กราฟิกราคาน้ำมันปรับขึ้น 3 บาท วันที่ 2 เม.ย. 69 สร้างจาก AI – บิดเบือนข้อมูล

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาของข่าวปลอมจาก: Facebook

[caption id="attachment_10567" align="aligncenter" width="698"]

ภาพบัญชีเฟซบุ๊กโพสต์กราฟิกราคาน้ำมัน มีผลวันที่ 2 เม.ย. 69 ของรายการไทยรัฐนิวส์โชว์ พร้อมระบุว่า “กรี๊ดกร๊าดกันใหญ่เลย”[/caption]

Thai PBS Verifyพบบัญชีเฟซบุ๊ก สาย เอโฟน โพสต์กราฟิกราคาน้ำมัน มีผลวันที่ 2 เม.ย. 69 ในเพจเฟซบุ๊ก Top News Thailand โดยกราฟิกดังกล่าวปรากฎโลโก้ของรายการไทยรัฐนิวส์โชว์ พร้อมข้อความระบุว่า “กรี๊ดกร๊าดกันใหญ่เลย” ซึ่งโพสต์ดังกล่าวได้เผยแพร่ใน 1 เม.ย. 69 มีการแสดงความคิดเห็น 35 ครั้ง และการแสดงความคิดเห็น 15 ข้อความ นอกจากนี้ยังพบว่ากราฟิกดังกล่าวได้ถูกนำไปเผยแพร่ต่อในโลกออนไลน์จนกลายเป็นไวรัล

กราฟิกราคาน้ำมันเป็นของจริงหรือไม่ ?

Thai PBS Verify ได้ตรวจสอบกราฟิกโพสต์นี้ พบเพจเฟซบุ๊ก ไทยรัฐนิวส์โชว์ชี้แจงว่า กราฟิกดังกล่าวเป็นข่าวปลอมที่ถูกสร้างจาก AI

[caption id="attachment_10568" align="aligncenter" width="1168"]

ภาพเพจเฟซบุ๊ก ไทยรัฐนิวส์โชว์ ชี้แจงว่า กราฟิกราคาน้ำมันวันที่ 2 เม.ย. 69 ดังกล่าวที่สร้างจาก AI[/caption]

ซึ่งทาง Thai PBS Verify ได้ตรวจสอบภาพกราฟิกด้วยการสังเกต พบว่า ด้านล่างขวาของภาพจะเห็นสัญลักษณ์ของภาพที่สร้างจาก AI จากนั้นเราได้นำภาพดังกล่าวไปตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI เช่น Illuminarty AI และ HIVE moderation พบว่ามีโอกาสที่สร้างจาก AI

[caption id="attachment_10569" align="aligncenter" width="922"]

ภาพจุดสังเกตว่ากราฟิกสร้างจาก AI[/caption]

[caption id="attachment_10570" align="aligncenter" width="2350"]

ภาพการตรวจสอบภาพ AI จากเว็บไซต์ Illuminarty AI[/caption]

[caption id="attachment_10571" align="aligncenter" width="1650"]

ภาพการตรวจสอบภาพ AI จากเว็บไซต์ HIVE moderation[/caption]

ขณะเดียวกัน ในเพจเฟซบุ๊ก ไทยรัฐนิวส์โชว์ได้มีการชี้แจงว่า กราฟิกดังกล่าวเป็นการถูกดัดแปลง จากกราฟิกราคาน้ำมันวันที่ 31 มี.ค. 69

Thai PBS Verify จึงใช้การค้นหาคำสำคัญ “ราคาน้ำมัน” ไปพบกราฟิกราคาน้ำมันในวันที่ 2 เม.ย. 69 ในช่องทาง YouTube Community (ฟีเจอร์บน YouTube ที่ให้สร้างปฏิสัมพันธ์กับผู้ชมผ่านข้อความ, รูปภาพ ฯลฯ) ของไทยรัฐ ซึ่งมีรูปแบบ สี และการจัดวางตัวอักษร ในแบบเดียวกัน

และจุดสังเกตคือ ด้านล่างมุมขวาของกราฟิกเป็นโลโก้ไทยรัฐ ไม่ใช่โลโก้ของไทยรัฐนิวส์โชว์

[caption id="attachment_10572" align="aligncenter" width="1747"]

