"เลือกตั้งคณะหมอลำ" งานบุญผะเหวด "ประชาธิปไตยชุมชน" สกลนคร

เลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทย จบลงตั้งแต่วันที่ 8 ก.พ.2569 จนถึงปัจจุบันสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ได้ประกาศรับรองผลการเลือกตั้งสส.เขตแล้ว จำนวน 396 คน ส่วนสส.ปาร์ตี้ลิสต์ อยู่ระหว่างดำเนินการ ต่างจากผลการเลือกตั้งคณะหมอลำล่วงหน้า แสดงในงานบุญผะเหวด ของชาวบ้านยางโล้น ต.โคกภู อ.ภูพาน จ.สกลนคร ปี2572 ซึ่งได้ “คณะหมอลำ” ชื่อดังคว้าชัยมาครองแล้ว

โดยการเลือกตั้งครั้งนี้ มีคณะหมอลำระดับ ”ตัวท้อป” มาให้ชาวบ้านได้ใช้สิทธิเลือกตั้งจำนวน 9 คณะ รวมทั้งนักร้องลูกทุ่งอีสานชื่อดังอีก 3 คน จากจำนวนผู้ใช้สิทธิทั้งหมด 507 คน จำนวนนี้มีบัตรเสีย 2 ใบ โดยรูปแบบการจัดเลือกตั้งคณะหมอลำของชาวบ้านในชุมชนไม่ต่างจากการเลือกตั้งสส. ระดับชาติ มีกรรมการประจำหน่วย มีบัตรเลือกตั้ง มีการนับคะแนน มีบัตรดีและบัตรเสีย ที่สำคัญมีผู้ใหญ่บ้านหมู่ต่าง ๆ เป็นกรรมการร่วมกัน

ทำให้ “บ้านยางโล้น” กลายเป็นที่กล่าวขานว่า เป็นหมู่บ้านประชาธิปไตยของแท้ ถือเป็นอีกหนึ่งสีสันของงานบุญประจำปี ที่เปิดโอกาสในคนในชุมชนเข้ามามีส่วนร่วม เพราะทุกคะแนนเสียงที่มอบให้กับคณะหมอลำที่ได้ชัยชนะ ถือว่ามาจาก FC หรือ “ด้อม” ของคณะหมอลำตัวยง

หน้าเพจหมอลำ สตอรี่ และเพจอีสานหมอลำ ระบุผลคะแนนเลือกตั้งคณะหมอลำ จาก 9 คณะ ประกอบด้วย วงสาวน้อยเพชรบ้านแพง, ซานเล้าบันเทิงศิลป์, ระเบียบวาทะศิลป์, ใจเกินร้อย, อีสานนครศิลป์, ไหมไทย, เสียงวิหค, เสียงอีสาน และสุดสะแนน ส่วนนักร้องลูกทุ่ง 3 คน คือ ใหม่ พัชรี, ต่ายอรทัย และไผ่ พงศธร

ผลการเลือกตั้งคณะหมอลำที่ชาวบ้านบางโล้น ต้องการให้ไปแสดงในงานบุญผะเหวดในปี 2572 โดยลงคะแนนเสียงให้มากที่สุด ผู้คว้าชัยเป็นวงหมอลำคณะสาวน้อยเพชรบ้านแพง ซึ่งได้สูงสุด 181 คะแนน, ซานเล้าบันเทิงศิลป์ 103 คะแนน ระเบียบวาทะศิลป์ 73 คะแนน, ใจเกินร้อย 30 คะแนน, อีสานนครศิลป์ 14 คะแนน, ไหมไทย 13 คะแนน, เสียงวิหค 10 คะแนน, เสียงอิสาน 4 คะแนน, สุดสะแนน 2 คะแนน

ส่วนนักร้องหมอลำ มีคะแนนดังนี้ ใหม่พัชรี 55 คะแนน ต่ายอรทัย 11 คะแนน ไผ่พงศธร 9 คะแนน จำนวนนี้มีบัตรเสีย 2 ใบ ซึ่งการลงคะแนนเลือกตั้งคณะหมอลำที่จะมาทำการแสดงในอีก 3 ปีข้างหน้า ของชาวบ้านบ้านยางโล้นไม่ได้เลือกกันเล่น ๆแต่มิติใหม่ในการเปิดโอกาสให้ทุกคนมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง ถือเป็นตัวอย่างของการบริหารจัดการงานบุญแบบมีส่วนร่วมของชุมชน ที่ทั้งสนุก โปร่งใส และเพื่อความสามัคคีของคนในชุมชน

