คนพิการสะท้อนอุปสรรคเลือกตั้ง เข้าไม่ถึงข้อมูล อุปกรณ์ไม่ได้มาตรฐาน ห่วงกา 3 ใบสับสน

วันนี้ (9 ม.ค.2569) นายสุนทร สุชา กรรมการบริหารสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย เปิดเผยถึง แม้สิทธิเลือกตั้งจะเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานสำหรับคนพิการ ไม่สามารถใช้สิทธิได้อย่างสะดวก โดยคนตาบอดยังเข้าไม่ถึงข้อมูลนโยบายพรรคการเมืองอย่างเท่าเทียม เนื่องจากเว็บไซต์และแอปพลิเคชันทางการเมืองจำนวนมาก รวมถึงแอป “สมาร์ทโหวต” ของ กกต. ยังไม่รองรับการใช้งานด้วยโปรแกรมอ่านหน้าจอ ส่งผลให้คนตาบอดไม่สามารถตัดสินใจเลือกผู้สมัครได้อย่างเต็มที่

นอกจากนี้ อุปกรณ์ช่วยเลือกตั้งอย่างกรอบทาบบัตรอักษรเบรลล์ในหลายหน่วยยังไม่มีหรือไม่ได้มาตรฐาน บางแห่งไม่มีรอยกำหนดช่องกาบัตร ทำให้คนพิการทางสายตาไม่มั่นใจว่ากาลงในช่องที่ถูกต้องหรือไม่ สุดท้ายต้องพึ่งพาผู้อื่น ซึ่งขัดกับหลักการเลือกตั้งโดยลับ

ขณะเดียวกัน การให้บริการของเจ้าหน้าที่ประจำหน่วยเลือกตั้งก็ถูกตั้งคำถาม หลังพบว่าเจ้าหน้าที่บางแห่งใช้ดุลพินิจแทนความต้องการของคนพิการ เช่น ถามหมายเลขผู้สมัครต่อหน้าผู้อื่น หรือเสนอจะกาบัตรให้ทันที ทำให้การใช้สิทธิขาดความเป็นส่วนตัวและอิสระในการตัดสินใจ

ด้านคนพิการทางการเคลื่อนไหว นายสุภวัฒน์ เสมอภาค กรรมการมูลนิธิสภาศูนย์การดำรงชีวิตอิสระของคนพิการไทย ชี้ว่า สถานที่เลือกตั้งยังเป็นอุปสรรคสำคัญ ทั้งบันได ทางลาดที่ไม่ได้มาตรฐาน และพื้นที่ขรุขระที่รถเข็นไม่สามารถเข้าถึงได้ ทำให้สิทธิเลือกตั้งมีอยู่ในกฎหมาย แต่ไม่สามารถใช้ได้จริง พร้อมตั้งข้อสังเกตว่า แม้กฎหมายจะเปิดให้เจ้าหน้าที่ช่วยกาบัตรในกรณีจำเป็น แต่เจ้าหน้าที่จำนวนมากยังขาดความเข้าใจและแนวปฏิบัติที่ชัดเจน เสี่ยงต่อการละเมิดความลับของผู้ใช้สิทธิ

นายวิทยุต บุนนาค นายกสมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทย ระบุว่า ปัญหาหลักไม่ได้อยู่ที่ขั้นตอนการกาบัตร แต่เป็นการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารก่อนการตัดสินใจ โดยเฉพาะการดีเบตทางการเมืองทางโทรทัศน์ที่หลายช่องไม่มีล่ามภาษามือ ทำให้คนหูหนวกไม่สามารถรับรู้นโยบายอย่างรอบด้าน และต้องตัดสินใจจากข้อมูลที่ไม่ครบถ้วน

นอกจากนี้ ตัวแทนองค์กรคนพิการยังแสดงความกังวลต่อกรณีการเลือกตั้งที่ใช้บัตรลงคะแนน 3 ใบ ซึ่งอาจสร้างความสับสนทั้งกับคนพิการและประชาชนทั่วไป โดยเฉพาะคนตาบอดที่มีความเสี่ยงกาผิดช่อง หากการออกแบบบัตรและอุปกรณ์ทาบไม่มีมาตรฐาน พร้อมเสนอให้พิจารณาปรับปรุงการออกแบบบัตร หรือพัฒนาไปสู่ระบบอิเล็กทรอนิกส์ที่เข้าถึงได้ โปร่งใส และเท่าเทียม

ขณะที่นายสุภวัฒน์เสนอให้ทบทวนระบบหมายเลขผู้สมัครและเบอร์พรรคที่ไม่ตรงกันในแต่ละเขต ซึ่งทำให้ขั้นตอนการลงคะแนนซับซ้อน ควรพิจารณาใช้หมายเลขเดียวทั้งประเทศหรือทั้งจังหวัด รวมถึงเตรียมการเลือกตั้งล่วงหน้าอย่างเป็นระบบ ไม่เร่งดำเนินการเฉพาะช่วงใกล้วันเลือกตั้ง

ด้านนายวิทยุต เรียกร้องให้ กกต.เพิ่มการประชาสัมพันธ์ข้อมูลการเลือกตั้งและการทำประชามติในรูปแบบที่คนหูหนวกเข้าถึงได้ โดยเฉพาะการจัดล่ามภาษามือในเวทีดีเบตและสื่อหลัก

ทั้งนี้ กกต. ระบุว่าได้จัดทำคู่มืออักษรเบรลล์แจกจ่ายให้คนตาบอดทั่วประเทศ และเตรียมทดสอบการเลือกตั้งสำหรับคนพิการ ซึ่งองค์กรคนพิการยืนยันจะเดินหน้ารณรงค์และติดตามการจัดหน่วยเลือกตั้งอย่างใกล้ชิด เพื่อผลักดันให้การเลือกตั้งเป็นพื้นที่ที่ทุกคนสามารถใช้สิทธิได้อย่างเท่าเทียม และให้เสียงของคนพิการมีส่วนกำหนดทิศทางการเมืองและนโยบายของประเทศอย่างแท้จริง

อ่านข่าว :

กกต.สรุปยอดลงทะเบียนเลือกตั้งล่วงหน้า 2.4 ล้านคน - ประชามตินอกเขต 1.5 ล้านคน

ผนึกกำลังรายงานผลเลือกตั้ง 2569 แบบเรียลไทม์ 8 ก.พ.นี้

เลือกตั้ง 69 : เปิดขั้นตอนการเลือกตั้ง สส. - ออกเสียงประชามติ "วันเดียวกัน"