ถอดบทเรียนนั่งร้านก่อสร้างถล่ม สมาคมวิศวกรโครงสร้างไทยพบ 6 ปัจจัยสำคัญที่อาจเป็นสาเหตุ

วสท. แถลงเหตุนั่งร้านก่อสร้างถล่มพบอุปกรณ์อาจชำรุด รับน้ำหนักได้น้อยกว่าควรจะเป็น วิเคราะห์ในเชิงวิศวกรรมพบ 6 ปัจจัยสำคัญที่ต้องตรวจสอบ นายกสมาคมวิศวกรฯ ย้ำหากพบว่ากระทำผิดหลักวิศวกรรม วิศวกรควบคุมอาจถูกเพิกถอนใบอนุญาตได้

จากเหตุการณ์นั่งร้านก่อสร้างโครงการแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯถล่มเมื่อวันที่ 16 ก.พ. ที่ผ่านมา ทำให้มีผู้เสียชีวิต 3 ราย และที่ผ่านมาได้เหตุการณ์ทำนองเดียวกันหลายครั้งสร้างความสูญเสียด้านชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน

นายอมร พิมานมาศ นายกสมาคมวิศวกรโครงสร้างไทย ยกตัวอย่างเหตุการณ์ที่เคยเกิดขึ้น อาทิ ตึก 6 ชั้น ถล่มขณะกำลังก่อสร้างที่ซอยรังสิตคลอง 6 เมื่อเดือน ส.ค. 2557 และนั่งร้านก่อสร้างโรงฝึกกีฬา วิทยาลัยพลศึกษาที่จังหวัดกระบี่ถล่ม มีผู้เสียชีวิต 5 คน เมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2559

นายกสมาคมวิศวกรโครงสร้างไทย วิเคราะห์ในเชิงวิศวกรรม ระบุว่า สาเหตุหลักของการนั่งร้านเหล็กถล่มอาจเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย อาทิ

1) คํ้ายันไม่เพียงพอระหว่างการก่อสร้าง ไม่สามารถรับน้ำหนักคอนกรีตระหว่างก่อสร้างได้

2) การประกอบคํ้ายันไม่ครบหรือไม่ถูกต้อง เช่น ขาดชิ้นส่วนค้ำยันทแยง ทำให้โครงสร้างไม่มีเสถียรภาพ

3) คํ้ายันชะลูดเกินไปโดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อต้องเทคอนกรีตในที่สูง ทำให้ค้ำยันมีความสูงมากจนเกิดการโค้งงอและโก่งเดาะ (Buckling) ขึ้น

4) ประเภทของค้ำยันไม่เหมาะสมต่อการใช้งานหรือไม่ปฏิบัติตามคำแนะนำของผู้ผลิต

5) ฐานรองรับค้ำยันไม่แข็งแรง

6) จุดยึดระหว่างชิ้นส่วนต่างๆของค้ำยันไม่แข็งแรงพอหรือยึดไม่ครบ

สำหรับสาเหตุที่แท้จริงอุบัติเหตุ นั่งร้านภายในโครงการก่อสร้างโรงแรมชื่อดัง ถนนวิทยุ แขวงลุมพินี เขตปทุมวัน กทม. ถล่มเมื่อวันที่ 16 ก.พ.2565 ยังไม่สามารถสรุปได้ ต้องรอผู้เขี่ยวชาญเข้าพื้นที่เพื่อตรวจสอบรายละเอียดอีกครั้ง จึงจะระบุสาเหตุที่แท้จริงได้ ในด้านกฎหมายวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง การก่อสร้างนั่งร้านหรือค้ำยันชั่วคราวที่มีความสูงตั้งแต่ 4 เมตรจัดว่าเป็นวิศวกรรมควบคุมในสาขาวิศวกรรมโยธา เนื่องจากเกี่ยวข้องความปลอดภัยโดยตรง จึงจำเป็นต้องมีวิศวกรที่ถือใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมการคำนวณออกแบบนั่งร้าน และควบคุมงานก่อสร้างอีกด้วย ดังนั้นวิศวกรที่เกี่ยวข้องอาจจะต้องถูกดำเนินการทางจรรยาบรรณ และหากพบว่ากระทำผิดหลักวิศวกรรมก็อาจจะถูกลงโทษทางจรรยาบรรณ ซึ่งโทษสูงสุดคือการเพิกถอนใบอนุญาต

