ส่องจุดเดือดทางทหาร ในสมรภูมิรบไทย-กัมพูชา

การปะทะทางทหารล่าสุดระหว่างไทยกับกัมพูชา เหวี่ยงวงสะวิงเป็นแนวยาวตลอดพรมแดนที่มีความยาวกว่า 798 กิโลเมตร นี่เป็นส่วนหนึ่งของ "แผนยุทธศาสตร์เข้าตีแบบ 2 ขา" ที่ฝ่ายกัมพูชาน่าจะนำมาปรับประยุกต์ใช้ กล่าวคือ กัมพูชาอาจต้องการขยับแนวอาณาเขต ทั้งขาทางบกและขาทางทะเลไปพร้อมๆกัน เห็นได้ชัดจากการเปิดแนวรบเข้ามาที่กลุ่มจังหวัดอีสานใต้ ซึ่งเป็นพรมแดนทางบก และที่จังหวัดตราดซึ่งเกี่ยวพันกับพรมแดนทางทะเล

ก่อนหน้านี้ไม่นาน กัมพูชาก็ได้นำพื้นที่พิพาทช่องบกและกลุ่มปราสาทตาเมือนขึ้นสู่ศาลโลก ตลอดจนเปิดประเด็นเรื่องเกาะกูดและการแบ่งทรัพยากรในอ่าวไทย กัมพูชาจึงใส่การโจมตีทั้งทางทหารและกฎหมายระหว่างประเทศ (รวมถึงในมิติอื่นๆ) เข้าไปในพรมแดนทางบกและทะเลของไทย เพื่อผลักดันไปสู่การขยับเส้นเขตแดนในแบบที่กัมพูชาต้องการ

ในทางภูมิรัฐศาสตร์ พรมแดนราว 798 กิโลเมตร แบ่งออกเป็นหลายเขตพื้นที่ซึ่งประกอบด้วย เส้นเขตแดนตามแนวสันปันน้ำของเทือกเขาพนมดงรักยาว 364 กิโลเมตร เส้นเขตแดนตามลำน้ำสายต่างๆ ยาว 215 กิโลเมตร เส้นเขตแดนตามสันปันน้ำของเขาพนมคอสวาย 1 กิโลเมตร เส้นเขตแดนตามสันปันน้ำเทือกเขาบรรทัดยาว 161 กิโลเมตร และเส้นเขตแดนตามแนวเส้นตรงอีกราว 57 กิโลเมตร การสัประยุทธ์ระหว่างทหารไทยกับทหารกัมพูชา มีลักษณะหนาแน่นตรงเขตเทือกเขาพนมดงรักที่มีช่องเขาที่สำคัญต่อยุทธศาสตร์ทหารหรือเศรษฐกิจการค้า เช่น ช่องตะโก ช่องสายตะกู ช่องตาเมือน ช่องเสม็ด ช่องจอมและช่องบก รวมถึงมียอดภูเขาที่เป็นจุดสูงข่มทางยุทธศาสตร์ อาทิ ภูผีและภูมะเขือ

อย่างไรก็ตาม จนถึงทุกวันนี้ สมรภูมิรบได้แพร่กระจายเข้ามาสู่จุดอื่น ๆ ด้วย ซึ่งได้แก่ ทุ่งราบแถบชายแดนจังหวัดสระแก้ว บริเวณเทือกเขาบรรทัด (หรือที่กัมพูชาเรียกว่า เทือกเขาพนมกระวาน) แถบชายแดนจันทบุรี ตราด รวมถึงแนวชายหาดและชายฝั่งทะเลระหว่างตราดกับจังหวัดเกาะกงของกัมพูชา การยุทธ์ทั้งสองรัฐจึงกินพื้นที่เป็นแนวยาวตลอดพรมแดนกว่า 798 กิโลเมตร

มีจุดเดือดมากมายที่ไทยกับกัมพูชาต้องต่อสู้ประจัญหน้ากัน ช่องบก คือ จุดพรมแดนร่วมระหว่างไทย กัมพูชาและลาว เป็นเขตสามเหลี่ยมมรกตที่สัมพันธ์กับการพัฒนาเศรษฐกิจอินโดจีน การถล่มของปืนใหญ่ (ซึ่งคาดว่าเกิดจากฝ่ายกัมพูชา) ที่พุ่งลึกเข้าไปในลาวใต้ ทำให้ทหารลาวเร่งกังวลต่อสถานการณ์ชายแดน ถ้าพิสูจน์ทราบกันแล้วว่าเป็นฝีมือของฝ่ายกัมพูชาจริง ลาวกับไทยคงกลายเป็นพันธมิตรกันเพื่อร่วมกดดันกัมพูชาในเขตสามเหลี่ยมมรกต ปราสาทตาเมือนธมและปราสาทตาควาย นับเป็นอีกจุดที่มีความละเอียดอ่อน เพราะเป็นยุทธภูมิที่ตั้งอยู่ในสถานที่ท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ ทหารไทยจึงต้องระมัดระวังอย่างรอบคอบเพื่อให้เกิดความเสียหายต่อโบราณสถานให้น้อยที่สุด

