“แท่งไฟ” แรงซัพฯ เรืองแสง ที่ส่งผ่านจากแฟนคลับสู่เมนบนสเตจ
ในยุคที่ “คอนเสิร์ต” เป็นสถานที่ของกลุ่มคนที่เรียกตัวเองว่าเป็น “แฟนเพลง” หรือ “แฟนคลับ” ผู้เฝ้ารอจะได้ไป “ดูคอนฯ” สักครั้งในรอบปี และมีศิลปินนับพันชีวิตทั้งศิลปินไทยและศิลปินต่างประเทศแวะเวียนกันเข้ามาเยี่ยมเยียนแฟน ๆ ที่อาศัยอยู่ในอีกซีกโลกอย่างไม่ขาดสาย นอกจากการเฝ้ารอจะไปตะโกนร้องเพลงพร้อม ๆ กับศิลปินคนโปรดในบรรยากาศสุดพีกที่ไม่เหมือนกับการฟังเพลงบนแพลตฟอร์มสตรีมมิงประจำวันแล้ว คอนเสิร์ตยังเป็นพื้นที่ที่ให้เหล่าแฟนคลับได้ไปแสดงพลังบางอย่างส่งกลับคืนให้กับศิลปินที่ตัวเองชื่นชอบอีกด้วย
โดยเฉพาะกับแฟนศิลปิน “เคป็อป” ที่มีเอกลักษณ์คือความเป็น “แฟนด้อม” หรือการรวมกลุ่มเป็นหนึ่งเดียวอย่างเข้มข้น การไปคอนเสิร์ตจึงมักมาคู่กับทะเลแสงไฟสีสันสดใส โบกสะบัดตามจังหวะเพลงพร้อมกันทั่วทั้งฮอลล์ จนหากถามว่าของสำคัญที่แฟนเคป็อปจะต้องพกไปคอนเสิร์ตด้วยคืออะไร หนึ่งในบรรดาลิสต์ของที่ขาดไม่ได้ก็คงจะหนีไม่พ้น “แท่งไฟ” หรือบง (봉) ที่เป็นคำในภาษาเกาหลี และถ่าน AAA ที่จะช่วยให้ดวงไฟในมือสว่างสดใสและได้ปล่อยจอยไปกับศิลปินตลอดโชว์ความยาวกว่า 3 ชั่วโมง
anna-m. w. / Pexels
เสื้อกันฝนและลูกโป่ง พลังจากแฟนด้อมยุค 90s
ก่อนจะมีแท่งไฟ LED ที่เราเห็นกันในคอนเสิร์ตอย่างทุกวันนี้ ในยุคแรกเริ่มหรือ เคป็อปเจน 1 ซึ่งเกิดขึ้นช่วงปลายยุค 90s ต้นยุค 2000s นั้น เหล่าแฟนเคป็อปจะมี “เสื้อกันฝน” และ “ลูกโป่ง” เป็นอุปกรณ์หลักในการเชียร์และสนุกไปกับการแสดงของศิลปิน โดยเฉพาะกับการแสดงในสนามกีฬาที่บางครั้งอาจมีฝนตก ซึ่งเสื้อกันฝนและลูกโป่งเหล่านี้จะเป็นสีเดียวกับสีประจำวงเพื่อแบ่งกลุ่มแฟนคลับอย่างชัดเจน
ตัวอย่างศิลปินเจน 1 เช่น H.O.T. บอยแบนด์วงแรกของค่าย SM Entertainment ที่เดบิวต์เมื่อปี 1996 ที่หากใครเป็นแฟนซีรีส์แนวย้อนยุคอย่าง “Reply 1997” ก็น่าจะพอจำฉากที่แฟน ๆ ของวงนี้สวมชุดกันฝนสีขาวเพื่อมาเชียร์ได้ นอกจากนี้ ยังมีวง SechsKies บอยแบนด์ที่มาพร้อมกับลูกโป่งและชุดกันฝนสีเหลือง รวมถึง SHINHWA อีกหนึ่งศิลปินที่มีภาพจำเป็นชุดกันฝนและลูกโป่งสีส้มซึ่งเป็นสีประจำวงนั่นเอง
H.O.T. ใน reply 1997
allkpop
“BANG BONG” จุดเริ่มต้นอย่างเป็นทางการของแท่งไฟในเคป็อป
หลังจากผ่านพ้นยุคของลูกโป่งและเสื้อกันฝน ก็มีการใช้ดวงไฟ LED ซึ่งเป็นสีประจำวงมาเป็นสัญลักษณ์ของแฟนด้อมในลักษณะของแท่งไฟที่มีรูปทรงกระบอก จนกระทั่งในปี 2006 เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในวงการเคป็อป โดย “G-Dragon” หนึ่งในสมาชิกบอยแบนด์ระดับตำนานอย่าง BIGBANG ได้ออกแบบแท่งไฟอย่างเป็นทางการโดยใช้ชื่อว่า “BANG BONG” หรือแบงบง แท่งไฟด้ามสีดำที่มีส่วนของดวงไฟเป็นรูปมงกุฎสีเหลือง ซึ่งนับเป็นการเริ่มต้นออกแบบแท่งไฟให้มีรูปร่างที่แตกต่างไปจากเดิม และสร้างความนิยมในศิลปินกลุ่มอื่น ๆ ให้ออกแบบแท่งไฟที่มีรูปร่างหรือสัญลักษณ์ที่เชื่อมโยงกับศิลปิน และมีชื่อเรียกแท่งไฟเป็นของตัวเองในเวลาต่อมา
