เปิดมุมมอง “PD” นักสร้างผู้อยู่เบื้องหลังอุตสาหกรรมบันเทิงเกาหลี

หากพูดถึงชาติที่ผลักดันการส่งออกอุตสาหกรรมบันเทิงเป็นอันดับต้น ๆ ของโลกก็คงหนีไม่พ้น “เกาหลีใต้” ที่รัฐบาลให้การสนับสนุนและผลักดันให้วัฒนธรรมแดนโสมขาวกลายเป็นที่รู้จักไปทั่วโลกผ่านสื่อบันเทิงหลากรูปแบบ ทั้งภาพยนตร์ เพลง ละคร ซีรีส์ ฯลฯ ภายใต้ความคิดที่ว่า สื่อเหล่านี้สามารถส่งออกไปยังผู้รับได้ง่ายและรวดเร็วกว่าอุตสาหกรรมประเภทอื่น และกว่าสองทศวรรษที่ผ่านมา ก็นับเป็นข้อพิสูจน์แล้วว่ากลยุทธ์นี้ได้ผลเกินกว่าที่ใครคาดคิดจากกระแส ‘ฮันรยู’ (K-wave) ฟีเวอร์ที่กำลังเติบโตและเป็นที่รู้จักมากขึ้นบนเวทีโลก

นอกจากคนเบื้องหน้าทั้งนักร้อง-นักแสดงและคนบันเทิงที่เราได้เห็นหน้าค่าตาในสื่อกันบ่อย ๆ แล้ว บทบาทหนึ่งที่มีความสำคัญอยู่เบื้องหลังการ “สร้างสรรค์” งานครีเอทีฟคอนเทนต์สู่สายตาคนทั่วโลกก็คือบทบาทของ “PD” ที่สื่อบันเทิงเกาหลียกให้เป็น “The Creator” หรือ “นักสร้าง” เลยทีเดียว มาดูกันว่าอาชีพนี้มีบทบาทหน้าที่อย่างไร และมีความสำคัญชี้ชะตาในการผลิตสื่อรูปแบบต่าง ๆ ออกสู่หน้าจอให้จับใจคนทั้งในและต่างประเทศมากน้อยแค่ไหนกัน

Jakob Owens / Unsplash

PD พี่นี้เป็นทุกอย่างให้เธอแล้ว
“PD” เป็นคำย่อที่มาจากคำว่า Producer-Director ซึ่งหมายถึงตำแหน่งที่ต้องรับผิดชอบทั้งในฐานะโปรดิวเซอร์ และไดเรกเตอร์ (ผู้กำกับ) ในคนเดียวกัน ต่างจากระบบการทำงานสื่อในประเทศอื่น ๆ ที่สองหน้าที่นี้มักมีผู้รับผิดชอบเป็นคนละคนกันเพราะมีหน้าที่ต่างกัน

แต่สาเหตุที่ทำให้แวดวงอุตสาหกรรมบันเทิงเกาหลีต้องมีตำแหน่ง PD นั่นก็เป็นเพราะวัฒนธรรมดั้งเดิมที่ฝังรากลึกในสังคมว่า “หัวหน้ารับผิดชอบทุกอย่าง” และข้อจำกัดด้านงบประมาณตั้งแต่สมัยการผลิตสื่อยุคแรกซึ่งโทรทัศน์ยังถูกผูกขาดด้วย 3 สถานีหลักอย่าง MBC, KBS และ SBS ส่งผลให้ไม่มีการพิจารณาเงินลงทุนหรือผลักดันการทำการตลาดมากนัก ดังนั้นจึงจำเป็นต้องใช้ทรัพยากรบุคคลอย่างจำกัด โดยให้คนคนเดียวรับผิดชอบทั้งการเป็นโปรดิวเซอร์และผู้กำกับ จนภายหลัง PD ก็กลายมาเป็นอาชีพที่ขาดไม่ได้ไปเสียแล้วในวัฒนธรรมองค์กรสื่อของเกาหลี

