จากเสื้อยืดวงดนตรีถึงเสื้อปืน : ทำไมเสื้อยืดเฉพาะกลุ่มถึงกลายมาเป็นยูนิฟอร์มแฝงของแต่ละวงการไปได้!?

ออกไปนอกบ้านครั้งไหน ถ้าต้องไปอยู่ในที่ที่รวมผู้คนหลากหลายเข้าด้วยกัน ก็ไม่แปลกที่จะต้องเจอคนที่ใส่เสื้อยืดเฉพาะกลุ่มอยู่บ้าง

ไม่ว่าจะเป็นเสื้อบอลของทีมต่าง ๆ เสื้อยืดวงดนตรีที่กลับมาเป็นแฟชั่นฮิต เสื้อการ์ตูนทั้งฝั่งตะวันตกมาถึงฝั่งเอเชีย เสื้อยืดลายที่บ่งบอกว่าชอบงานอดิเรกอะไร แบบที่หาซื้อได้ตามอีเวนต์ออกบูธของวงการนั้น ๆ หรือจะเป็นเสื้องานวิ่งมาราธอนต่าง ๆ ก็ไม่เว้น

ซึ่งหลายคนก็น่าจะมีความสงสัยเช่นกันว่า ในเมื่อไม่ได้ต้องไปเข้าร่วมกิจกรรมหรืออีเวนต์ที่เกี่ยวข้องกับเสื้อตัวนั้น แล้ว จะใส่เสื้อตัวนั้น ๆ ออกไปเที่ยวอีกทำไม

themomentum.co

สําเนียงอาจจะส่อภาษา แต่ถ้าพูดไม่เก่งก็ใช้เสื้อผ้าแสดงตัวตนได้
ถึงจะไม่ได้มีบันทึกไว้แน่ชัดว่า คนเริ่มใส่เสื้อยืดสกรีนลายเพื่อสะท้อนตัวตนของตัวเองออกมาตั้งแต่สมัยไหน แต่รู้ตัวอีกที เสื้อยืดเหล่านี้ก็ได้ถูกวางอยู่ท่ามกลางวัฒนธรรมต่าง ๆ ของมนุษย์ได้อย่างกลมกลืนแล้ว ไม่ว่าจะเป็นภาพยนตร์ ดนตรี กีฬา สังคม การเมือง ประวัติศาสตร์ หรือเทคโนโลยีก็ตาม

เสื้อยืดได้กลายเป็นเครื่องบ่งบอกถึงงานอดิเรก หรือกิจกรรมยามว่างที่เจ้าตัวชื่นชอบ คนที่หลงใหลในกาแฟพิเศษ (Specialty coffee) ก็จะใส่เสื้อสกรีนลายที่บอกคนรอบตัวได้ว่า “ฉันนี่แหละ! คอกาแฟสายลึก” หรือคนที่เล่นสเก็ตบอร์ด ก็มักจะใส่เสื้อลายกราฟิตี้สำหรับคนเล่นสเก็ตบอร์ดตัวจริง เช่นเดียวกับคนที่ชอบกีฬายิงปืนก็มักจะใส่เสื้อลายปืน

หรือจะเป็นการบ่งบอกไปในทางอ้อม ๆ ก็มีอยู่มากมาย เช่น คนที่ชอบท่องเที่ยวแบบคูล ๆ ก็มักมีเสื้อสกรีนลายประมาณว่า “ซื้อมาจากปาย” แม้แต่ลายที่บ่งบอกรสนิยมการฟังเพลง “กูฟังเพลงไทย” และลายที่เป็นข้อความบ่งบอกจุดยืนทางการเมือง หรือแม้แต่การหยิบเอาเสื้อวิ่งมาราธอนออกมาใส่เดินห้างบ้างก็ไม่เห็นเป็นไร

kawah kaos dakwah / Unsplash

ถ้าเทียบกับเสื้อหรือเครื่องแต่งกายประเภทอื่นแล้ว เสื้อยืดธรรมดา ๆ ที่ไม่ได้ดูเป็นการใส่เพื่อสะท้อนแฟชั่นเหล่านี้ กลับทำหน้าที่เป็นสิ่งสะท้อนบุคลิก รสนิยม และอุดมการณ์ของผู้สวมใส่ได้อย่างดีเยี่ยม

