9 มรดกโลกแห่งโอกินาวา: เซฟาอุตาคิ ดินแดนศักดิ์สิทธิ์แห่งอาณาจักรริวกิว

ถ้าถามถึงศูนย์กลางจิตใจของ อาณาจักรริวกิว (琉球王国) หรือปัจจุบันคือ โอกินาวา (沖縄県) แล้ว ทุกคนบนเกาะคงจะตอบว่า เซฟาอุตาคิ (斎場御嶽) แน่นอนค่ะเพราะเซฟาอุตาคิไม่ได้เป็นเพียงหนึ่งในที่สถิตย์ของเทพเจ้าบนเกาะเท่านั้น แต่ยังเป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาของ ราชวงศ์โช (尚) ที่ปกครองอาณาจักรริวกิวอีกด้วย แต่มนต์ขลังของสถานที่ศักดิ์สิทธิ์นี้ไม่ได้มีแค่นี้เท่านั้นค่ะ ซึ่งวันนี้เราจะไปทำความรู้จักและเข้าใจวิธีการเยี่ยมชมเซฟาอุตาคิที่ถูกต้องกันค่ะ

เซฟาอุตาคิคือ?

อย่างที่ได้เกริ่นไว้ค่ะว่าเซฟาอุตาคิเป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาตามความเชื่อท้องถิ่นของโอกินาวา เปรียบได้กับศาลเจ้าของญี่ปุ่น โดยมีความพิเศษคือเป็นหนึ่งใน 7 สถานที่ศักดิ์สิทธิ์(อุตาคิ – 御嶽) ที่เทพผู้สร้าง “อามามิคิโยะ (アマミキヨ)” แห่งอาณาจักรริวกิวได้ลงมาเยือน เซฟาอุตาคิเป็นที่ประกอบ พิธีโออาราโอริ (御新下り) ของราชวงศ์แห่งอาณาจักรริวกิว ซึ่งผู้ประกอบพิธีนั้นไม่ใช่ใครอื่นแต่เป็น คิโคเอะโอคิมิ (聞得大君) ผู้นำนักบวชหญิงทั้งหมดในอาณาจักรริวกิว ผู้หญิงที่จะดำรงตำแหน่งคิโคเอะโอคิมิได้นั้นมีเพียงผู้หญิงในเชื้อพระวงศ์เท่านั้น โดยอาจจะเป็นพระเชษฐภคินี (พี่สาว) พระขนิษฐา (น้องสาว) พระธิดา (ลูกสาว) หรือพระมเหสี (ภรรยา) ของกษัตริย์เป็นต้น

ดินแดนศักดิ์สิทธิ์ที่แทบไร้การแต่งเติมจากน้ำมือมนุษย์

ถ้าไม่นับทางปูหิน กระถางธูป และไหน้ำมนต์ที่ถูกจัดไว้แล้ว เพื่อน ๆ จะไม่เจอสิ่งก่อสร้างใด ๆ ในพื้นที่นี้เลย เหตุผลหนึ่งก็เพราะที่โอกินาวามีความเชื่อว่าในธรรมชาติมีเทพเจ้าสถิตย์อยู่ ไม่ว่าจะหินก้อนไหนหรือต้นไม้ต้นไหนก็ตาม ดังนั้น ยิ่งในสถานที่ศักดิ์สิทธิ์อย่างเซฟาอุตาคิแล้ว การรักษาบรรยากาศและสถานที่ให้เป็นธรรมชาติที่สุด ก็คือการรักษาที่สถิตย์ของเทพเจ้าและช่วยให้ผู้มาเยือนสามารถเข้าถึงจิตวิญญาณของสถานที่ได้

จุดสำคัญในเซฟาอุตาคิ

เพราะเซฟาอุตาคิไม่มีสิ่งก่อสร้างใดๆ ไว้เป็นจุดสังเกต ถ้าเราเดินเผิน ๆ ก็อาจจะเห็นแค่หินและต้นไม้เท่านั้น เว้นแต่เราจะรู้ว่าต้องสังเกตอะไร ซึ่ง ANNGLE จะพาไปรู้จัก 6 จุดสำคัญในเซฟาอุตาคิตามนี้ค่ะ

1. อุโจกุจิ (御門口)

อุโจกุจิเป็นทางเข้าไปยังพื้นที่ด้านในของเซฟาอุตาคิที่เดิมทีจะห้ามไม่ให้ผู้ชายผ่านจุดนี้เข้าไปตามความเชื่อท้องถิ่น โดยผู้คนที่เข้าไปไม่ได้จะจุดธูปสักการะแค่ตรงทางเข้านี้ จุดสำคัญอีกจุดของอุโจกุจิคือถ้าเพื่อน ๆ หยุดยืนตรงหน้าทางเข้า เพื่อนๆ จะเห็นเกาะคุดากะจิมะ (久高島) ได้ไกลๆ ที่ด้านขวามือ

เซฟาอุตาคิ

2. อุฟุกูอิ (大庫理)

