เลือกตั้งลับ-ไม่ลับ ทรรศนะจาก ‘วิษณุ เครืองาม’
หลังจากโดนด่าเรื่องผลเลือกตั้งจนฉ่ำ กกต.ได้เผยแพร่ผลเลือกตั้งครบ 400 เขต ที่เว็บไซต์ กกต. www.ect.go.th หรือเว็บไซต์ กกต.ทุกจังหวัด รวมกรุงเทพมหานคร
ถือว่าเป็นเรื่องที่ดี อย่างไรก็ตาม เจตนาดีของ กกต.อาจจะต้องปรับปรุง เพราะเสียงสะท้อนต่อการแจ้งผลเลือกตั้งไม่ค่อยเป็นที่พึงพอใจ
ส่วนปัญหาใหญ่ที่มีการร้องต่อศาลไปแล้ว คือการพิมพ์บาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ดลงบนบัตรเลือกตั้งทั้ง 2 ใบ ว่าทำให้การลงคะแนนไม่เป็นไปโดยลับหรือไม่
ความเห็นจากอาจารย์วิษณุ เครืองาม อดีตมือกฎหมายจากหลายรัฐบาลเสนอไว้อย่างน่าสนใจ
อาจารย์วิษณุ เครืองาม อดีตรองนายกรัฐมนตรี กล่าวบรรยายเมื่อ 18 ก.พ. ในหัวข้อ “ถอดรหัสภาวะผู้นำ-กรณีศึกษาอดีตนายกรัฐมนตรีไทย” ในหลักสูตรวิทยาการจัดการสำหรับนักบริหารระดับสูง หรือ วบส.รุ่น 14 นิด้า และตอบคำถามผู้เข้าอบรม กรณีการพิมพ์บาร์โค้ดลงบนบัตรเลือกตั้ง ว่าการตีความกฎหมายเรื่องนี้เกิดขึ้นได้ 2 แนวทาง
แนวทางที่ 1 ผลการลงคะแนนเลือกตั้ง “ไม่ลับ” คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ทำผิดและขัดต่อรัฐธรรมนูญ เพราะบาร์โค้ดทำให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ ว่าผู้มีสิทธิเลือกตั้งออกเสียงอย่างไร ถือว่าไม่เป็นไปตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 85 ที่กำหนดให้การเลือกตั้งใช้วิธีการออกเสียงลงคะแนนโดยตรงและลับ
แนวทางที่ 2 ผลการลงคะแนนยังเป็นไปในทางลับ เพราะลับหรือไม่ลับ พิจารณาจากตอนกากบาทลงคะแนนในคูหา ไม่ได้ไปดูกันภายหลัง ซึ่งกรณีบาร์โค้ดจะไม่เหมือนกับการเลือกตั้งปี 2549 ซึ่งตั้งหีบหันไปในทิศทางที่ทำให้บุคคลที่ผ่านไปมาเห็นผู้มีสิทธิออกเสียงเลือกตั้งลงคะแนน
นั่นหมายความว่า ครั้งนั้นได้สร้างบรรทัดฐาน โดยยึดเหตุการณ์ระหว่างกากบาทว่าต้องเป็นความลับ
นายวิษณุกล่าวว่า หากถามความเห็นส่วนตัว ซึ่งอาจจะผิด เห็นด้วยกับแนวทางที่ 1 ว่าไม่ได้ลับ เพราะมันตรวจสอบย้อนกลับได้ถ้าจะทำ ประเด็นสำคัญของเรื่องนี้คือ มันมีโอกาสรู้ใช่หรือไม่ ถ้าใช่ก็ไม่ใช่ความลับ คำว่าลับในรัฐธรรมนูญมาตรา 85 ที่ระบุว่า การเลือกตั้งต้องทำโดยตรงและลับ มันไม่ได้หมายความว่าเป็นความลับตอนไหน แต่มันหมายความว่าต้องเป็นความลับตลอดเวลา คือเป็นความลับไปกับโลกนี้เลย ถึงเรียกว่าลับ