ปฏิเสธไม่ได้ว่า ทุกเทศกาลงานบุญ โดยเฉพาะงานบุญผะเหวด หรือ “บุญพระเวส” หมายถึง บุญพระเวสสันดร เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า บุญมหาชาติ มีที่มาจาก “พระมาลัยสูตร” ชาวอีสานจะนิยมจัดขึ้นในเดือนสี่ไทย หรือเดือนมีนาคมในทุก ๆ ปี เป็นบุญประจำปีในฮีตสิบสอง ก่อนงานบุญ

เมื่อถึงเดือนสี่ ชาวบ้านในชุมชนจะประชุมกันเพื่อกำหนดวันทำบุญ เพื่อนิมนต์พระภิกษุสามเณรให้มาเทศน์ ซ่างจ้องกำหนดว่าพระจะมาจากวัดไหนบ้าง เมื่อตกลงกันแล้วก็นำหนังสือใบลานเรื่องพระเวสสันดรชาดก ซึ่งมีจำนวน 13 ผูก ออกมาแบ่งให้ครบเท่าจำนวนพระภิกษุสามเณรที่จะนิมนต์มาเทศน์ จากวัดของหมู่บ้านใกล้เคียง รวมทั้งพระที่อยู่วัดของหมู่บ้านตัวเองด้วย

โดยหนังสือใบลานที่แบ่งออกเรียกว่ากัณฑ์ ชาวบ้านแต่ละครัวเรือนจะจับสลากแบ่งกันเป็นเจ้าภาพกัณฑ์เทศน์ต่างๆ ให้เท่ากับจำนวนหนังสือใบลานที่แบ่ง และจำนวนพระภิกษุสามเณรที่นิมนต์มา

บางพื้นที่อาจจะมีพิธีการแห่ การเซ้งผีโขน หรือผีตาโขน โดยจัดเป็นรูปขบวนตามจำนวนกัณฑ์ ตามถนนในหมู่บ้านไปสิ้นสุดที่วัด เช่น ที่บ้านไฮหย่อง อ.พังโคน จ.สกลนคร บางหมู่บ้านไม่ได้จัดให้มีการแห่ผีตาโขน ก็จะจัดให้มีมหรสพสมโภชน์ เช่น วงดนตรี และคณะหมอลำ ศิลปะการแสดงพื้นบ้าน ซึ่งปัจจุบันยังคงได้รับความนิยมจากชาวบ้านในภาคอีสาน

และเป็นส่วนหนึ่งที่อยู่ในวิถีชีวิตของคนอีสานจากอดีตจนถึงปัจจุบัน มีหลักฐานปรากฏว่า หมอลำเกิดขึ้นเมื่อ 3,000 ปีมาแล้ว จากการขุดพบขวานสำริดของวัฒนธรรมดองซอนในเวียดนามเหนือ ข้อมูลระบุว่าจากประเพณี ท่ารำ ลักษณะของคนน่าจะเป็นตระกูลไทย-ลาว มีวิถีชีวิตร่วมทุกข์ร่วมสุข การเต้นระบำรำฟ้อน เข้าทรง ผีฟ้ารักษาโรค ประเพณีรวมกลุ่มฟ้อนระบำรำเต้น

หมอลำมีพัฒนาการจากการแสดงพื้นบ้านจากการมีหมอลำชายเพียงคนเดียว ต่อมาพัฒนาจนมีหมอลำฝ่ายหญิง มีเครื่องดนตรีประกอบจังหวะ เพื่อความสนุกสนาน จนกระทั่งเพิ่มตัวแสดงที่มีอยู่ในเรื่อง และการการแสดงเวทีจนสู่ยุคออนไลน์มีแฟนคลับ

เมื่อ 2552 กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ประกาศขึ้นทะเบียนให้ “หมอลำ” เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ถือเป็นทุนทางวัฒนธรรมที่มีความสำคัญต่อสังคมของชาวอีสาน และเป็นซอฟต์พาวเวอร์ (Soft Power) ผลักดันเศรษฐกิจและสังคม

เป็นพื้นที่เล็ก ๆ ในการสร้างประชาธิปไตย โดยใช้เสียงโหวตตามระบอบประชาธิปไตยของชาวบ้าน ได้ใช้สิทธิเลือกตั้งคณะหมอลำ เพื่อสร้างความบันเทิงในชุมชน ในเทศกาลงานบุญเดือนสี่ที่เรียกว่า “บุญผะเหวด” ที่หมู่บ้านยางโล้น ต.โคกภู อ.ภูพาน จ.สกลนคร ปี2572

อ่านข่าว

"โรคติดเชื้อนิวโมคอคคัส" ภัยเงียบในเด็กเล็ก เสี่ยงป่วยรุนแรง แนะป้องกันด้วยวัคซีน

เปิดบัญชีทรัพย์สิน อดีต สส. "วราวุธ" รวยสุด 765 ล้าน

คุม “สัปเหร่อสนม” ขอฝากขังศาล ค้านประกันตัว หวั่นหลบหนี