หวั่นซ้ำรอย! เมื่อบรรดาศักดิ์ “เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์” คล้ายอดีตกษัตริย์ผู้ชิงราชย์
เมื่อบรรดาศักดิ์ “เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์” คล้ายอดีตกษัตริย์ผู้ชิงราชย์
ตระกูลบุนนาค นำโดย ช่วง บุนนาคขึ้นสู่จุดสูงสุดทางอำนาจของพวกเขา ในช่วงต้นรัชกาล พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5เพราะเป็นครั้งแรกในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ที่ขุนนางได้ขึ้นมาเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน ในขณะที่พระมหากษัตริย์ยังทรงพระเยาว์อยู่
เรื่องน่าคิดอย่างหนึ่งคือ บรรดาศักดิ์ “เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์” ยังไปคล้ายกับบรรดาศักดิ์“เจ้าพระยากลาโหมสุริยวงศ์”ที่เป็นบรรดาศักดิ์ของสมเด็จพระเจ้าปราสาททองกษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา ก่อนที่พระองค์จะทรงขึ้นครองราชย์
แล้วสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง ก็เป็นขุนนางที่ “สำเร็จโทษ” สมเด็จพระอาทิตยวงศ์ ยุวกษัตริย์ราชวงศ์สุโขทัย แล้วทรงปราบดาภิเษกขึ้นเป็นปฐมกษัตริย์ราชวงศ์ปราสาททอง เหตุการณ์สมัยอยุธยานี้เองทำให้เกิดความวิตกกังวลกันว่า จะซ้ำรอยขึ้นอีกครั้งในสมัยรัชกาลที่ 5
ประกอบกับบรรดาเจ้านายในช่วงต้นแผ่นดินรัชกาลที่ 5 ไม่ว่าจะเป็นเจ้านายชั้นผู้ใหญ่ที่มีพระชันษามาก หรือเจ้านายเล็ก ๆ ที่ยังทรงพระเยาว์ ต่างก็ตกอยู่ใต้อำนาจของช่วง บุนนาค กันทุกพระองค์ โดยเฉพาะหลังจากการขึ้นสู่ตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแผ่นดินของท่าน อำนาจของฝ่ายเจ้านายก็ยิ่งตกต่ำลงไปอีก
อย่างไรก็ตาม การเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดินของเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์นั้น เป็นความเห็นชอบของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4อยู่ก่อนแล้ว เพราะในงานพระนิพนธ์ของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงเล่าไว้ว่า รัชกาลที่ 4 มีพระราชดำริว่า หากพระองค์สวรรคตก่อนสมเด็จฯ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ มีพระชนมายุครบ 20 พรรษา จะให้ช่วง บุนนาค ขึ้นเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน
ทั้งนี้เพราะทรงเห็นว่า ช่วง บุนนาค เป็นขุนนางคนเดียวที่มีความสามารถที่จะรักษาบ้านเมืองได้ไปจนกว่าพระมหากษัตริย์พระองค์ใหม่จะว่าราชการได้
แต่ตอนที่พูดคุยกันนั้น ช่วง บุนนาค ยังระมัดระวังตัวอยู่ เพราะเกรงจะมีคนตั้งข้อสงสัยเรื่องชิงราชสมบัติ เลยขอไม่รับตำแหน่ง แต่รัชกาลที่ 4 ก็ทรงยกเหตุผลต่าง ๆ ชี้แจงให้เห็นว่าเป็นเรื่องจำเป็น ช่วง บุนนาค เลยกราบบังคมทูลว่า ถ้าจะให้เป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน ขอให้ทรงตั้งกรมหมื่นบวรวิไชยชาญ ขึ้นเป็นวังหน้าด้วย เพราะทรงเป็นพระราชโอรสพระองค์ใหญ่ในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ถ้าได้ทรงเป็นตำแหน่งวังหน้าแล้ว ก็จะป้องกันไม่ให้คนอื่นคิดว่าตัวท่านคิดจะแย่งชิงราชสมบัติ
รัชกาลที่ 4 เองทรงรู้ว่า เหตุผลที่ ช่วง บุนนาค อยากให้ตั้งวังหน้าขึ้นแบบนั้น เพราะหวังให้วังหน้ามีอำนาจบารมีมากพอที่จะถ่วงดุลอำนาจกับฝ่ายวังหลวง จะได้ควบคุมทั้งสองฝ่ายไปพร้อมกัน แต่ก็ไม่ได้ทรงคัดค้านหรือขัดขวางในเรื่องนี้
อีกเหตุการณ์ที่ทำให้เห็นว่า คนในสมัยนั้นกลัวว่า ช่วง บุนนาค จะยึดราชสมบัติเอาไว้เสียเอง มาจากพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อตอนที่ทรงพระประชวรหนัก แล้วพระองค์ก็กราบบังคมทูล “เตือน” รัชกาลที่ 4 ว่าให้ระวังพระองค์ด้วย เพราะทรงไม่ไว้ใน ช่วง บุนนาค นั่นเอง
กระทั่งรัชกาลที่ 4 เสด็จสวรรคต สถานภาพของราชวงศ์ตอนต้นรัชกาลที่ 5 ก็ตกต่ำสวนทางกับอำนาจของขุนนางตระกูลบุนนาคจริง ๆ สถานการณ์ในตอนนั้นเป็นอย่างไร บรรดาเจ้านาย โดยเฉพาะยุวกษัตริย์ รัชกาลที่ 5 ทรงต้องเผชิญกับอะไรบ้าง? เจาะลึกได้ใน “สับประวัติศาสตร์ ZAB HISTORY ‘พวกเจ้านายตกต่ำนี่กระไร’ สภาพราชวงศ์เมื่อต้นสมัยรัชกาลที่ 5”
อ่านเพิ่มเติม :
- บรรยากาศตึงเครียดก่อน ร.3 เสด็จสวรรคต และ “บุนนาค” อัญเชิญ ร.4 เสวยราชย์
- ท่านผู้หญิงพัน บุนนาค ภริยาสมเด็จช่วง ผู้ที่เคยพูดเสียดสีรัชกาลที่ 5
- ประธานาธิบดีสหรัฐฯ เข้าเยี่ยมคำนับท่านรีเย้นท์ (ช่วง บุนนาค) ผู้มากบารมีสมัยรัชกาลที่ 5
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2569
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : หวั่นซ้ำรอย! เมื่อบรรดาศักดิ์ “เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์” คล้ายอดีตกษัตริย์ผู้ชิงราชย์
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com