ไปไกลแค่ไหน? Cell Broadcast ไทย จากเหตุแผ่นดินไหวสู่ระบบเตือนภัยระดับชาติ

ทดสอบแจ้งเตือนภัย ไม่ใช่สถานการณ์จริง จากกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) โปรดอย่าตื่นตระหนก

ข้อความนี้ปรากฏบนหน้าจอมือถือของประชาชน พร้อมเสียงสัญญาณดัง 8 วินาที เป็นการทดสอบระบบ Cell Broadcast แจ้งเตือนภัยระดับประเทศ ครั้งล่าสุดของกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) เมื่อเวลา 14.00 น. วันที่ 20 ม.ค.2569

ก่อนหน้านี้ปี 2568 มีการทดสอบ 3 ระดับใน 4 ภูมิภาค ทั้งระดับอาคาร ระดับอำเภอ และระดับจังหวัด รวม 15 พื้นที่

การทดสอบระบบเตือนภัยฉุกเฉินดังกล่าวถือเป็นความพยายาม และเป็นจุดเริ่มต้นใช้เทคโนโลยีสำคัญ เพื่อเป็น "ทางรอด" มากกว่า "ทางเลือก" สำหรับความปลอดภัยของประชาชน ในวันที่ภัยพิบัติไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป

จุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้หน่วยงานเร่งมือปรับปรุงระบบเตือนภัยฉุกเฉิน หรือ Cell Broadcast คือเหตุการณ์แผ่นดินไหวรุนแรงขนาด 8.2 แม้มีศูนย์กลางอยู่ในเมียนมา แต่ส่งแรงสั่นสะเทือนถึงประเทศไทย อาคารสูงหลายแห่งได้รับความเสียหาย หนักที่สุดคืออาคารสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) แห่งใหม่ที่กำลังก่อสร้างพังถล่มลงมาทั้งหลัง กลายเป็นโศกนาฏกรรมที่คร่าชีวิตคนงานเกือบ 100 คน

ในเวลานั้นประเทศไทยยังใช้ระบบ SMS แจ้งเตือนประชาชน และได้เห็นถึงความล้มเหลวของระบบเตือนภัยในภาวะวิกฤต โดยพบปัญหาความล่าช้าและไม่ครอบคลุม ประชาชนจำนวนมากได้รับข้อความหลังเผชิญเหตุ ขณะที่อีกหลายคนไม่ได้รับข้อความเตือนภัย จึงทำให้เกิดคำถามตามมาว่า "ระบบแจ้งเตือนภัยของไทยมีประสิทธิภาพหรือไม่"

แผ่นดินไหว 1 ปีผ่านไป "ระบบแจ้งเตือนภัย" มีอะไรคืบหน้า

เหตุการณ์แผ่นดินไหวผ่านมาแล้ว 1 ปี และเป็นตัวเร่งให้นำระบบ Cell Broadcast มาใช้งานจริง ซึ่งใน 1 ปีที่ผ่านมา หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ร่วมกันปรับปรุงและพัฒนาระบบอย่างจริงจัง โดยมี ปภ. เป็นหน่วยงานหลักดำเนินการในส่วน Cell Broadcast Entity (CBE) หรือศูนย์แม่ข่ายดูแลระบบ ทำหน้าที่กำหนดรายละเอียดข้อมูลและพื้นที่ในการแจ้งเตือนข้อความ ส่งตรงถึงผู้ประกอบการโทรคมนาคม

ผู้ประกอบการโทรคมนาคม ได้แก่ บริษัท แอดวานซ์ ไวร์เลส เน็ทเวอร์ค จำกัด (AIS), บริษัท ทรู มูฟ เอช ยูนิเวอร์แซล คอมมิวนิเคชั่น จำกัด (True) และบริษัท โทรคมนาคมแห่งชาติ จำกัด (มหาชน) (NT) เป็นผู้ดำเนินการในส่วน Cell Broadcast Center (CBC) ทำหน้าที่นำเนื้อหาข้อความส่งต่อไปยังเสาส่งสัญญาณในพื้นที่ประสบภัย

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ดำเนินการระบบ Cloud Server และการเชื่อมต่อระหว่าง CBE และ CBC ขณะที่สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) สนับสนุนงบประมาณกว่า 1,000 ล้านบาท และกำกับดูแลมาตรฐานทางเทคนิค

