‘เด็กเปลี่ยนโลก’ กับเรื่องราวสร้างแรงบันดาลใจในประวัติศาสตร์ ที่ทำให้โลกวันนี้ดีกว่าเมื่อวาน

เพราะโลกหมุนไปทุกวัน และฟันเฟืองชิ้นใหญ่ที่ทำให้โลกเดินไปข้างหน้านั้นไม่ได้มีเพียง “ผู้ใหญ่” แต่ยังมีประชากรกลุ่มหนึ่งที่เป็นฟันเฟืองชิ้นสำคัญที่จะเปลี่ยนโลกจากวันนี้ไปสู่วันพรุ่งนี้ นั่นคือ “เด็ก” และ “เยาวชน” แม้ประโยคอย่าง “เด็กในวันนี้ คือผู้ใหญ่ในวันหน้า” จะเป็นความจริงที่ไม่มีทางเปลี่ยนแปลงได้ แต่ในขณะที่วันนี้ เด็กเหล่านั้นยังไม่ทันได้เติบโตจนได้รับการยอมรับว่าเป็นผู้ใหญ่ ก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่สามารถทำอะไรให้กับโลกใบนี้ได้ และนี่ก็คือตัวอย่างเด็กและเยาวชนที่อยู่ในหน้าประวัติศาสตร์สำคัญด้านต่าง ๆ ของโลก ที่เรื่องราวของพวกเขาได้สร้างแรงบันดาลใจให้กับผู้คนแล้วมากมายตั้งแต่วันที่พวกเขายังไม่เติบโต

“โซฟี โชล” เด็กสาวในขบวนการนักศึกษาหัวขบถยุคนาซี
ในหน้าประวัติศาสตร์เยอรมนีภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 และการก้าวเข้าสู่ยุคที่อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ (Adolf Hitler) นำพาพรรคนาซี หรือพรรคสังคมชาตินิยมของคนงานเยอรมัน (National Socialist German Workers’ Party – NSDAP) ก้าวเข้ารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของเยอรมนีในปี 1933 สิ่งที่อยู่ในหนังสือเรียนให้เราพอจำกันได้ก็คือ ความโหดร้ายของพรรคนาซีในการเข่นฆ่าชาวยิวและชาวโปแลนด์ และหลักสูตรยุวชนฮิตเลอร์ที่ปลูกฝังเด็กตั้งแต่อายุ 7 ปี ให้มีความสำนึกรักและซาบซึ้งในความเป็นชนชาติอารยัน

แต่อีกหนึ่งเหตุการณ์สำคัญในยุคนั้นที่ไม่ได้รับการพูดถึงในการศึกษาไทยมากนักก็คือ ในระหว่าง 10 ปีหลังจากที่รัฐบาลฮิตเลอร์เรืองอำนาจ ในปี 1942 ได้ก่อกำเนิดกลุ่มนักศึกษาที่เรียกว่า “ขบวนการกุหลาบขาว” ซึ่งนักศึกษาที่เคลื่อนไหวเพื่อต่อต้านพรรคนาซี มี โซฟี โชลล์ (Sophie Scholl) เด็กสาวในวัย 20 ย่าง 21 ปีเท่านั้นเข้าร่วมพร้อมกับพี่ชาย ฮันส์ โชลล์ (Hans Scholl) และกลุ่มเพื่อนนักศึกษาอย่าง อเล็กซานเดอร์ ชมอเรลล์, คริสตอฟ พรอบส์, วิลลี กราฟ และ เคิร์ต ฮูแบร์ ทั้งหมดร่วมกันแจกใบปลิวต่อต้านฮิตเลอร์ เน้นย้ำถึงจุดยืนด้านสิทธิเสรีภาพ ผ่านไปในระยะเวลาเพียง 1 ปี ขบวนการกุหลาบขาวก็เติบโตขึ้นเรื่อย ๆ มีนักศึกษาเข้าร่วมมากขึ้น แต่ท้ายที่สุด ในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 1943 ทั้งโซฟี พี่ชายของเธอ และคริสตอฟ พรอบส์ เพื่อนนักศึกษาแกนนำก็ถูกจับกุม และถูกตัดสินประหารชีวิตด้วยกิโยตินในไม่กี่วันต่อมา

“ช่างเป็นวันที่แสงแดดสดใส และฉันต้องไปแล้ว…ความตายของฉันมีความหมายอย่างไรน่ะหรือ ถ้าเพราะพวกเรา ผู้คนนับพันหมื่นจะได้ตื่นรู้และลุกขึ้นสู้” เป็นคำพูดสุดท้ายก่อนที่เด็กสาววัยเพียง 21 ปี จะถูกประหารชีวิต แม้ว่าผู้คนเยอรมันจะไม่ได้ตื่นรู้กับโศกนาฏกรรมที่เกิดขึ้นนี้ในทันที แต่ภายหลังในปี 1945 เป็นต้นมา ที่ฮิตเลอร์เริ่มเสื่อมอำนาจ โซฟีกลายเป็นหนึ่งในวีรสตรีที่ได้รับการยกย่องของเยอรมนี ส่วนขบวนการกุหลาบขาวของพวกเขาและเธอก็กลายเป็นอีกหนึ่งต้นแบบของการก่ออารยะขัดขืน และการต่อสู้ด้วยสันติวิธีให้กับคนทั้งโลก นับตั้งแต่วันนั้นเป็นต้นมา