BANG BONG
KBIZoom
ยุคเคป็อปเจน 2 และเจน 3 นับเป็นช่วงที่แท่งไฟเป็นไอเท็มยอดฮิตที่ศิลปินแทบทุกวงจะต้องมีอย่างเป็นทางการ ในช่วงปลายปี 2000 มาจนถึงปลายปี 2010 จึงเป็นช่วงที่เหล่าแฟนเคป็อปได้ตื่นตาตื่นใจไปกับแท่งไฟที่มาพร้อมดีไซน์และชื่อเรียกที่เป็นเอกลักษณ์ เช่น “Army Bomb” (อาร์มี่ บอมบ์) แท่งไฟทรงกลมลักษณะคล้ายลูกระเบิด ตัวแทนของแฟนด้อมอาร์มี่ หรือแฟนคลับของศิลปินระดับโลกอย่าง “BTS” ที่มีอีกชื่อว่า “บังทันโซยอนดัน” ที่แปลว่าเด็กผู้ชายในเกาะกันกระสุน หรือ “มูบง” แท่งไฟอย่างเป็นทางการของเกิร์ลกรุ๊ปเสียงดี “MAMAMOO” ที่มาพร้อมกับรูปทรงและสีขาว-เขียวคล้ายหัวไชเท้า ซึ่งไปคล้องจองกับคำว่า “มู” ในภาษาเกาหลีที่แปลว่าหัวไชเท้า หรืออย่าง “อากาบง” แท่งไฟรูปนกสีเขียวของวง “GOT7” ที่มีความหมายมาจากชื่อแฟนด้อม “อากาเซ” และอีกความหมายที่แปลว่าลูกนก เป็นต้น
Moobong
Twitter @zinggle2moo
ฟังก์ชันล้ำ ๆ กับความสนุกที่เพิ่มขึ้นทันตา
เพราะแสงสีสดใสจากแท่งไฟเป็นได้ทั้งความรักจากแฟนคลับ และเป็นดั่งตัวแทนความสามัคคีของคนกลุ่มหนึ่งที่มีต่อคนบนเวที แท่งไฟจึงเป็นเสมือนอุปกรณ์เสริมที่จะช่วยเพิ่มอรรถรสให้แฟนคลับได้สนุกไปกับคอนเสิร์ตได้มากกว่าเดิม ยกตัวอย่างแท่งไฟArmy Bomb ของวง BTS ที่สามารถเชื่อมต่อและควบคุมผ่านแอปพลิเคชันเพื่อเลือกเฉดสีไฟได้อย่างหลากหลาย แท่งไฟของEXO แท่งไฟรุ่นแรกที่มีระบบลูทูธซึ่งสามารถเชื่อมต่อกับระบบควบคุมของฮอลล์ที่เปลี่ยนสีและจังหวะการกระพริบของแท่งไฟทุกแท่งให้เข้ากับจังหวะเพลง แท่งไฟของ ATEEZ ที่มีเซ็นเซอร์ตรวจจับการเคลื่อนไหว และแท่งไฟของ TWICE ที่มีทัชแพดในตัว ช่วยให้แฟน ๆ สามารถปรับความสว่างและเลือกสีแท่งไฟตามสีของสมาชิกได้ รวมไปถึง MAMAMOO และ VIXX ที่มีฟังก์ชันสั่นเพื่อรองรับการใช้งานของแฟน ๆ ที่บกพร่องทางการมองเห็นและการได้ยิน
Army Bomb (BTS)
Twitter @jimincIoud
ไม่เพียงสีสันและลูกเล่นการทำงานของแท่งไฟที่ช่วยดันกราฟความสนุกในการดูคอนเสิร์ตให้ขึ้นไปได้อีก แต่ยังมีอีกสิ่งที่เรียกว่า “แฟชั่นแท่งไฟ” ที่เหล่าแฟนคลับเอามาประชันกันในวันสำคัญอีกด้วย เช่น การแปะสติกเกอร์ การผูกริบบิ้น ติดพร็อพตกแต่งที่เข้ากับแฟชั่นการแต่งการของผู้ถือ ติดสัญลักษณ์หรือป้ายชื่อสมาชิกที่ชื่นชอบ หรือในแท่งไฟบางรุ่น แฟน ๆ ยังสามารถเปิดฝาครอบด้านบนหลอดไฟออก เพื่อใส่พร็อพตกแต่งด้านในแล้วปิดฝาครอบกลับไปได้อีกด้วย
ความสดใสที่มาพร้อมหลายข้อถกเถียง
