—These Spring/Summer Jewelry Trends Will Take Over in 2025
บทความ Top wellness trends for 2025
บทความ เครื่องประดับจากเหล็กน้ำพี้และไหลน้ำของดีเมืองอุตรดิตถ์
บทความ Crystal Trends 2025 - What’s Hot in the World of Gemstones, Minerals & Magic)
บทความ The Global Wellness Economy Reaches a New Peak of $6.3 Trillion––And Is Forecast to Hit $9 Trillion by 2028
บทความ Van Cleef & Arpels has become stealth wealth hit with Gen Z