Hospital Playlist (2020-2021) / tvN

ซึ่งเมื่อสำรวจต่อไปจะพบว่า การมีตำแหน่ง PD นั้นมีทั้งข้อดีและข้อเสีย โดยจะส่งผลดีในด้านการจัดการที่ไม่ต้องกังวลเรื่องความขัดแย้งกันเองระหว่างโปรดิวเซอร์กับผู้กำกับ แต่ข้อเสียก็คือ การไม่มีการถ่วงดุลอำนาจการตัดสินใจ ทำให้คำสั่งของ PD ถือเป็นที่สุด จนบางครั้งก็อาจนำไปสู่การละเลยและข้อผิดพลาดที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้

เดิมที ตำแหน่ง PD มีหน้าที่ในการถ่ายทำรายการให้กับสถานีโทรทัศน์ แต่เมื่อสื่อมีรูปแบบที่หลากหลายมากขึ้น PD ก็มีความรับผิดชอบอื่น ๆ ต่างกันไป ทั้งรายการวาไรตี้ ข่าว กีฬา ละคร เกม ภาพยนตร์ สารคดี วิทยุ ฯลฯ อย่างไรก็ตาม หน้าที่หลักของ PD นั้นไม่ต่างกันมากนัก คือการดูแลการถ่ายทำตั้งแต่ต้นจนจบ ประกอบไปด้วย 5 ขั้นตอนหลัก คือ

• การวางไอเดีย
  

• การพัฒนาไอเดีย
  

• การถ่ายทำ
  

• การจัดการหลังถ่ายทำ
  

• การออกอากาศ
  

และแม้ว่าในแต่ละขั้นตอนจะมีหัวหน้าฝ่ายที่คอยรับผิดชอบในส่วนนั้น ๆ แต่ PD ก็จะมีหน้าที่ในการบริหารจัดการให้ทุกส่วนเป็นไปอย่างราบรื่นนั่นเอง

“ผมมักคิดถึงงานของผมในฐานะครีเอเตอร์ คล้ายกับที่จิตรกรวาดภาพลงบนผืนผ้าใบและนำผลงานไปแสดงในนิทรรศการ ส่วน PD ก็มีหน้าที่วางแผนจัดการรายการและออกอากาศผลงานให้ผู้ชมดูผ่านหน้าจอ สิ่งที่แตกต่างกันคือ ขณะที่การภาพวาดของจิตรกรจะตอบสนองต่อความหมายในใจของผู้วาด แต่สารในงานของ PD จะต้องรับใช้ประชาชน ไม่ใช่ตัวเอง หน้าที่ที่แท้จริงของ PD จึงไม่ใช่แค่การคิดคอนเทนต์มาขาย แต่คือการสร้างความตระหนักบางอย่างที่สามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงในสังคมให้เป็นไปในทางที่ดีขึ้น พูดสั้น ๆ ก็คืองาน ของ PD คือการทำเพื่อส่วนรวมมากกว่าส่วนตัว” จองแจอุง ผู้ทำหน้าที่ PD ให้กับสถานี Educational Broadcasting System (EBS) มาตลอด 25 ปี กล่าว

Jaehong Park / Unsplash

ความสำเร็จล้วนมาจากประสบการณ์
แม้อาชีพ PD ในเกาหลีใต้จะเป็นอาชีพที่หลายคนใฝ่ฝันจนทำให้การสอบคัดเลือกมีอัตราการแข่งขันสูง แต่ก็ใช่ว่าจะเป็นอาชีพที่ง่าย หรือหวังเพียงการมีความรู้และผลการเรียนดีจะทำให้การทำงานนั้นเป็นไปด้วยดี เพราะงานของ PD นั้นต้องอาศัยทักษะหลายด้านเพื่อรับมือกับความรับผิดชอบอันยิ่งใหญ่ของการเป็นทั้งสองบทบาท การทำงานบริหารจัดการของ PD จำเป็นต้องอาศัยทั้งปฏิภาณไหวพริบและความแข็งแรง PD ต้องมีสายตาเฉียบคมในการมองเห็นภาพรวม มีปฏิกิริยาตอบสนองที่ดีและรวดเร็ว ยืดหยุ่นและแก้ไขปัญหาได้ตามสถานการณ์ และจำเป็นต้องรอบรู้ทั้งด้านข่าวสาร ดนตรี หรือวลีดังใหม่ ๆ เพื่อนำมาปรับใช้เป็นวัตถุดิบในการทำงานได้ รวมถึงต้องมีร่างกายแข็งแรงเนื่องจากเวลาทำงานที่หนักหน่วง