สำนักงาน กสทช.เชิญ Apple Thailand และ Line Thailand หารือแนวทางเพื่อใช้แพลตฟอร์มอื่น ๆ แจ้งเตือนภัยพิบัติให้ประชาชนได้รับทราบอย่างรวดเร็ว โดย Apple Thailand อัปเดตระบบให้รองรับแจ้งเตือนภัยผ่าน Cell Broadcast ได้แล้ว ส่วน Line Thailand ทำ MOU ร่วมกับภาครัฐ เพื่อส่งข้อความแจ้งเตือนผ่าน Line OA ในชื่อ Line Alert รวมถึงการพัฒนาฟีเจอร์ Safety Check

ขณะที่ผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ทั้ง 3 ราย เริ่มใช้ระบบ Cell Broadcast แจ้งเตือนภัยหากเกิดเหตุฉุกเฉิน เมื่อเดือน เม.ย.2568 รวมถึงมีการทดสอบระบบในวันที่ 2, 7 และ 13 พ.ค. ในพื้นที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศ

นายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ ปลัดกระทรวงมหาดไทย ระบุว่า ในปี 2568 ได้ทดสอบระบบรวม 3 ครั้ง โดยมีการใช้งานจริงเป็นครั้งแรกในการแจ้งเตือนอุทกภัย จ.เลย เมื่อวันที่ 27 พ.ค. และแจ้งเตือนภัยในหลายสถานการณ์ เช่น น้ำท่วมภาคเหนือ น้ำท่วมภาคใต้, ภัยความมั่นคงชายแดนไทย-กัมพูชา, ภัยจากฝุ่นละออง PM2.5 และอุบัติเหตุทางถนน

ส่วนผลการทดสอบระบบ Cell Broadcast แจ้งเตือนภัยระดับประเทศ เมื่อวันที่ 20 ม.ค.2569 ปลัดกระทรวงมหาดไทย ระบุว่า ประชาชนในพื้นที่ต่าง ๆ ได้รับสัญญาณแจ้งเตือนพร้อมข้อความทดสอบอย่างทั่วถึง ในเวลาไม่เกิน 10 วินาที ถือเป็นผลการทดสอบที่น่าพอใจ

นอกจากนี้ นายธีรพัฒน์ คัชมาตย์ อธิบดี ปภ. ยังเปิดเผยว่า ปภ.และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ร่วมกันจัดทำมาตรฐานการปฏิบัติงาน Standard Operating Procedure (SOP) การส่งสัญญาณเตือนภัยผ่านระบบ Cell Broadcast และมาตรฐานข้อความแจ้งเตือนภัย Common Alerting Protocol (CAP) ที่กำหนดให้มีการแจ้งเตือนใน 14 ประเภทภัย ได้แก่

แผ่นดินไหว, สึนามิ, วาตภัย (พายุหมุนเขตร้อน), อุทกภัย, ดินโคลนถล่ม, ภัยหนาว, ภัยจากฝุ่น PM2.5, เหตุรุนแรงในพื้นที่สาธารณะ, โรคระบาดในมนุษย์, อัคคีภัย, ภัยจากสารเคมีและวัตถุอันตราย, ภัยคุกคามทางไซเบอร์, ภัยจากการจราจรและขนส่ง และภัยจากการสู้รบ

คงไม่มีใครอยากให้เกิดภัยพิบัติหรือเหตุการณ์ที่ส่งผลกระทบต่อชีวิต แต่การนำเทคโนโลยี Cell Broadcast มาใช้เพื่อเตือนภัยฉุกเฉินได้ทันเวลา ถือเป็นเรื่องสำคัญและมีความจำเป็น แต่อย่างไรก็ตามรัฐบาลต้องสื่อสารให้ชัดเจนว่าประชาชนต้องทำอย่างไร หากมีเสียงสัญญาณดังขึ้น เพื่อทำให้ระบบเตือนภัยมีความสมบูรณ์

อ่านข่าว

รู้ทันที! "Cell Broadcast" เทคโนโลยีแจ้งเตือนภัยพิบัติใช้กันทั่วโลก

ย้อนไทม์ไลน์ 1 ปี "ตึก สตง.ถล่ม" บทเรียนราคาแพง กับความรับผิดชอบที่ไร้คำตอบ

1 ปี ผลตรวจสอบด้านวิศวกรรม "ตึก สตง.ถล่ม"