ด้วยความสามารถในการแสดงตัวตนแบบนี้เอง ทำให้เสื้อยืดเหล่านี้สามารถทำหน้าที่เป็นสัญญาณเชื้อเชิญให้ผู้ที่มีความสนใจ หรือมีจุดยืดเดียวกัน เชียร์ทีมเดียวกัน ชอบการ์ตูนเรื่องเดียวกัน หรือมาจากโรงเรียนเดียวกัน สามารถเริ่มเปิดบทสนทนาและคุยกันในขอบเขตความชอบที่มีร่วมกันได้โดยที่ไม่ต้องรู้จักกันมาก่อน

วิธีนี้จะยิ่งได้ผลเป็นอย่างมาก เมื่อเราไปอยู่ในพื้นที่หรือสถานการณ์ที่เอื้อให้ผู้คนมีแนวโน้มที่จะมีส่วนร่วมกันในบทสนทนาทั่วไปได้มากขึ้น เช่น งานสังสรรค์ งานรวมรุ่น คอนเสิร์ต หรืองานอีเวนต์เฉพาะกลุ่มต่าง ๆ

Kishor / Unsplash

ใครจะไปเชื่อ แค่เสื้อสกรีนลายก็เป็นคอมฟอร์ตโซนได้
สิ่งที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งเกี่ยวกับเสื้อผ้าคือการที่มันช่วยสร้าง Sense of belonging ซึ่งก็คือความรู้สึกของการได้รับการยอมรับหรือความรู้สึกที่ได้เป็นส่วนใดส่วนหนึ่งของกลุ่มสังคมใด ๆ โดยเจ้าความรู้สึกแบบนี้ถือว่าเป็นส่วนสำคัญที่จะช่วยให้มนุษย์ที่เป็นสัตว์สังคมอย่างเราได้รู้สึกมีความมั่นคงทางจิตใจที่มากขึ้น

ถ้าให้เห็นภาพชัด ๆ ก็ลองดูตัวอย่างจากการที่เครื่องแบบต่าง ๆ ในสังคมไทยสามารถสร้างความรู้สึกภาคภูมิใจให้กับผู้ใส่ได้อย่างไร การใส่เสื้อยืดที่บ่งบอกความเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มสังคมใดๆ ก็ทำหน้าที่ได้ไม่ต่างกันแบบนั้น หรือจะนึกถึงการใส่ “เสื้อคู่” กับแฟน ที่ก็อาจให้ความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่สบายใจนั้นเช่นกัน

Tereza Rubá / Unsplash

การที่เครื่องแบบนักเรียน หรือเสื้อศิษย์เก่าของโรงเรียนชื่อดังที่ขึ้นชื่อว่าการแข่งขันสูงและสอบเข้ายากมากสามารถทำให้คนใส่รู้สึกเท่ได้อย่างไร เสื้อของงานคอนเสิร์ตดังระดับประเทศที่มีจำนวนจำกัดแค่ไม่กี่ร้อยตัวจากจำนวนคนที่อยากได้เป็นหมื่น ๆ คน ก็ทำให้เจ้าของเสื้อใส่แล้วเกิดความรู้สึกภาคภูมิใจได้เช่นนั้น

ซึ่งไม่ใช่เฉพาะกับแค่สิ่งที่ต้องมีการแข่งขันเพียงอย่างเดียวเท่านั้น ถ้าให้ลองนึกถึงกรณีการไปเป็นอาสาออกค่ายสร้างห้องสมุดให้กับโรงเรียนบนดอย หรือแม้แต่การไปบริจาคเลือดแล้วได้เสื้อฮีโร่นักบริจาคเลือดมา ก็ทำให้คนที่อยากแสดงออกว่าได้เป็นผู้ช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์สามารถเลือกหยิบเสื้อนั้น ๆ มาสวมใส่อย่างภาคภูมิใจได้เช่นกัน