• ตรวจสอบเบื้อต้นพบ อุปกรณ์อาจชำรุด รับนำหนักได้น้อยกว่าควรจะเป็น

ด้านสภาวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย หรือ วสท. นำโดย รศ.ดร.ปิยะบุตร วานิชพงษ์พันธุ์ นายกสภาวิศวกร, รศ.เอนก ศิริพานิชกร ประธานคณะทำงานประสานงานด้านภัยพิบัติจากอาคารถล่ม สภาวิศวกร, นายสินิทธิ์ บุญสิทธิ์ ผอ.สำนักควบคุมและตรวจสอบอาคาร กรมโยธาธิการและผังเมือง กระทรวงมหาดไทย, นายจีระศักดิ์ ปราชญ์โกสินทร์ เลขาธิการวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ร่วมแถลงร่วมกันเมื่อวันที่ 18 ก.พ.ที่ผ่านมา พบว่า นั่งร้านเป็นเป็นโครงสร้างชั่วคราวสำหรับรองรับแบบหล่อคอนกรีต

ตรวจสอบเบื้องต้นพบโครงสร้างนั่งร้านไม่ได้ถล่มในแนวดิ่ง แต่เป็นการไหลแบบโดมิโน มีการพังลงแบบค่อยเป็นค่อยไป ไม่ใช่อาคารถล่ม เพราะนั่งร้านจัดเป็นโครงสร้างชั่วคราว ส่วนสาเหตุนั้นอาจเกิดจากอุปกรณ์หรือข้อต่อ ชำรุด โก่งตัว ทำให้รับน้ำหนักได้น้อยกว่าที่ควรจะเป็น หลังจากนี้จะวิเคราะห์อย่างละเอียดเพื่อสาเหตุที่แท้จริง

ทั้งนี้ มาตรฐานความปลอดภัยของนั่งร้านจะต้องเป็นไปตามอัตราส่วนความปลอดภัยตามคู่มือของกรมโยธาธิการและผังเมือง เช่น ต้องคงทนแข็งแรง มีระยะความสูงที่ได้มาตรฐาน มีการยึดโยงข้อต่อที่ครบถ้วน มีคานหรือเสารับน้ำหนักที่ผ่านการคำนวณตามมาตรฐาน

ขณะที่บริษัทผู้รับเหมาก่อสร้างได้ออกแบบและติดตั้งนั่งร้านตามมาตรฐาน มีการใช้เทคโนโลยีระบบนั่งร้านค้ำยันลิ่มล็อคที่ช่วยยึดข้อต่อส่วนต่างๆ ของนั่งร้านได้อย่างมั่นคง ซึ่งถือเป็นเทคโนโลยีสมัยใหม่ในอุตสาหกรรมก่อสร้างส่วนวิศวกรที่ควบคุมงานและมีใบอนุญาตถูกต้อง ตามพระราชบัญญัติวิศวกร พ.ศ. 2542

ภายหลังเกิดเหตุได้รับการประสานงานจากสำนักงานควบคุมอาคาร กทม. ทำการกั้นพื้นที่ก่อสร้าง ห้ามบุคคลภายนอกเข้าบริเวณดังกล่าว และร่วมช่วยเหลือผู้ประสบภัย พร้อมดำเนินการรื้อถอนโครงสร้างที่เสียหายตามมาตรฐานที่กรมโยธาฯ กำหนดตามลำดับ ก่อนเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบโครงสร้างอาคาร เสนอมาตรการแก่เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นเพื่อสร้างความมั่นใจและจะได้รับอนุมัติให้ดำเนินการก่อสร้างต่อ

วสท. ได้ศึกษาสาเหตุและวิเคราะห์ด้านวิศวกรรมอย่างละเอียดต่อไป เพื่อทำให้ทราบสาเหตุที่แท้จริง และสามารถนำมาเป็นบทเรียน ให้ทุกฝ่ายได้ทบทวนขั้นตอนวิธีการก่อสร้าง ว่าจะต้องปรับปรุงแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นได้อย่างไร