เพจเฟซบุ๊ก ไทยรัฐนิวส์โชว์ ได้มีการชี้แจงว่า กราฟิกดังกล่าวเป็นการถูกดัดแปลง จากกราฟิกราคาน้ำมันวันที่ 31 มี.ค. 69[/caption]

จากนั้น Thai PBS Verify ใช้การค้นหาด้วย Google Lens กับภาพกราฟิกราคาน้ำมันวันที่ 31 มี.ค. 69 พบว่ามีการรายงานกราฟิกราคาน้ำมันวันที่ 31 มี.ค. 69 ระบุว่า

“รีบเลี้ยวเข้าปั๊มด่วน! พรุ่งนี้ดีเซลปรับขึ้นราคาอีก 1.80 บาท ส่งผลให้ราคาขายปลีกพุ่งลิตรละ 40.74 สตางค์ต่อลิตร หลังราคาตลาดโลกผันผวนหนัก ส่วนน้ำมันชนิดอื่นๆ ปรับขึ้นยกแผงอีก 1 บาท มีผลพรุ่งนี้ (31 มี.ค. 69) เวลา 05.00 น. เป็นต้นไป” ถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 2 เม.ย. 69 ในช่องทาง Youtube

นอกจากนี้ยังตรวจสอบคลิปวิดีโอรายการ ไทยรัฐนิวส์โชว์ในวันที่ 31 มี.ค. 69 พบว่า ในช่วงวิดีโอ ช่วงที่ 1:18:10 มีการนำเสนอการปรับราคาน้ำมัน มี.ค. 69 โดยในวันที่ 31 มี.ค. 69 มีการปรับราคาน้ำมัน เบนซิน แก๊สโซออล์ 91-95,E20,E85 ปรับคิด 1 บาท ส่วนดีเซลมีการปรับราคาอยู่ที่ 1.80 บาท และเพจเฟซบุ๊กไทยรัฐนิวส์โชว์ ก็มีการแชร์กราฟิกนี้เช่นเดียวกัน

ทั้งนี้จากการตรวจสอบกราฟิกในช่องทาง Youtube และเฟซบุ๊กไม่พบว่า มีการนำเสนอกราฟฟิกตามโพสต์ดังกล่าว แต่ดเป็นกราฟิกรายงานการปรับราคาน้ำมันช่วงเดือนมี.ค. 69 เท่านั้น

น้ำมันทุกชนิดปรับขึ้น 3 บาท จริงหรือไม่ ?

Thai PBS Verify ใช้การค้นหาสำคัญ “ราคาน้ำมัน” พบว่า กระทรวงพลังงานมีการชี้แจงว่า

จากที่มีการส่งต่อภาพแสดงการขึ้นราคาขายน้ำมันประเภทต่าง ๆ ผ่านช่องทางสื่อออนไลน์ กระทรวงพลังงาน ขอยืนยันว่า ภาพดังกล่าวเป็น "ข่าวปลอม" ขออย่าส่งต่อ เพราะจะสร้างความแตกตื่นและเข้าใจผิดให้กับประชาชน และมีความผิดตามกฎหมาย หากต้องการทราบข้อมูลราคาน้ำมันที่ถูกต้องและเป็นปัจจุบัน ขอให้ติดตามจากช่องทางผู้ให้บริการน้ำมันแต่ละรายโดยตรง

ขณะเดียวกัน เพจเฟซบุ๊ก Bow Nuttaa Mahattana ซึ่งเป็นเพจเฟซบุ๊ก ของ น.ส.ณัฏฐา มหัทธนา โฆษกศูนย์บริหารและติดตามสถานการณ์การสู้รบในภูมิภาคตะวันออกกลาง(ศบก.) กล่าวว่า

“การที่ข่าวปลอมบังเอิญมีตัวเลขใกล้เคียงกับตัวเลขที่ออกมาจริงๆในภายหลัง ไม่ได้หมายความว่าเราควรสนับสนุนให้คนเชื่อข่าวตามกลุ่ม LINE แทนหน่วยงานรัฐนะคะ

ปลัดกระทรวงพลังงานอยู่ในที่ประชุมศบก. เมื่อวานตอนมีการปล่อยข่าว 3 บาทช่วงห้าโมงเย็น ทางกระทรวงจึงรีบแจ้งเตือน fake news และศบก.จึงต้องแถลงต่อเนื่องย้ำข้อความเดียวกันตอน 18.05 น.เลย เพราะตอนนั้นปลัดยังไม่ได้เดินทางไปถึงที่ประชุม กบน. เพื่อพิจารณาตัวเลขหลังได้ราคาน้ำมันจากตลาดกลางสิงคโปร์ตอนทุ่มนึงเลยค่ะ

