เปิดสาเหตุ "ปลาแค้" เป็นตุ่ม จากเชียงราย สู่แม่น้ำโขง จ.เลย

วันนี้ (23 เม.ย.2569) นายสมเกียรติ เขื่อนเชียงสา นายกสมาคมแม่น้ำเพื่อชีวิต กล่าวว่า "ปลาแค้" ที่ชาวประมงจับได้ในแม่น้ำโขง จ.เลย คล้ายกับที่พบใน จ.เชียงราย เมื่อ 1 ปีที่ผ่านมา โดยลักษณะปลามีตุ่มและแผลคล้ายกัน ซึ่งค่อนข้างรุนแรง และเป็นปลาชนิดเดียวกัน น้ำหนักใกล้เคียงกัน สันนิษฐานเบื้องต้นภายนอกน่าจะเกิดพยาธิ อาการเดียวกันจากสภาพร่างกายปลาอ่อนแอ

ทั้งนี้ สมมุติฐานเบื้องต้นค่อนข้างจะชี้ชัดว่า ปลาดังกล่าวมีอาการเช่นเดียวกับปลาที่ จ.เชียงราย ซึ่งเกี่ยวข้องกับสารพิษ ทำให้ปลาอ่อนแอ

นายสมเกียรติ กล่าวต่อว่า สิ่งที่น่ากังวล คือปริมาณสารพิษในแม่น้ำโขง ใกล้ จ.เลย อาจเกิดจากการทำเหมือง คล้ายพื้นที่ต้นน้ำกก จ.เชียงราย หากพบในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สะท้อนว่าปริมาณหรือความเข้มข้นของสารพิษน่าจะเพิ่มขึ้น คาดว่าเกิดขึ้นหลายจุดที่มีการทำเหมือง โดยเฉพาะในพื้นที่ประเทศลาว

สิ่งที่น่าห่วงใยที่สุดตอนนี้ ถึงแม้น้ำในแม่น้ำโขงจะมีปริมาณมากกว่าลำน้ำสาขา แต่ปริมาณสารพิษที่ปนเปื้อนในแม่น้ำโขงมีความเข้มข้นเพิ่มขึ้น เป็นที่น่าตกใจ หน่วยงานหรือผู้เกี่ยวข้องต้องเร่งการตรวจสอบสาเหตุให้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น

ด้าน ดร.สืบสกุล กิจนุกร สำนักวิชานวัตกรรมสังคม ม.แม่ฟ้าหลวง กล่าวว่า ทั้ง 2 จังหวัดดังกล่าว พบปลาแค้ลักษณะเดียวกัน ซึ่งนักวิทยาศาสตร์ชี้ชัดว่า เป็นโรคพยาธิหมายความว่าปลาอยู่ในระบบนิเวศ หรือสภาพแวดล้อมที่เป็นอันตราย ทำให้ปลาอ่อนแอและป่วยได้ง่าย

ที่ผ่านมาผลการตรวจปลาของกรมประมง มีการรายงานที่ จ.เชียงราย ช่วงต้นเดือน เม.ย.2569 วางจุดตรวจปลาสม่ำเสมอ 3 พื้นที่ คือ พื้นที่แม่น้ำกก จ.เชียงราย, พื้นที่แม่น้ำสาละวินจ.แม่ฮ่องสอน และพื้นที่แม่น้ำโขงจ.เลย โดยที่ จ.เลย วางจุดปลาตรวจ 5 จุด ผลตรวจตั้งแต่เดือน พ.ย.2568 - ก.พ.2569 พบทั้งสารหนู ปรอท ตะกั่ว แคดเมียมในตัวอย่างปลา

จังหวัดในภาคอีสานควรเฝ้าระวัง ตรวจสอบน้ำ ตะกอนดิน ในแม่น้ำโขง สัตว์น้ำ และปลา เป็นประจำ อย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง เพื่อติดตามว่าสารโลหะหนักสะสมมากน้อยเพียงใด

ดร.สืบสกุล กล่าวถึงสาเหตุที่ปลาปนเปื้อนสารพิษ ในแม่น้ำโขงตอนบน จ.เชียงราย พบตั้งแต่สามเหลี่ยมทองคำ ซึ่งข้อมูลของสติมสัน เซ็นเตอร์ ของสหรัฐฯ ค่อนข้างชี้ชัดว่าฝั่งประเทศลาว ตรงข้ามภาคอีสานของไทย มีการทำเหมืองแร่หลายชนิด ทั้งบริเวณตรงข้าม อ.เชียงคาน จ.เลย, จ.หนองคาย จ.บึงกาฬ จ.นครพนม เป็นความเสี่ยงที่สารโลหะหนักในลาว ไหลปนเปื้อนในแม่น้ำโขง

การประปาส่วนภูมิภาคและประปาหมู่บ้านในภาคอีสาน ที่ใช้แม่น้ำโขง ควรตรวจสารโลหะหนัก เหมือน จ.เชียงราย รวมไปถึงการตรวจพืชผัก การทำเกษตรริมแม่น้ำโขง ก็ควรตรวจอย่างต่อเนื่องเพื่อเฝ้าระวังสุขภาพ

ดร.สืบสกุล เรียกร้องให้นายอนุทิน ชาญวีรกุล นายกรัฐมนตรี เรียกประชุมด่วนเรื่องปัญหาแม่น้ำปนเปื้อนข้ามพรมแดน โดยต้องเชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ภาควิชาการ และภาคประชาสังคม เพื่อหาทางแก้ไขปัญหาต้นเหตุ และจัดทำแผนรับความเสี่ยงจากแม่น้ำปนเปื้อนข้ามพรมแดน ได้แก่ แม่น้ำกก จ.เชียงใหม่, แม่น้ำกก สาย รวก โขง จ.เชียงราย, แม่น้ำสาละวิน จ.แม่ฮ่องสอน, แม่น้ำกระบุรี จ.ระนอง และแม่น้ำโขง จ.เลย จ.หนองคาย จ.มุกดาหาร จ.นครพนม จ.อุบลราชธานี เพื่อป้องกันความเสียหายรุนแรงขึ้น

อ่านข่าว :

ม.นเรศวร เปิดผลตรวจ “ปลาแค้” สัมพันธ์น้ำปนเปื้อนสารพิษ จ.เชียงราย

เปิดผลตรวจ "ปลาแค้เป็นตุ่ม" พบสาเหตุจาก "พยาธิกลุ่มไดจีน"

พบปลาติดเชื้ออีก ชาวบ้านเดือดร้อนหนัก วอนรัฐเร่งแก้ปัญหา "น้ำกก"