นอกจากนี้ การหยิบเสื้อดังกล่าวกลับมาใส่อีกหลังจากเวลาล่วงเลยผ่านไป ก็ยังช่วยให้เกิดความรู้สึกถวิลหาอดีต เป็นการกระตุ้นให้เรากลับไปนึกถึงความรู้สึกถึงความสนุก ตื่นเต้น ดีใจ หรือความภาคภูมิใจในช่วงเวลาที่เราได้เสื้อตัวนี้ กลับมาให้เราได้ซาบซึ้งอีกครั้งด้วย

oursquare.com

ไม่ใช่แค่เสื้อยืด แต่เป็นใบเสร็จของการสนับสนุนศิลปินที่ตัวเองรัก
ความนิยมของศิลปะแต่ละประเภทก็จะมีช่วงเวลาที่ศิลปินจะสามารถสร้างรายได้โดยตรงจากการแสดงศิลปะนั้น ๆ ได้แค่เพียงบางช่วงเวลา บางทีถ้าหมดกระแสนั้นไปแล้ว ตัวศิลปินเองก็แทบจะไม่มีงานจ้างเข้ามาเลยด้วยซ้ำ

ทีนี้ศิลปินไม่ว่าจะในสาขาใดก็ตาม นักดนตรี เกิร์ลกรุ๊ป นักวาดรูป นักแสดง บาริสต้า ยูทูเบอร์ และอื่น ๆ อีกมากมาย จึงมักจะมีการผลิต Merchandise หรือสินค้าพิเศษออกมาเพื่อเป็นการหารายได้ทางอ้อมและเป็นการมอบของที่ระลึกให้กับแฟน ๆ ที่พวกเขารัก ซึ่งสิ่งที่นิยมผลิตกันมากที่สุดก็คงต้องยกให้กับ “เสื้อยืด” นี่เอง

การซื้อเสื้อยืดเหล่านี้ใส่ในชีวิตประจำวันจึงเป็นการแสดงออกถึงทั้งความรักและเป็นการประกาศอย่างชัดเจนว่า “ฉันนี่แหละ! เป็นส่วนหนึ่งในการทำให้ศิลปินของฉันอยู่ได้ และสามารถผลิตผลงานออกมาได้อีกในอนาคต”

ซึ่งถ้าสามารถวัดกันได้จริง ๆ ในยุคนี้บางทียอดขายเสื้อยืดวงดนตรีบางวงอาจจะสูงกว่ารายได้ที่มาจากลิขสิทธิ์เพลงอีกก็เป็นได้ (ถ้าไม่นับรายได้จากการแสดง)

lungyoonns.com

บ้างก็กลายเป็นของสะสมราคาสูงลิบ บ้างก็กลายเป็นไอเท็มแฟชั่นสุดคูล
ในช่วงปี 1960-1970 ถือว่าเป็นยุคทองของศิลปินระดับโลกที่หันมาผลิตเสื้อยืดวงดนตรีของตัวเอง ซึ่งเมื่อเวลาผ่านไปหลายสิบปี เสื้อยืดจากในยุคนี้กลับกลายเป็นของหายากและมีมูลค่าสูงขึ้นหลายเท่าตัว ซึ่งก็มีตั้งแต่หลักร้อยไปจนถึงราคาขายแบบ 3 ตัวล้าน! ไปเลยครับพี่

ไม่ว่าจะเป็นเสื้อยืดจากวง The Beatles, Nirvana, Metalica, AC/DC หรือ Pink Floyd ก็ตาม ซึ่งอาจจะเป็นเพราะการเป็นวงที่มีฐานแฟนเพลงทั่วโลกที่ทำให้ราคาเสื้อยืดสะสมพุ่งสูงขึ้นไปได้ขนาดนี้ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเสื้อยืดในวงการย่อย ๆ จะไม่มีคนสนใจ แค่อาจจะเป็นไปในทางของการสะสมด้วยความชอบมากกว่ามูลค่าของมันนั่นเอง