จะเห็นได้ว่าการจะเป็น PD ที่ดีนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย ทุกอย่างต้องอาศัยทักษะเฉพาะตัวและประสบการณ์จากการฝึกฝนที่ยาวนาน กระนั้นวัฒนธรรม PD ที่ฝังลึกอยู่ในสังคมก็ทำให้เกาหลีใต้เป็นประเทศที่มี PD คุณภาพคับแก้วอยู่มากมายหลายสาขา ไม่ว่าจะเป็นวาไรตี้ ละคร หรือภาพยนตร์ จนสามารถส่งออกคอนเทนต์ดี ๆ มากมายให้ชาวโลกได้รู้จักมาแล้ว

Kingdom (2019) / Netflix

จากสถิติของ Statista ระบุว่า จากแบบสอบถามเกี่ยวกับความนิยมของละครเกาหลีหรือกระแส K-Drama ใน 18 ประเทศทั่วโลกเมื่อปลายปี 2021 มีผู้ตอบแบบสอบถามกว่า 77% ที่รับรู้ถึงความนิยมดังกล่าวแม้จะไม่ได้เป็นแฟนพันธุ์แท้เลยก็ตาม ทั้งนี้ก็เนื่องมาจากความโด่งดังอย่างต่อเนื่องของผลงานที่นำมาลงแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งอย่าง Netflix ไม่ว่าจะเป็น Kingdom (2019) ซึ่งจุดกระแส K-zombie, Squid Game (2021) ซีรีส์เซอร์ไววัลที่เป็นไวรัลไปทั่วโลก หรือละคร Hospital Playlist (2020-2021) ของ PD ชื่อดัง “ชินวอนโฮ” ที่สร้างผลงานมาแล้วมากมาย

ซ้าย ชินวอนโฮ / ขวา นายองซอก

“ชินวอนโฮ & นายองซอก”…PD ตัวกลั่นของแวดวงเกาหลีเกาใจ
ชินวอนโฮ เริ่มต้นทำงานในสถานีโทรทัศน์ KBS ในปี 2001 โดยเริ่มจากรายการสารคดี แล้วจึงถูกย้ายไปทำรายการวาไรตี้ครั้งแรกในปี 2002 เขาเปิดเผยในรายการ You Quiz on the Block ว่าไม่เคยคิดว่าตนเองจะเหมาะกับการทำรายการวาไรตี้ แต่หลังจากผ่านไปสักระยะก็เห็นว่าเป็นงานที่น่าสนใจจึงทำรายการวาไรตี้มานับแต่นั้นอีกหลายรายการ เช่น Old Miss Diary, Star Golden Bell และได้รับรางวัล Best TV Entertainment Work ในงาน Korea PD Awards ครั้งที่ 23 (2011) จากรายการ Happy Sunday – Qualifications of Men

ชินวอนโฮ

หลังจากเป็น PD รายการวาไรตี้มายาวนาน ชินวอนโฮก็เปลี่ยนเส้นทางอีกครั้งและเริ่มจับงานละครครั้งแรกในซีรีส์ชุด Reply ที่โด่งดังทั้ง 3 ซีซั่นตั้งแต่ Reply 1997 (2012), Reply 1994 (2013) และ Reply 1988 (2015) พร้อมทั้งการันตีด้วยรางวัลมากมายและความนิยมของนักแสดงที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ในปี 2017 ยังมีซีรีส์เรื่อง Prison Playbook ที่เล่าเรื่องเกี่ยวกับชีวิตประจำวันของนักโทษในคุกซึ่งไม่มีใครคาดคิดมาก่อนว่าจะได้รับความนิยม แต่ชินวอนโฮก็พิสูจน์ให้เห็นถึงฝีมือของการเป็น PD มากประสบการณ์อีกครั้ง ก่อนที่ในปี 2020 ชินวอนโฮจะกลับมาพร้อมกับซีรีส์ชุด Hospital Playlist ที่ได้เปลี่ยนแนวคิดหลายอย่างเกี่ยวกับการถ่ายทำในวงการบันเทิงเกาหลี โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเปลี่ยนเวลาออกอากาศให้เหลือเพียงสัปดาห์ละ 1 ตอนจาก 2 ตอน

