โค้งสุดท้าย! ขออาสา 3 แสนคน จับตาหน้าหน่วยเลือกตั้ง
การเลือกตั้งและออกเสียงประชามติในวันอาทิตย์ ที่ 8 ก.พ. นี้ ไม่เพียงประชาชนจะมีส่วนร่วมผ่านการออกไปใช้สิทธิ์เท่านั้น แต่ยังสามารถเป็น “อาสาสมัคร” เพื่อสังเกตการณ์ความเคลื่อนไหวที่หน่วยเลือกตั้งใกล้บ้าน ด้วยการจับตาสถานการณ์การนับคะแนน และรายงานผลที่คูหาเลือกตั้ง-ประชามติ เพื่อปกป้องสิทธิ์และเสียงของประชาชน และสร้างความโปร่งใสของการเลือกตั้งครั้งนี้ไปด้วยกัน
ภาคประชาชน หลายฝ่ายทำงานร่วมกัน เพื่อสร้างความโปร่งใสในการเลือกตั้งครั้งนี้ หนึ่งในช่องทางที่สามารถร่วมช่วยเป็นอาสาสมัครได้ คือ VOTE62 ที่เปิดรับ อาสาจับตาการนับคะแนน-รายงานผล ซึ่งในการเลือกตั้งรอบนี้ มีการนับทั้งหมด 3 กระดานด้วยกัน ได้แก่ สส.เขต (บัตรสีเขียว), สส.บัญชีรายชื่อ (บัตรสีชมพู) และออกเสียงประชามติเรื่องรัฐธรรมนูญใหม่ (บัตรสีเหลือง)
โค้งสุดท้ายก่อนถึงการเลือกตั้ง The Active ชวนดูข้อมูลจำนวนอาสาจับตาเลือกตั้ง ว่าจนถึงตอนนี้แล้ว แต่ละจังหวัดมีจำนวนอาสามากน้อยแค่ไหน ? แล้วทำไม ? ประชาชนต้องมาร่วมกันจับตาการเลือกตั้งครั้งนี้
ต้องการ 3 แสนคน…ตอนนี้มีอาสาสมัคร 9,797 คน
ข้อมูลจาก volunteer.vote62.com ณ วันที่ 5 ก.พ. 2569 เวลา 17:45 น. พบว่า มีผู้ลงทะเบียนเป็นอาสาสมัครแล้วทั้งหมด 9,797 คน คิดเป็น 3.27%
จำนวนและสัดส่วนดังกล่าวอาจเรียกได้อยู่อยู๋ในระดับต่ำ เมื่อเทียบกับจำนวนอาสาสมัครที่ต้องการทั้งหมดจำนวน 299,862 คน (จาก 99,954 หน่วยเลือกตั้ง ซึ่งต้องการอาสาที่หน่วยเลือกตั้งละ 3 คน)
46 จังหวัด ยังมีสัดส่วนอาสาสมัครน้อยกว่า 2%
จัดหวัดส่วนใหญ่มีสัดส่วนอาสาสมัครกระจุกตัวอยู่ที่ช่วง 0-2% หรือคิดเป็น 46 จังหวัดจาก 77 จังหวัด (คิดเป็น 59.74%)
และมีเพียง 2 จังหวัดเท่านั้น ที่มีสัดส่วนอาสาสมัครเกิน 10% ได้แก่ กรุงเทพฯ และนนทบุรี
สัดส่วนอาสาสมัคร จำนวนจังหวัด สัดส่วนจังหวัด
(เทียบกับจำนวน 77 จังหวัด) 0-1% 10 12.99% 1-2% 36 46.75% 2-3% 17 22.08% 3-4% 3 3.90% 4-5% 1 1.30% 5-6% 3 3.90% 6-7% 1 1.30% 7-8% 3 3.90% 8-9% 1 1.30% 9-10% 0 0.00% 10% ขึ้นไป 2 2.60%
10 อันดับจังหวัด ที่มีสัดส่วนอาสาสมัครน้อยที่สุด
สำหรับ 10 จังหวัดที่มีสัดส่วนอาสาสมัครน้อยที่สุด ส่วนใหญ่เป็นจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เช่น อุบลราชธานี, ร้อยเอ็ด, อำนาจเจริญ, หนองบัวลำภู, ยโสธร, สุรินทร์, ศรีสะเกษ และบึงกาฬ
จังหวัด ต้องการอาสา (คน) มีอาสาแล้ว (คน) คิดเป็น อุบลราชธานี 9,405 55 0.58% ยโสธร 2,808 19 0.68% หนองบัวลำภู 2,382 17 0.71% ร้อยเอ็ด 7,617 56 0.74% สุรินทร์ 6,813 52 0.76% อำนาจเจริญ 2,067 16 0.77% สุโขทัย 2,964 24 0.81% ศรีสะเกษ 8,367 69 0.82% บึงกาฬ 2,196 21 0.96% สระแก้ว 2,673 26 0.97%
10 อันดับจังหวัด ที่มีสัดส่วนอาสาสมัครมากที่สุด