และสุดท้าย ประเด็นหลักอาจอยู่ที่เรื่องของแฟชั่น ซึ่งในช่วง 5-10 ปีมานี้ที่แฟชั่นเสื้อยืดวงดนตรีหรือเสื้อยืดวินเทจได้กลับมาฮิตกันทั่วบ้านทั่วเมือง และร้านเสื้อผ้าชั้นนำแทบทุกแบรนด์พร้อมใจกันทำเสื้อยืดวงร็อกยุค 80’s เเละ 90’s ออกมาวางขายกันเต็มไปหมด อย่างเช่นเสื้อวง Iron Maiden นั่นก็เป็นเพราะกระแสนิยมด้านแฟชั่นที่กลับมาอีกครั้งนั่นเอง

โดยเฉพาะกับสาว ๆ ในหลายประเทศที่นอกจากจะเอามาจับคู่กับสกินนี่ยีนส์เพื่อแสดงความร็อกแบบสุดตัว ก็ยังนิยมเอามาใส่คู่กับเบลเซอร์เนี้ยบ ๆ ให้ได้ลุกโปรเฟสชันนอลแบบสาวเซอร์ หรือจับคู่กับกระโปรงพลีทหรือกระโปรงลูกไม้ให้เกิดความคอนทราสต์กันไปเลยก็น่ามองไม่เบา

oldskull.lnwshop.com

ตัวตนใครตัวตนมัน เสื้อยืดสกรีนลายอาจไม่ใช่แฟชั่นสำหรับทุกคน
ช่วงไม่กี่ปีมานี้หลายคนอาจจะได้เคยเห็นดราม่า "เสื้อบอล" ผ่านตากันมาบ้าง ที่มีชาวเน็ตรายหนึ่งออกมาให้ความเห็นในทำนองไม่เห็นด้วยกับการที่ผู้ชายมักจะใส่เสื้อบอลออกไปข้างนอกเสมอ และยังย้ำอีกว่าเสื้อบอลไม่ใช่แฟชั่น ซึ่งก็ทำเอาโลกออนไลน์ร้อนระอุ มีคนเข้าไปคอมเมนต์โต้กลับมากมาย

คอมเมนต์ตอบกลับส่วนใหญ่ก็ค่อนข้างตรงกับเหตุผลเบื้องหลังที่กล่าวไปข้างต้น ว่าเป็นเรื่องของความภาคภูมิใจ ความชอบส่วนตัว นอกจากนี้ ยังบอกอีกว่า ยิ่งเจอคนที่ใส่ทีมเดียวกัน ยิ่งรู้สึกเหมือนเจอเพื่อน หรือเจอคนที่ชอบอะไรเหมือน ๆ กันนั่นเอง

สุดท้ายแล้วเสื้อหนึ่งตัวจะเป็นแค่เครื่องนุ่งห่มหรือเป็นสัญลักษณ์ในการแสดงออกด้านไหน แฟชั่น ความชอบ จุดยืน หรือจะอะไรก็ตาม คนที่รู้…ก็คงมีเพียงแค่ตัวเราเท่านั้นเอง

ที่มา : บทความ “ดูวัวให้ดูหาง ดูนายและนางให้ดู 'เสื้อ'(ยืด)” โดย นิตยสารผู้จัดการ 360 องศา จาก kroobannok.com
บทความ “Finding Belonging Through the Clothes we Wear” โดย Olivia King จาก mindlessmag.com
บทความ “Identity Expression Through Fashion” โดย Benjamin Errichetti จาก bcheights.com
บทความ “Guns ‘n’ T-Shirts สวมเสื้อยืดตัวโปรดไปเยือนพิพิธภัณฑ์เสื้อยืดแห่งแรกของประเทศไทยที่เปลี่ยนลายสกรีนเป็นคุณค่าแห่งกาลเวลา งานศิลปะ และบทพิสูจน์ของการเป็นแฟนพันธ์แท้วงดนตรี” โดย ภูมิ เพชรโสภณสกุล จาก readthecloud.co

เรื่อง : สโรชา พรรณพิสิฐ