Reply 1997 (2012) / tvN

“หลังจากละครเรื่องนี้ ผมไม่คิดว่าจะถ่ายทำละครที่ออกอากาศ 2 ตอนต่อสัปดาห์ได้อีก ผมคิดว่าการถ่ายทำแบบนี้ทำให้ผม ทีมงาน และนักแสดงไม่เหนื่อยจนเกินไป และยังสามารถทำงานได้มีประสิทธิภาพมากกว่า” ชินวอนโฮ กล่าว “ผู้ชมมักส่งข้อความมาบอกว่าละครเรื่องนี้ช่วยฮีลใจและอบอุ่น ซึ่งผมคิดว่าด้วยกำลังใจเหล่านี้ มันทำให้ผมไปต่อได้ในฐานะ PD”

อีกด้านหนึ่ง รายการวาไรตี้ก็เป็นส่วนหนึ่งของอุตสาหกรรมสื่อบันเทิงเกาหลีที่ได้รับความสนใจจากผู้ชมทั่วโลกมาอย่างยาวนานเช่นกัน โดยมีหลายรายการที่ได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน เช่น 2 Days & 1 Night, Running Man เป็นต้น และ PD รายการวาไรตี้ระดับมือทองที่ไม่เอ่ยถึงไม่ได้เลยก็คือ “นายองซอก” หรือ “นา PD” ที่ทุกคนเรียกขานกัน

นายองซอก

นายองซอกสอบเข้าเป็น PD รายการโทรทัศน์ของ KBS ในปี 2001 เช่นเดียวกับชินวอนโฮ ก่อนจะย้ายไปสังกัด CJ E&M ในปี 2012 และด้วยทักษะรวมถึงพรสวรรค์ในการสร้างเสียงหัวเราะ ทำให้เขากลายเป็น PD รายการวาไรตี้ที่สร้างผลงานมีชื่อไว้มากมาย เช่น 2 Days & 1 Night season 1 (2007), Grandpas Over Flowers (2013), Three Meals a Day (2014), New Journey to the West (2015) ซึ่งนายองซอกยังได้สร้างประวัติศาสตร์ให้ตัวเองด้วยการคว้ารางวัล Grand Prize สาขาโทรทัศน์ จากงาน Baeksang Arts Award 2015 มาได้ในฐานะ PD อีกด้วย

2 Days & 1 Night / Koen Media Corporation

“นายองซอกเป็นคนที่มีสีสันของเขาเอง เขารู้ดีว่าผู้ชมต้องการอะไรและทำรายการในแนวนั้นเสมอ ผมคิดว่าเราสามารถเรียกมันว่าเป็น ‘แบรนด์’ ของเขาเองเลยก็ว่าได้” คิมแทโฮ PD มากฝีมือผู้ผลิตรายการชื่อดังอย่าง Infinite Challenge (2006) และ Hangout With Yoo (2019) กล่าวถึงเพื่อนร่วมวงการ ซึ่งนายองซอกก็ย้ำไปในทางเดียวกันว่า เขามักคิดถึงแรงบันดาลใจในการทำรายการต่าง ๆ ด้วยการคิดก่อนว่าผู้ชมชอบอะไร ซึ่งสิ่งที่แน่นอนและไม่เปลี่ยนไปเลยก็คือ ‘อาหาร’ และ ‘การท่องเที่ยว’ โดยแนวคิดนี้ก็ได้สะท้อนออกมาให้เห็นในผลงานของเขาเองที่มักทำรายการเกี่ยวกับการทำอาหารและการออกไปเที่ยวต่างประเทศจนกลายมาเป็น ‘แบรนด์ของนา PD’ จนทุกวันนี้