จังหวัดที่มีสัดส่วนสูงที่สุด 10 อันดับแรกเป็นจังหวัดที่มีสัดส่วนอาสาสมัครเกิน 4% โดยส่วนใหญ่เป็นจังหวัดแถบกรุงเทพฯ และปริมณฑล ได้แก่ นนทบุรี, ปทุมธานี, สมุทรปราการ, สมุทรสาคร และนครปฐม นอกจากนี้ยังมีเมืองที่เป็นเมืองหลักอื่น ๆ ที่มีสัดส่วนสูงติด 10 อันดับแรกเช่นกัน เช่น เชียงใหม่, เพชรบุรี, ชลบุรี และภูเก็ต
จังหวัด ต้องการอาสา (คน) มีอาสาแล้ว (คน) คิดเป็น กรุงเทพมหานคร 19,590 3,163 16.15% นนทบุรี 4,581 570 12.44% ปทุมธานี 4,383 373 8.51% สมุทรปราการ 5,217 414 7.94% ชลบุรี 5,121 378 7.38% เพชรบุรี 2,295 161 7.02% สมุทรสาคร 1,974 122 6.18% ภูเก็ต 1,374 80 5.82% นครปฐม 3,825 200 5.23% เชียงใหม่ 8,373 421 5.03%
อย่างไรก็ตาม แม้เมืองหลวงอย่าง กรุงเทพฯ จะมีผู้สมัครเป็นอาสาจับตาหน้าหน่วยมากที่สุด (3,163 คน) และสัดส่วนสูงที่สุด (16.15%) แต่สัดส่วนดังกล่าวก็ยังถือว่าน้อย เมื่อเทียบกับความต้องการอาสาจับตาเลือกตั้งเกือบ 2 หมื่นคน
บทเรียน…เลือกตั้งล่วงหน้า เมื่อ กกต. ก่อให้เกิดความไม่ไว้วางใจ ?
ปรากฏการณ์ล้านแชร์ “รหัสเขตเลือกตั้ง” ที่ iLaw โพสต์ในช่วงของการเลือกตั้งล่วงหน้านอกเขตที่เพิ่งผ่านมาไม่นาน ถูกมองว่าเป็นภาพสะท้อนถึงความไม่ไว้วางใจ ไม่เชื่อใจ กกต. ในฐานะหน่วยงานจัดการเลือกตั้ง แต่กลับปล่อยให้เกิดความผิดพลาดซ้ำแล้วซ้ำเล่า ซึ่งถือว่าไม่เกินความคาดหมายของ ปุรวิชญ์ วัฒนสุข อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เพราะมองว่า การทำงานของ กกต. ตั้งแต่การจัดเลือกตั้ง ปี 2562 ปี 2566 และครั้งนี้ ถูกตั้งคำถามมาตลอด
“ความไม่ไว้วางใจ ไม่เชื่อใจ กกต. สั่งสมมานาน แล้วระเบิดออก ประกอบกับ ประชาชนที่ลงทะเบียนมาใช้สิทธิ์เลือกตั้งนอกเขต เป็น Active Citizen การมาเลือกตั้งมีหลายขั้นตอน เมื่อคนตื่นตัวทางการเมือง ที่มีความหวงแหนในสิทธิ์ของตัวเอง ว่าคะแนนที่ลงไปจะถูกนับไปเป็นผลที่เขาคาดหวังไหม จึงกลายมาเป็น 1 ล้านแชร์ที่เกิดขึ้น”
ปุรวิชญ์ วัฒนสุข
นักรัฐศาสตร์ ยังเชื่อว่า จำนวนผู้ออกมาใช้สิทธิ์เลือกตั้งล่วงหน้านอกเขต แม้จะยังไม่สรุปทั้งประเทศอย่างเป็นทางการ แต่จะเห็นตัวอย่าง กทม. มีผู้ออกมาใช้สิทธิ์ประมาณ 87% ดูผิวเผินอาจจะดูเยอะ แต่หากเทียบกับตัวเลขเมื่อปี 2566 ทั้งประเทศมีผู้ออกมาใช้สิทธิ์เลือกตั้งล่วงหน้านอกเขต 91.37% ซึ่งจะห่างกันราว ๆ หลักแสนคน แต่อาจเป็นไปได้ว่าการเลือกตั้งรอบนี้ต่างจากครั้งก่อน ที่มีประชามติด้วย อาจทำให้คนตัดสินใจไปใช้สิทธิ์เลือกตั้งพร้อมกับลงประชามติ ในวันที่ 8 ก.พ. ที่บ้านตัวเอง
“อย่างที่บอกว่าคนเหล่านี้เป็นคนตื่นตัวทางการเมือง ประกอบกับความไม่เชื่อใจ พูดจากข้อเท็จจริงจากเหตุที่เกิดขึ้นในวันอาทิตย์ที่ผ่านมา (1 ก.พ. 69) มันเกิดจากความผิดพลาด ความสะเพร่า ความจัดการไม่ดี แต่ยังไม่บ่งชี้ว่าลักษณะพฤติการณ์จะนำไปสู่การทุจริต แต่เนื่องจากความรู้สึกไม่เชื่อมั่น ไม่เชื่อถือสั่งสมมานาน ทำให้คนปักใจเชื่อว่าจะเกิดการโกงกันแน่นอน”
ปุรวิชญ์ วัฒนสุข
ปกป้องสิทธิ์ และเสียง… 8 กุมภาฯ ชวนประชาชนจับตาเลือกตั้ง ?
