ชัวร์ก่อนแชร์ FACTSHEET : ‘สปอโรทริโคสิส’ โรคเชื้อราในแมวที่ติดต่อสู่คน

“สปอโรทริโคสิส” โรคจากเชื้อราพบในแมว มีการพบในคนมากขึ้น อันตรายต่อคนหรือไม่ รักษาได้อย่างไร

🎯 ตรวจสอบข้อเท็จจริงและคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ พ.ต.ต.หญิง รศ.พญ.เพ็ญวดี พัฒนปรีชากุล อาจารย์ประจำภาควิชาตจวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล

สปอโรทริโคสิส (Sporotrichosis) เป็นโรคเชื้อราที่ทำให้เกิดบาดแผลที่ผิวหนัง เชื้อราชนิดนี้จริง ๆ ก็เป็นเชื้อราตามธรรมชาติ อยู่ตามพื้นดิน ตามต้นไม้ต่าง ๆ

โรคเชื้อราสปอโรทริโคสิส ในต่างประเทศมีการตั้งชื่อว่า Rose gardener’s disease เป็นเชื้อราที่มีข้อมูลว่าคนทำสวนถูกหนามบาด หนามทิ่ม แล้วก็เกิดโรคนี้ขึ้นมา

ในประเทศไทย “โรคเชื้อราสปอโรทริโคสิส” พบได้บ่อยในแมว ?

สำหรับประเทศไทย โรคเชื้อราสปอโรทริโคสิสพบได้น้อยในคน

ข้อมูลจากสัตวแพทย์พบว่ามีสัตว์เลี้ยงติดเชื้อราสปอโรทริโคสิสทุกวัน โดยเฉพาะแมว ถือว่าโรคเชื้อราสปอโรทริโคสิสเป็นโรคประจำของหมาแมวก็ได้

มีแนวโน้มพบ “โรคเชื้อราสปอโรทริโคสิส” ในคนมากขึ้น ?

ข้อมูลของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ย้อนหลัง 15 ปี ตั้งแต่ พ.ศ. 2548 มี 10 ราย แสดงว่าที่ผ่านมา 1-2 ปี พบ 1 ราย

ปัจจุบันพบมากขึ้นแต่ไม่มาก ประมาณ 10 ราย (ตั้งแต่ต้นปี พ.ศ. 2563 จนถึงปัจจุบัน) เกิดความสงสัยว่าเป็น “โรคอุบัติใหม่” หรือไม่

จากการตรวจสอบข้อมูลผู้ป่วย 6 ราย มีประวัติเลี้ยงแมวและส่วนใหญ่สัมผัสแมว แต่มี 3 รายเป็นผู้ช่วยสัตวแพทย์ที่ต้องช่วยจับน้องแมวเวลามาตรวจ

ประเด็นการพบโรคเชื้อราสปอโรทริโคสิสในช่วง 1-2 ปีนี้ อาจเกิดจากการสัมผัสสัตว์เลี้ยงเพิ่มขึ้น

อาการของโรคเชื้อราสปอโรทริโคสิสในคนเป็นอย่างไรบ้าง ?

ผู้ป่วยมาพบแพทย์ด้วยแผลเรื้อรังที่ผิวหนัง แผลมีหลายรูปแบบ บริเวณแขนหรือขา แต่บางรายพบแผลลักษณะเรียงเป็นแนวยาวตามทางเดินของท่อน้ำเหลือง

แผลลุกลามไปเรื่อย ๆ แต่เพราะผู้ป่วยไม่ค่อยมีอาการเจ็บอะไร มีบางรายบอกว่าคันด้วยซ้ำ เพาะเชื้อแล้วทราบว่าเป็นโรคนี้ สามารถรักษาหายได้

การรักษาหลัก ๆ คือกินยาต้านเชื้อราเป็นระยะเวลานานหลายเดือน (อย่างน้อย 3 เดือนขึ้นไป) จนกว่าแผลจะหาย แต่เนื่องจากเป็นยาต้านเชื้อราชนิดกิน อาจจะมีผลข้างเคียง ต้องอยู่ในความดูแลของแพทย์อย่างต่อเนื่อง และไม่แนะนำให้ซื้อยากลุ่มเชื้อรามากินเอง

ถ้ามีภูมิคุ้มกันบกพร่องอยู่ แล้วติดเชื้อนี้เข้าทางบาดแผลตามผิวหนัง เชื้ออาจลุกลาม เช่น ลุกลามลึกขึ้น เป็นแผลที่เข้าสู่กระดูกหรือข้อบริเวณนั้น เกิดการอักเสบของข้อ

มีรายงานการติดเชื้อแบบแพร่กระจาย ก็จะมีการกระจายของเชื้อไปที่ปอด และ/หรือ เยื่อหุ้มสมองได้ด้วย แต่จะเกิดในผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องอยู่แล้ว

ผู้ที่เลี้ยงแมว หรือต้องสัมผัสแมว ควรสังเกตลักษณะของแมว และมีความระมัดระวัง ?

โรคเชื้อราสปอโรทริโคสิสก่อโรคในแมว จะมาด้วยแผลเรื้อรังเช่นกัน โดยระยะแรกจะเป็นแผลเล็ก ๆ ก่อน แล้วลุกลามไป ถ้าเป็นแมวเลี้ยง เจ้าของจะสังเกตได้ง่าย

ปัญหาที่สำคัญคือส่วนใหญ่พบในแมวจรจัด ดังนั้น เมื่อเห็นแมวจรจัดที่มีบาดแผล หรือมีน้ำเหลือง น้ำหนองเปื้อนทั่วตัว สามารถช่วยเหลือได้ แต่แนะนำให้ใส่ถุงมือทุกครั้งเพื่อป้องกันเชื้อโรคในขณะสัมผัส

มีแผลเรื้อรัง รักษาไม่หาย ควรไปพบแพทย์ ?

ใครก็ตาม ถ้ามีแผลเรื้อรังชนิดนี้ พยายามรักษาด้วยการซื้อยาปฏิชีวนะมาทาแล้ว ทำแผลแล้วก็ยังไม่ดีขึ้น แนะนำให้ไปพบแพทย์ผิวหนัง เพราะว่าการที่แพทย์นำเลือด น้ำหนอง น้ำเหลืองที่อยู่บริเวณแผล หรือแม้กระทั่งนำชิ้นเนื้อของแผลส่งตรวจเพาะเชื้อ จะทำให้ได้คำตอบ เพราะการวินิจฉัยไม่ยากเลย ดีกว่าการพยายามที่จะรักษาตัวเอง

“สปอโรทริโคสิส” โรคติดเชื้อราที่ผิวหนัง เป็นผิวหนังชั้นลึก จะไม่เหมือนกับกลากหรือเกลื้อน ถึงแม้ว่าแผลจะดูน่ากลัว แต่ก็ไม่ได้น่ากลัวและสามารถรักษาได้

ถ้าการวินิจฉัยพบตัวเชื้อราชนิดนี้ถูกต้อง แพทย์สามารถให้ยาต้านเชื้อรารักษาได้ตรงจุด

สัมภาษณ์โดย ณัฐวัฒน์ จิตรมั่น

เรียบเรียงโดย คมส์ธนนท์ ศุขอัจจะสกุล

ดูเพิ่มเติมรายการ ชัวร์ก่อนแชร์ FACTSHEET : ‘สปอโรทริโคสิส’ โรคในแมวที่ติดต่อสู่คน