'มะขี้เบ้า แมงกุดจี่เบ้า' ของกินหายากของชาวบ้านภาคเหนือ 1 ปีมีครั้ง
วันที่ 16 ธ.ค.67 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ชาวบ้านจำไก่ ที่เลี้ยงควายตามป่าห้วยดีหมี ต.บ้านถ้ำ อ.ดอกคำใต้ จ.พะเยา ออกหาขุด "มะขี้เบ้า" หรือ "แมงกุดจี่เบ้า" เป็นของกินของคนภาคเหนือและภาคอีสานที่หาทานยากและไม่ค่อยจะพบเจอแล้ว
"มะขี้เบ้า" จะมีลักษณะเป็นก้อนกลมขนาดประมาณลูกเทนนิส ซึ่งแมงกุดจี่ตัวเมียจะไข่ใส่มูลสัตว์และปั้นมูลวัวหรือมูลควายผสมกับดินปั้นเป็นก้อนกลม ๆ คนท้องถิ่นทางอีสานและภาคเหนือเรียก "มะขี้เบ้า" มักนิยมนำมาปรุงอาหาร หรือทำน้ำพริก ปัจจุบันนี้หาได้ยาก เพราะไม่ค่อยมีหมดไปตามสมัย เพราะวัวควายน้อยลง
นายไพจิต ทะเสนฮด ชาวบ้านเลี้ยงควายบ้านจำไก่ที่ทุกเช้าต้องนำควายออกไปเลี้ยงตามป่าบริเวณห้วยดีหมี เล่าว่า ช่วงนี้มะขี้เบ้า หรือแมงกุดจี่เบ้า ได้พักตัวเป็นตัวอ่อนในก้อนดินที่มีขนาดเท่าลูกเทนนิสและผังอยู่ในดินที่วัวควายถ่ายมูลทิ้งไว้ ซึ่งช่วงนี้จะเป็นตัวอ่อนลักษณะเหมือนด้วงกว่างสามารถทานได้ มักนิยมนำมาตำน้ำพริก หรือมาแกงกับยอดผักหละ (ชะอม) นับว่าเป็นอาหารจานเด็ดของคนภาคเหนือที่จะหาทานยากแล้ว และในช่วงมกราคม-กุมภาพันธ์ ตัวอ่อนในมะขี้เบ้าจะกลายเป็นแมงกุดจี่เต็มวัยก็จะออกผสมพันธุ์แล้วจะบินไปหากองขี้ควายที่ใหม่ ๆ สด ๆ เพื่อเป็นแหล่งอาหารและวางไข่เป็นวงจรชีวิต ซึ่งชาวบ้านจะออกหาขุดมาทำอาหารกินและมะขี้เบ้าปัจจุบันจะหายากแล้ว 1 ปีจะมีเพียงครั้งเดียวเท่านั้น