The Game Caterers / tvN

กว่าจะมาเป็น PD
อย่างที่ได้ยกตัวอย่าง PD คนดังไปแล้ว จะเห็นว่าเส้นทางการเป็น PD ในเกาหลีใต้จะต้องผ่านการสอบที่ว่ากันว่าโหดหินจนต้องเตรียมตัวกันมาอย่างดี ซึ่งจองแจอุงได้อธิบายไว้ว่า “ทุกคนจะต้องผ่านการสอบ Press Exam หรือการสอบเพื่อเข้าทำงานด้านสื่อ และแน่นอนว่ามันไม่ง่ายเลย ในทุก ๆ ปีระบบการสอบก็จะเปลี่ยนแปลงต่างกันไป เมื่อก่อนอัตราการสอบผ่านอยู่ที่ 1:100 ถึง 1:200 แต่ทุกวันนี้อัตราการแข่งขันสูงมากขึ้นเพราะมีคนอยากทำงานด้านนี้กันมาก นอกจากการสอบก็ยังมีอีกทางเลือกคือการเป็น PD อิสระที่ไม่ขึ้นกับองค์กรไหน แต่มีข้อเสียคือมักจะหาทุนทำรายการยาก”

นอกจากนั้น ยังถือว่างาน PD เป็นงานหนักมากเพราะต้องทุ่มเททั้งแรงกายแรงใจต่างจากที่คนภายนอกมักมองว่าเป็นงานสบาย โดยจองแจจุงได้บอกเล่าประสบการณ์ของเขาไว้ว่า ในการถ่ายทำสารคดีที่ประเทศพม่า เขาได้นอนเพียงวันละ 3-4 ชั่วโมงเป็นเวลาหลายเดือน และเมื่อครั้งไปถ่ายทำที่ประเทศจีนก็เคยเจอเหตุการณ์พยากรณ์ว่าพายุเฮอริเคนจะเข้า ทำให้ตัดสินใจยกกอง แต่พอเอาเข้าจริงพายุกลับยังมาไม่ถึง และนั่นก็ถือเป็นการตัดสินใจผิดพลาดที่ทำให้เขารู้สึกเครียดที่สุดในชีวิต

Youn's Stay / tvN

ด้วยเส้นทางที่ยากลำบากและการแข่งขันสูง ทำให้ PD หลายคนต้องพัฒนาตัวเองอยู่ตลอดเวลา และสร้างสรรค์รายการใหม่ ๆ อยู่เสมอ นี่จึงเป็นจุดหนึ่งที่ทำให้วงการสื่อของเกาหลีมีคอนเทนต์คุณภาพมากมายเพื่อส่งออกแก่ชาวโลก และทำให้เห็นศักยภาพอันแข็งแกร่งของ PD “นักสร้าง” ที่สามารถขับเคลื่อนอุตสาหกรรมหลักของประเทศได้ต่อไป

“PD ควรให้ความสำคัญกับการสร้างเส้นทางใหม่ ผจญภัยไปในเส้นทางแห่งการค้นพบ และเตรียมใจรับมือกับความล้มเหลว ทั้งหมดนี้ก็เพื่อบ่มเพาะเมล็ดพันธุ์แห่งการเปลี่ยนแปลงในสังคม” จองแจอุง กล่าว

ที่มา : บทความ “Why is it said that "pd" in Korean TV dramas is a highly respected profession?” จาก inf.news/en/entertainment
บทความ “Producer-Directors: Those who are in Charge Behind the Scenes” โดย Kim Kyu-ri จาก annals.yonsei.ac.kr
บทความ “Behind The Scenes Of K-dramas: The Life Of Broadcasting Producers And Screenwriters” โดย Jihyun Lee จาก creatrip.com
บทความ “[Herald Interview] Focus on viewer empathy, attention to details spell success” โดย Choi Ji-won จาก koreaherald.com
บทความ “방송PD(방송연출가) 알아보기(하는 일, 적성, 준비방법, 평균임금)” โดย 신박에듀 จาก edumon.tistory.com
สถิติ “Popularity of South Korean dramas worldwide as of December 2021” จาก statista.com
“PD(방송)” จาก namu.wiki
“신원호(PD)” จาก namu.wiki
“나영석” จาก namu.wiki
วิดีโอ “Korean Television and Variety Shows with Na Young-seok” โดย
UCI CCKS จาก youtube.com
วิดีโอ “[#유퀴즈온더블럭] 예능국 발령받은 신원호 PD의 노 필터링 감상평ㅋㅋㅋㅋ 예능국을 거쳐 드마라 PD가 되기까지.SSUL EP49” โดย 디글 :Diggle จาก youtube.com

เรื่อง : ธัญวรัตม์ วงศ์เรือง