ล่าสุด ข่าวที่ทหารไทยเข้ายึดภูมะเขือ ถือเป็นสัมฤทธิ์ผลขั้นสูงของยุทธศาสตร์และยุทธวิธีทางทหาร เพราะหากกองทัพไทยวางกำลังบนยอดภูมะเขือได้เบ็ดเสร็จขึ้น ไทยจะสามารถสร้างเส้นควบคุมทางทหาร (ในลักษณะที่เป็นคุณประโยชน์ต่อฝ่ายไทย) ที่แผ่ขยายออกไปถึงปราสาทพระวิหารและจุดยุทธศาสตร์แยกย่อยอื่นๆบนเทือกเขาพนมดงรัก

บ่อนกาสิโนและแหล่งธุรกิจขนาดใหญ่ในฝั่งปอยเปต เป็นจุดเสี่ยงของกัมพูชา

บ่อนกาสิโนและแหล่งธุรกิจขนาดใหญ่ในฝั่งปอยเปต จังหวัดบันเตียเมียนเจย เป็นจุดเสี่ยงของกัมพูชา หากทหารเขมรเปิดฉากรบตรงจุดนี้แบบเข้มข้น กองทัพไทย ในส่วนของกองกำลังบูรพาและกองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ อาจตอบโต้ด้วยการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานของระบบเศรษฐกิจสีเทาที่เป็นแหล่งอาชญากรรมข้ามชาติและเป็นฐานรายได้หลักของกลุ่มชนชั้นนำในพนมเปญ มิพักต้องกล่าวถึง ลักษณะผืนทุ่งราบที่เปิดโล่ง (ซึ่งไม่มีภูเขาขวางกั้น) ที่แผ่จากชายแดนไทยลึกเข้าไปในกัมพูชา ซึ่งเอื้อต่อการเคลื่อนรถถังหรือยานเกราะล้อยางของทหารไทย

อย่างไรก็ตาม มีจุดเปราะบางทางภูมิรัฐศาสตร์บางแห่งที่ทหารไทยต้องเฝ้าระวังอย่างรอบคอบ เช่น แนวเทือกเขาบรรทัดตรงชายแดนจันทบุรีและตราด เพราะหากกัมพูชาวางฐานยิงจรวดหรือปืนใหญ่ระยะไกลตรงจุดนั้น ก็สามารถคุกคามความปลอดภัยของพี่น้องประชาชนชาวไทยในหลายอำเภอ (ของทั้งสองจังหวัดหรือแม้แต่ในจังหวัดชายทะเลภาคตะวันออกจุดอื่นๆ) หรือ พื้นที่ตำบลหาดเล็ก อำเภอคลองใหญ่ จังหวัดตราด ที่มีลักษณะเป็นคอคอดแคบๆ วัดจากฝั่งทะเลจรดเทือกเขาบรรทัดเพียงแค่ 450 เมตร จึงมิแปลกนัก ว่าทำไมทหารกัมพูชาถึงพยายามเปิดแนวรบมาที่แถบนี้ด้วย กระนั้นก็ดี หากทหารเรือ ทหารบกและนาวิกโยธินของกองทัพไทย เปิดปฏิบัติการโต้กลับแบบดุดันกินลึกเข้าไปในกัมพูชา จังหวัดไพลิน เกาะกง โพธิสัตว์รวมถึงบางส่วนของพระตะบองในกัมพูชาย่อมอยู่ในสุดเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

นอกจากนั้น หากไทยงัดจรวดหลายลำกล้องที่ผลิตขึ้นมาใหม่อย่าง D11A ซึ่งมีวิถีการยิงระยะไกลได้ถึง 300 กิโลเมตร โดยนำไปตั้งฐานยิงตรงขอบจังหวัดตราด แล้วยิงออกมาในแนวระนาบแบบเส้นตรง ก็มีความเป็นไปได้สูงที่จะยิงไกลไปถึงกรุงพนมเปญหรือเขตปริมณฑลรอบกรุงพนมเปญ

นับจากนี้ คงต้องเฝ้าติดตามกันต่อไปว่าจะมีจุดเดือดใดบ้างที่โผล่ปะทุขึ้นมาตามแนวชายแดน แต่จนถึงทุกวันนี้ ไทยได้เปรียบกัมพูชาในแง่อำนาจทางทหารและพลังภูมิรัฐศาสตร์อย่างแน่นอน