นักรัฐศาสตร์ ยังยอมรับว่า ที่ผ่านมาประชาชน สื่อมวลชน ทำเรื่องการรณรงค์ การให้ข้อมูลเลือกตั้ง ประชามติ ที่ดูมีประสิทธิภาพกว่า กกต. ที่ช่วยย้ำเรื่อง บัตรมี 3 ใบ เวลาก่อนถึงเลือกตั้งกระชั้นมาก แต่เชื่อว่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในวันเลือกตั้งล่วงหน้านอกเขตที่ผ่านมา จะทำให้เกิด Active Citizen เพิ่มขึ้นในวันที่ 8 ก.พ. อย่างทวีคูณ มีคนจำนวนไม่น้อยที่จะมาใช้สิทธิ์ และร่วมเป็นผู้ตรวจสอบการเลือกตั้ง อย่างที่ VOTE62 หรือ We Watch ทำ และน่าจะเป็นปัจจัยที่ทำให้คนอยากตรวจสอบ เพื่อทำให้คะแนนของตัวเองมีความหมายที่สุด
“การเลือกตั้งล่วงหน้านอกเขต ไม่ควรใช้วิธีการเขียนเลขบนซอง แต่ควรใช้เป็นการปริ้นบาร์โค้ด เพื่อลดความผิดพลาดที่จะเกิดจากมนุษย์ (Human error) ซึ่งคาดว่าวันที่ 8 ก.พ. นี้จะเกิดขึ้นอีกเยอะ”
ปุรวิชญ์ วัฒนสุข
จึงขอให้ประชาชนออกไปใช้สิทธิ์ทั้งการเลือกตั้ง และทำประชามติ พร้อมชักชวนให้คนที่อยากตรวจสอบการเลือกตั้ง ไปที่หน่วยเลือกตั้งใกล้บ้าน ในช่วงเวลาการนับคะแนน ทุกคนสามารถช่วยกันจับตาการเลือกตั้งได้ เพราะนี่ไม่ใช่แค่หน้าที่ของ กกต. ใครก็สามารถทำได้ เพื่อดูว่ามีความผิดปกติหรือไม่อย่างไร
พร้อมย้ำว่า “การไปใช้สิทธิ์เลือกตั้ง และการตรวจสอบการเลือกตั้งเป็นรูปแบบการมีส่วนร่วมที่ทำง่ายที่สุด” และฝากถึง กกต. ว่า เมื่อเห็นข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้นแล้ว ควรเกิดการเรียนรู้ และถอดบทเรียน ในวันที่ 8 ก.พ. ก็อาจจะเกิดขึ้นอีก แต่จะดีที่สุด คือ ไม่เกิดขึ้นเลย
ดังนั้นต้องเตรียมตัวให้ดี กรรมการประจำหน่วยต้องให้ข้อมูลกับเจ้าหน้าที่ประจำหน่วย ที่ไม่ใช่คนของ กกต. แต่เป็นข้าราชการ เป็นครู หรือ อื่น ๆ ต้องทำการกำชับกับ คณะกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้ง (กปน.) เกือบ 90,000 หน่วยเลือกตั้งทั่วประเทศ ให้ทำไปในทิศทางเดียวกัน ประชาชนเมื่อเห็นว่า กปน.ทำไม่ถูกก็สามารถโต้แย้งเพื่อรักษาสิทธิ์ของเรา
ประชาชนแต่ละคนสามารถเป็นส่วนเล็ก ๆ ที่สำคัญในการสร้างความโปร่งใสของการเลือกตั้งครั้งนี้มากยิ่งขึ้นได้ หากสนใจช่วยจับตา สามารถสมัครเป็นอาสาจับตาเลือกตั้งได้ที่ volunteer.vote62.com/apply/