นอกจากความสนุกและความเป็นหนึ่งเดียวของแฟนด้อมในคอนเสิร์ต การที่แท่งไฟถูกยึดโยงอยู่กับแฟนคลับจำนวนมากก็ทำให้มีประเด็นถกเถียงกันอยู่เสมอ ในยุคของศิลปินเจน 3 หรือช่วงปลาย 2010s เคยเกิดข้อถกเถียงระหว่างแฟนเคป็อปเกี่ยวกับสีของแท่งไฟที่ไปคล้ายคลึงกับสีประจำวงของศิลปินรุ่นพี่ เช่น แท่งไฟของวง “WINNER” ที่ใช้โลโก้วงบวกกับสีน้ำเงินซึ่งไปคล้ายคลึงกับสีประจำของวง Super Junior และแท่งไฟของวง “iKON” หรือ “KONBAT” ที่มีลักษณะเป็นแท่งทรงกระบอกคล้ายไม้เบสบอลและใช้สีแดงอมส้ม ซึ่งไปคล้ายกับสีประจำวงของ TVXQ ซึ่งในเวลาต่อมา วิวัฒนาการของแท่งไฟที่สามารถเปลี่ยนสีได้อย่างหลากหลายในแท่งเดียว บวกกับศิลปินเกิดใหม่ที่มีจำนวนมหาศาล โทนสีของแท่งไฟที่ซ้ำกันจึงค่อย ๆ กลายเป็นเรื่องปกติ
KONBAT (iKON)
@iKonThailand_
“Black Ocean” คืออีกหนึ่งประเด็นที่ถูกพูดถึงมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะเมื่อมีคอนเสิร์ตรวม หรืองานประกาศรางวัลปลายปีที่หลาย ๆ แฟนด้อมจะมารวมอยู่ในที่เดียวกันเพื่อเชียร์ศิลปินคนโปรดของตัวเอง การทำ Black Ocean คือการที่แฟนคลับปิดแท่งไฟของตัวเองในขณะที่ศิลปินคนอื่นที่ตัวเองไม่ได้มาเชียร์กำลังขึ้นแสดงอยู่ ได้กลายเป็นคำถามหลายต่อหลายครั้งถึงความเหมาะสม ว่าการปิดแท่งไฟในลักษณะนี้นับเป็นการแสดงออกว่าไม่สนับสนุนและไม่ให้เกียรติศิลปินที่กำลังแสดงอยู่หรือไม่
นอกจากนี้ยังมีประเด็นอื่น ๆ เช่น ในคอนเสิร์ตของศิลปินที่จัดขึ้นในประเทศฝั่งตะวันตก มักพบแฟนคลับที่นำแท่งไฟของวงที่ไม่ได้ขึ้นแสดงเข้ามาโบกเชียร์ จนบางครั้งก็มากจนสังเกตเห็นได้อย่างชัดเจน ทำให้เป็นที่ถกเถียงกันในกลุ่มแฟนคลับว่า การนำแท่งไฟของศิลปินท่านอื่นเข้าไปในคอนเสิร์ตของอีกวงเช่นนี้ถือเป็นเรื่องที่ควรกระทำหรือไม่ และและวัฒนธรรมแฟนด้อมของชาวตะวันออกและตะวันตกมีความเหมือนหรือต่างกันอย่างไร
จาก “ป้ายไฟ” สู่จุดเริ่มต้นของ “แท่งไฟ” ในแฟนด้อมฝั่งไทย
วัฒนธรรมแท่งไฟเริ่มก้าวเข้าสู่วงการบันเทิงไทยแล้วในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ซึ่งเกิดขึ้นกับกลุ่มศิลปินทีป็อป รวมไปถึงนักแสดงที่มีกลุ่มแฟนในลักษณะแฟนด้อม ที่กำลังลบเลือนภาพจำเดิมอย่างการถือ “ป้ายไฟ” ขนาดเท่ากระดาษ A4 ที่เราอาจจะเคยเห็นในคอนเสิร์ตให้จางหายไป และถูกแทนที่ด้วยแท่งไฟสีสันสดใสมาแทน อย่างไรก็ตาม แท่งไฟของศิลปินไทยยังมีจำนวนไม่มากนัก และถือว่ามีราคาสูงเมื่อเทียบกับฟังก์ชันและแท่งไฟของฝั่งเคป็อป นี่จึงอาจเรียกได้ว่าเป็นก้าวแรก ๆ ของวงการทีป็อป ที่เมื่ออุตสาหกรรมเติบโตอย่างที่ทุกคนเฝ้ารอ แสงไฟจะส่องไปยังศิลปินไทยได้สว่างมากกว่าเดิม
ที่มา : บทความ “The Evolution of Kpop Lightsticks: A Look Back and What”s Ahead” จาก www.kplaceshop.com
บทความ “How lightsticks became a must-have item for K-pop fans” โดย Sage Anderson จาก https://sea.mashable.com
บทความ “aespa”s reaction when they saw TWICE’s lightstick at their concert” โดย phuonganhvu119 จาก https://kbizoom.com
เรื่อง : Natjanan K.