อุฟุกูอิเป็นจุดประกอบพิธีซึ่งประกอบด้วยแท่นหินทรงสี่เหลี่ยมใต้ผาหินปูนริวกิวที่ยื่นออกมาราวกับจะปกคลุมทั้งปะรำพิธี

3. ยูอินจิ (寄満)

ยูอินจิเป็นอีกจุดประกอบพิธีกรรมเช่นเดียวกันกับอุฟุกูอิ ชื่อยูอินจิมีความหมายว่า “สถานที่อันอุดมไปด้วยพืชผล” โดยในปราสาทชูริ (首里城) ก็มีห้องเครื่อง (ครัว) ที่มีชื่อเดียวกันด้วย

4. ไหชิคิโยดายูรุและไหอามาดะยูรุ (シキヨダユルとアマダユルの壺)

เมื่อเพื่อนๆ เดินเข้าไปอีกหน่อยจะพบกับหินย้อยสองแท่งที่เรียกว่า “ชิคิโยดายูรุอามากานุบี (シキヨダルルアマガヌビー)” และ “อามาดายูรุอาชิคานุบี (アマダユルアシカヌビー)” โดยใต้หินย้อยทั้งสองมีไหที่รองรับน้ำที่หยดจากหินย้อยอย่างพอดิบพอดีอยู่ เนื่องจากน้ำจากหินย้อยนี้เชื่อกันว่าเป็นน้ำมนต์ของเซฟาอุตาคิ จึงมีป้ายขอความร่วมมือไม่ให้นักท่องเที่ยวตักน้ำหรือขยับไหที่วางไว้

5. ซันกูอิ (三庫理)

เมื่อลอดผ่านอุโมงค์รูปสามเหลี่ยมมุมฉากที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติก็จะมาถึงซันกูอิ ที่ด้านขวามือจะเป็นที่วางธูปเครื่องหอมซึ่งเชื่อว่าเทพเจ้าจะลงมาสถิตย์ และที่ซ้ายมือจะเห็นเกาะคุดากะจิมะที่เชื่อกันว่าเป็นเกาะศักดิ์สิทธิ์ได้

6. อุโรคา (ウローカ)

เมื่อเดินย้อนกลับออกมาตามทางจะมาถึงจุดสุดท้ายที่เรียกว่าอุโรคา ซึ่งเป็นจุดที่มีบ่อน้ำเก่าอยู่ ในสมัยที่ยังเป็นอาณาจักรริวกิวอยู่ ผู้ที่จะเข้ามาในเซฟาอุตาคิจะชำระตัวเองให้สะอาดด้วยน้ำจากบ่อน้ำที่นี่ แต่เนื่องจากสภาพพื้นที่เดินยาก เพื่อนๆ ต้องระวังเมื่อจะเข้าไปเยี่ยมนิดนึงค่ะ

ข้อควรระวังในการเยี่ยมชมเซฟาอุตาคิ

ปัจจุบันเซฟาอุตาคิกำลังอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาว่าจะปิดให้มีเพียงผู้หญิงเท่านั้นที่เข้าชมได้ นอกจากเพราะเดิมทีที่นี่เป็นที่ที่มีเพียงผู้หญิงเท่านั้นที่เข้าไปได้ อีกเหตุผลหนึ่งคือเพราะปัญหานักท่องเที่ยวที่ไม่เคารพสถานที่ ซึ่งทำให้ดูแลเซฟาอุตาคิในฐานะสถานที่สักดิ์สิทธิ์ได้ยากขึ้น ในฐานะที่พวกเราเองก็เป็นนักท่องเที่ยวเช่นกัน เรามาดูข้อควรระวังในการเข้าชมสถานที่นี้กันค่ะ

• แต่งกายด้วยชุดสุภาพ
• ชมธรรมชาติภายในสถานที่ด้วยความสงบ ไม่ส่งเสียงดังรบกวนบรรยากาศของสถานที่
• ถ้าพบเห็นคนท้องถิ่นกำลังประกอบพิธี ให้รับชมอยู่ห่าง ๆ โดยไม่เข้าไปรบกวนการสวดมนต์ และขอความร่วมมือไม่ถ่ายรูป
• ไม่ขึ้นไปยืนบนแท่นหินประกอบพิธี

เพียงรักษาข้อควรระวังสี่ข้อง่าย ๆ นี้ เราจะยังรักษาเซฟาอุตาคิในฐานะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ทุกคนยังสามารถเข้าถึงได้อยู่ สำหรับเพื่อน ๆ ที่สนใจความเชื่อและวัฒนธรรมที่มีรากฐานจากธรรมชาติของโอกินาวาแล้ว เซฟาอุตาคิก็เป็นอีกที่หนึ่งที่พลาดไม่ได้ค่ะ

อ้างอิงเนื้อหาจาก

JTBパブリッシング（2017）「斎場御嶽」『ニッポンを解剖する！沖縄図鑑』，pp.92-93
高良倉吉（2013）「斎場御嶽」『沖縄の世界遺産』，pp.96-99