ถ้าลับแบบหลังจากเลือกไปแล้ว อีก 2 เดือนมาเปิดดูกันได้ แล้วก็รู้กันว่าใครนั้น ถือว่าได้เลือกตั้งโดยลับไปแล้วแบบนั้น พูดไม่ได้ เพราะว่ามันถูกเปิดเผยออกมาแล้ว ถ้าคดีนี้ไปขึ้นศาลรัฐธรรมนูญ เขาจะพิสูจน์ด้วยการที่หยิบบัตรเลือกตั้งมา 1 ใบที่มีบาร์โค้ด และเอาบาร์โค้ดไปเทียบกับต้นขั้ว เอาต้นขั้วไปเทียบกับบัญชีรายชื่อ ชื่อออกมาแล้วว่า “นาย ก.” ก็แสดงว่า “ไม่ลับ” แล้ว เป็นความเห็นส่วนตัวของตน ซึ่งอาจจะผิดก็ได้
เมื่อถามว่า หากเป็นแบบนี้การเลือกตั้งครั้งนี้มีโอกาสเป็นโมฆะหรือไม่ นายวิษณุกล่าวว่า “ผมตอบไม่ได้ และไม่กล้าจะคาดเดาด้วย คนที่ถามผมเมื่อสักครู่ว่าลับหรือไม่ลับ ผมก็เห็นว่ามันไม่ลับ หากการลงคะแนนไม่ลับแล้วก็อยู่ที่ กกต.ว่าจะสั่งอย่างไร หาก กกต.เห็นว่าไม่ลับ ก็ออกได้ทางเดียวคือ สั่งให้มีการเลือกตั้งใหม่ทั้งประเทศ จะบางเขตไม่ได้ เพราะบัตรเลือกตั้งมันเหมือนกันทั้งประเทศ”
นายวิษณุกล่าวว่า เมื่อปี 2549 เราได้สั่งให้มีการเลือกตั้งใหม่ทั้งประเทศมาแล้วครั้งหนึ่ง จากกรณีจัดคูหาเลือกตั้งให้คนเดินผ่านแล้วมองเห็น ซึ่งครั้งนั้นการจัดคูหาแบบนั้นไม่ได้จัดทั้งประเทศ จัดเพียงบางแห่งเท่านั้น แต่ถึงอย่างนั้น กกต.ก็ได้สั่งให้เลือกตั้งใหม่ทั้งประเทศ เสียเงินกี่พันกี่หมื่นล้านก็ต้องทำ
ถ้า กกต.ไม่อยากสั่งให้เลือกตั้งใหม่ทั้งประเทศ ก็ออกได้ทางเดียวคือ ที่ว่าการลงคะแนนเป็นความลับ หมายถึงลับตอนกาบัตรเลือกตั้ง ส่วนหลังจากนั้นไม่ลับอย่างที่ได้ตอบไป
“ศาลรัฐธรรมนูญจะชี้ขาดอย่างไร ผมไม่กล้าฟันธง แต่จะมาบอกว่าเอาแค่ กกต.รับผิดไปก็แล้วกัน มันจะไม่เป็นแบบนั้น เพราะคดีเมื่อปี 2549 โดนหลายเด้ง ทั้งการเลือกตั้งใหม่ทั้งประเทศ และ กกต.ต้องรับผิด แล้วก็ติดคุกกันไป ครั้งนี้ไม่แน่ใจว่าจะให้ กกต.ติดคุกหรือไม่ แต่ก็มีส่วนรับผิดชอบ เพราะว่าบัตรเลือกตั้งที่มีบาร์โค้ดผ่านความเห็นชอบจาก กกต.แล้ว เพราะฉะนั้นจะเอาคุณแสวงไปติดคุกคนเดียวไม่ได้ ก็คงต้องหาเพื่อนให้แกด้วยอยู่ดี”
นอกจากตอบเรื่องลับ-ไม่ลับ อาจารย์วิษณุยังเตือนถึงแนวโน้มการเมืองด้วยว่า ไม่ใช่แค่ความชุลมุนจากปัญหาบัตรเลือกตั้ง แต่ความวุ่นวายที่รัฐบาลจะต้องเผชิญ คือความขัดแย้งในระยะยาว ทั้งความขัดแย้งที่เกิดจากสนิมเนื้อใน หรือการแย่งชิงตำแหน่งในรัฐบาล ความขัดแย้งที่จะเกิดจากการแก้ไขรัฐธรรมนูญตามผลออกเสียงประชามติ
เพราะการจัดทำรัฐธรรมนูญครั้งนี้จะมีผู้คนเกี่ยวข้องมากมาย รวมถึง สส.ที่เป็นตัวแทนจากหลายขั้วความคิดและความหลากหลายในสังคม
เป็นอีกโจทย์ที่รัฐบาลต้องเตรียมตั้งรับ
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : เลือกตั้งลับ-ไม่ลับ ทรรศนะจาก ‘วิษณุ เครืองาม’
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.prachachat.net