ในภาวะวิกฤตแบบนี้เรายังต้องเจอความพยายามปล่อยข่าวปลอมอีกมากด้วยจุดประสงค์ต่างๆนานา และบางครั้งอาจเกิดอันตรายได้ จึงอยากให้ช่วยกันระมัดระวังด้วยนะคะ”

ราคาน้ำมันวันที่ 2 เม.ย. 69 ราคาอยู่ที่เท่าไหร่ ?

Thai PBS Verify ตรวจสอบราคาน้ำมันจากเว็บไซต์กระทรวงพลังงานพบข้อมูลดังนี้

ราคาน้ำมัน ปั๊ม “ปตท.” (PTT)

• แก๊สโซฮอล์ 95 : 43.25 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ E20 : 38.25 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ E85 : 34.99 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ 91 : 42.88 บาท/ลิตร
• ดีเซลหมุนเร็วธรรมดา : 44.24 บาท/ลิตร
• เบนซิน 95 : (ไม่มีข้อมูลราคา)

ราคาน้ำมัน ปั๊ม “บางจาก” (Bangchak)

• แก๊สโซฮอล์ 95 : 43.25 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ E20 : 38.25 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ E85 : 34.99 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ 91 : 42.88 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ 95 พรีเมียม : 57.54 บาท/ลิตร
• ดีเซลหมุนเร็วธรรมดา : 44.24 บาท/ลิตร
• ดีเซลพรีเมียม : 62.14 บาท/ลิตร

ราคาน้ำมัน ปั๊ม “พีที” (PT)

• ดีเซล : 44.24 บาท/ลิตร
• เบนซิน : 52.34 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ 95 : 43.25 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ 91 : 42.88 บาท/ลิตร
• แก๊สโซฮอล์ E20 : 38.25 บาท/ลิตร

ราคาน้ำมัน ปั๊ม “เชลล์” (Shell)

• ฟิวเซฟ แก๊สโซฮอล์ E20 : 38.75 บาท/ลิตร
• ฟิวเซฟ แก๊สโซฮอล์ 91 : 43.13 บาท/ลิตร
• ฟิวเซฟ แก๊สโซฮอล์ 95 : 43.75 บาท/ลิตร
• วี-เพาเวอร์ แก๊สโซฮอล์ 95 : 49.84 บาท/ลิตร
• ฟิวเซฟ ดีเซล : 44.24 บาท/ลิตร
• วี-เพาเวอร์ ดีเซล : 63.34 บาท/ลิตร

เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?

Thai PBS verify ตรวจสอบกราฟิกราคาน้ำมันที่ถูกแชร์ว่าเป็นของรายการ “ไทยรัฐนิวส์โชว์” และอ้างว่าราคาปรับขึ้น 3 บาทในวันที่ 2 เม.ย. 69 นั้น ตรวจสอบแล้วพบว่าเป็น “ข่าวปลอม” โดยภาพดังกล่าวถูกสร้างขึ้นด้วย AI สังเกตได้จากสัญลักษณ์บ่งชี้ในภาพ และผลตรวจจากเครื่องมืออย่าง Illuminarty AI และ Hive Moderation AI Detector ที่ระบุว่ามีความเป็นไปได้ว่าเป็นภาพ AI อีกทั้งเพจทางการของรายการก็ออกมายืนยันว่าไม่ใช่ของจริง อีกทั้งในช่องทางของไทยรัญนิวส์โชว์ ก็ยังไม่มีการรายงานหรือนำเสนอกราฟฟิกดังกล่าว เป็นเพียงการรายงานกราฟฟิกภาพรวมการปรับราคาในเดือน มี.ค. 69

ทั้งนี้หน่วยงานภาครัฐได้ออกมาเตือนว่าภาพดังกล่าวเป็นข้อมูลเท็จ พร้อมแนะให้ประชาชนติดตามข้อมูลจากแหล่งทางการ เนื่องจากมีการปล่อยข่าวปลอมในช่วงที่ยังไม่มีข้อสรุปจากคณะกรรมการนโยบายพลังงาน ซึ่งอาจสร้างความสับสนและตื่นตระหนกในสังคมได้