“มะลาละห์ ยูซาฟไฟ” นักสู้เพื่อสิทธิสตรีในภูมิภาคตะวันออกกลาง
อีกหนึ่งเยาวชนที่สามารถใช้พลังที่มีในมือเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงได้อย่างยิ่งใหญ่ ในการเรียกร้องสิทธิให้กับหญิงมุสลิมในภูมิภาคตะวันออกกลางก็คือ มะลาละห์ ยูซาฟไฟ (Malala Yousafzai) เด็กสาวชาวปากีสถานที่เริ่มต้นเคลื่อนไหวเพื่อเรียกร้องสิทธิให้กับเด็กผู้หญิงภายใต้การปกครองของกลุ่มตาลีบัน โดยเมื่อปี 2008 ในตอนที่เธอมีอายุเพียงแค่ 11 ปี เธอได้ขึ้นพูดบนเวทีประท้วงจากกรณีการปิดโรงเรียนผู้หญิงในปากีสถาน ซึ่งมีเด็กผู้หญิงจำนวนมากถูกตัดโอกาสทางการศึกษา ถูกใช้ความรุนแรงในการลงโทษและทำให้อยู่ภายใต้ความหวาดกลัว เธอเขียนบทความส่งให้กับสำนักข่าวบีบีซี เล่าเรื่องราวความยากลำบากของผู้หญิงใต้ระบบของกลุ่มตาลีบัน รวมถึงชีวิตที่ถูกแทรกแซงโดยกองทัพปากีสถาน เรื่องราวจากปลายปากกาของเธอถูกเผยแพร่และกลายเป็นที่รู้จักอยู่บนสื่อระดับโลก ทำให้ในปีที่ยูซาฟไฟมีอายุเพียง 15 ปี เธอกับครอบครัวถูกเพ่งเล็งและถูกลอบสังหาร ก่อนจะลี้ภัยไปอยู่ที่สหราชอาณาจักร

ในปี 2014 หรือในปีที่ยูซาฟไฟมีอายุครบ 17 ปี เธอกลายเป็นผู้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพที่อายุน้อยที่สุด ซึ่งในเวลาต่อมา เธอก็ยังคงบทบาทด้านสิทธิมนุษยชนมาโดยตลอด อย่างการส่งเสียงเพื่อเรียกร้องสิทธิของเด็กและผู้หญิงชาวตะวันออกกลาง ส่งสารไปยังผู้นำประเทศทั่วโลกเพื่อร่วมกันสนับสนุนการจัดตั้งกองทุน Malala Fund องค์กรไม่แสวงหากำไรที่ส่งเสริมการศึกษาให้กับเด็กผู้ลี้ภัยในซีเรีย หรืออย่างในเหตุการณ์หวนคืนอำนาจของกลุ่มตาลีบันในอัฟกานิสถานเมื่อปี 2021 เธอก็เป็นเสียงหลักในการเรียกร้องให้ผู้นำสหรัฐอเมริกาและอังกฤษ หันมาร่วมกันปกป้องสิทธิของผู้หญิงอัฟกัน และช่วยกันทำให้เสียงของพวกเธอดังขึ้น เพื่อสันติภาพและความปลอดภัยอย่างแท้จริง

“เกรต้า ธันเบิร์ก” เด็กที่ทำให้คนทั้งโลกหันมาสนใจเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ
หากจะพูดถึงเด็กเปลี่ยนโลกแล้ว เป็นไปไม่ได้ที่จะไม่พูดถึงเธอคนนี้ เกรต้า ธันเบิร์ก (Greta Thunberg) เด็กสาวนักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อมชาวสวีเดนที่ปัจจุบันอายุ 20 ปี

จุดเริ่มต้นของในการสร้างปรากฏการณ์เกี่ยวกับการรณรงค์เกี่ยวกับการแก้ไขปัญหาโลกร้อนและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) คือเมื่อปี 2018 ตอนที่เธอมีอายุเพียง 16 ปี และเรียนอยู่เกรด 9 หรือประมาณ ม.3 เธอตัดสินใจไม่เข้าเรียนหนังสือและนำป้ายที่เขียนด้วยลายมือตัวเองว่า “ไม่ไปเรียนหนังสือเพื่อประท้วงโลกร้อน” ไปชูที่หน้ารัฐสภาสวีเดน และหยุดเรียนประท้วงเป็นเวลา 3 สัปดาห์ติดต่อกัน

เมื่อปี 2019 บนเวที Climate Action Summit ที่องค์การสหประชาชาติ (UN) เกรต้าได้ขึ้นกล่าวสุนทรพจน์ที่ทำให้เกิดประเด็นถกเถียงขึ้นมาอีกครั้ง จากส่วนหนึ่งที่มีใจความว่า “ฉันควรจะได้กลับไปเรียนหนังสืออยู่ที่ประเทศของฉัน แต่ฉันต้องมาที่นี่เพื่อเป็นตัวแทนความหวังของคนรุ่นใหม่ พวกคุณกล้าดีอย่างไร ความฝันของฉัน วัยเด็กของฉันถูกพวกคุณขโมยไป ผู้คนทั้งหลายกำลังทรมาน (จากปัญหาโลกร้อน) โลกกำลังจะพังทลาย ในขณะที่พวกคุณยังสนใจแต่เรื่องการเติบโตของเศรษฐกิจ พวกคุณกล้าดีอย่างไร” เป็นการพูดถึงปัญหาโลกร้อนที่เป็นเรื่องเร่งด่วน และกำลังจะพรากอนาคตของคนรุ่นใหม่ไป ในขณะที่ผู้ใหญ่ที่มีอำนาจกลับไม่ได้สนใจจะแก้ปัญหาอย่างจริงจัง

ปัจจุบันเกรต้ามีเว็บไซต์ Fridaysforfuture.org ที่รวบรวมข้อมูลการเคลื่อนไหวที่เกี่ยวกับปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทั่วโลก ซึ่งนับตั้งแต่ปี 2018 จนถึงปัจจุบัน มีผู้เข้าร่วมประท้วงมากกว่า 14 ล้านคน ในกว่า 7,500 เมือง จากทุกทวีปทั่วโลก ซึ่งนับเป็นการเดินทางที่ยาวไกล และเป็นความสำเร็จของเธอที่ได้หย่อนเมล็ดพันธุ์แห่งความตระหนักรู้เรื่องสภาพอากาศเอาไว้จนทั่วทุกมุมโลก

ย้อนกลับมาที่ประเทศไทย มีเด็กและเยาวชนมากมายที่มีความฝันที่จะสร้างสิ่งใหม่ หรือสร้างการเปลี่ยนแปลงให้กับโลกใบนี้ ทั้งในด้านวิทยาศาสตร์ ที่เรามีน้อง ๆ นักเรียนที่คิดค้นนวัตกรรมเจ๋ง ๆ ไปแข่งในระดับโลกทุกปี มีศิลปิน นักร้อง นักดนตรี นักวาด นักออกแบบ เกิดขึ้นใหม่ทุกวัน มีนักกีฬาเยาวชน ที่ฝึกฝนและสร้างเสริมวินัย เพื่อให้ตัวเองได้เป็นคนที่เก่งขึ้น น้อง ๆ นักกิจกรรม ที่มีความฝันว่าอยากเปลี่ยนประเทศและโลกใบนี้ให้น่าอยู่สำหรับทุกคน

สำหรับผู้ใหญ่แล้ว ไม่ว่าความฝันของเด็กๆ จะเป็นอะไร หรือเด็กคนไหนที่อาจจะยังไม่มีความฝันเป็นของตัวเอง สิ่งสำคัญที่สุดก็คือความเข้าใจในทุกความฝันและความไม่มีฝันของเด็กๆ เปิดโอกาสให้เขาเหล่านี้ได้ทำในสิ่งที่อยากทำ รวมทั้งค้นหาตัวเอง และพร้อมให้พวกเขาได้สร้างการเปลี่ยนแปลง เพื่อขับเคลื่อนโลกในวันพรุ่งนี้ให้ดีขึ้นได้ในแบบของพวกเขาเอง

ที่มา : บทความ “โซฟี โชล ‘กุหลาบขาว’ และ ‘นาซี’” จาก waymagazine.org/
บทความ “22 กุมภาพันธ์ ครบรอบวันประหาร โซฟี โชล ‘ขบวนการกุหลาบขาว’ กลุ่มนักศึกษาผู้ต่อต้านนาซี” โดย รุ่งฤทธิ์ เพ็ชรรัตน์ จาก plus.thairath.co.th
บทความ “โซฟี โชล นักศึกษาผู้ไม่ยอมก้มหัวให้เผด็จการนาซี และเป็นแรงบันดาลใจให้เยอรมนี” โดย เจนนี ฮิลล์ bbc.com
บทความ “Malala Yousafzai Pakistani activist” จาก britannica.com
บทความ “มาลาลา ยูซาฟไฟ เปิดโรงเรียนสำหรับเด็กหญิงผู้ลี้ภัยชาวซีเรียในประเทศเลบานอน” amnesty.or.th
บทความ “Afghanistan: UK and US must protect Afghan activists – Malala” โดย Sima Kotecha จาก bbc.com
บทความ “เปิดประวัติ เกรต้า ธันเบิร์ก สาวน้อยมหัศจรรย์ผู้เปลี่ยนโลกในวัย 16 ปี” จาก workpointtoday.com
บทความ “Greta Thunberg's Speech At The U.N. Climate Action Summit” จาก npr.org

เรื่อง : Natjanan K.