การดูแลครอบฟัน และสัญญาณที่ต้องเปลี่ยน
ครอบฟัน (Dental Crown) เป็นกระบวนการบูรณะฟันที่เสียหายโดยการกรอแต่งฟัน และครอบวัสดุสังเคราะห์ที่มีลักษณะคล้าย ‘หมวก’ ลงบนฟันธรรมชาติ เพื่อเสริมความแข็งแรง และปรับรูปร่างให้ดูสวยงาม โดยทั่วไปการครอบฟันเหมาะสำหรับกรณี ต่อไปนี้
- ฟันแตก หัก หรือ สึกกร่อน จนไม่สามารถซ่อมแซมด้วยการอุดฟัน
- ฟันผุรุนแรง จนสูญเสียเนื้อฟันไปมาก
- ฟันที่ผ่านการรักษารากฟันที่เหลือเนื้อฟันน้อย และต้องการเสริมความแข็งแรง
- ใช้เป็นฐานรองรับสะพานฟัน (Bridge) เพื่อกระจายแรงบดเคี้ยวให้กับสะพานฟัน ป้องกันความเสียหายต่อฟันธรรมชาติที่เป็นหลักยึด
- ปรับรูปร่าง สี หรือการเรียงตัวของฟัน เพื่อความสวยงาม
การดูแลครอบฟัน และพฤติกรรมที่ควรหลีกเลี่ยงหลังครอบฟัน
แปรงฟันด้วยแปรงสีฟันขนนุ่ม เพื่อลดแรงเสียดทานที่อาจทำให้วัสดุครอบฟันสึกกร่อน ร่วมกับการใช้ไหมขัดฟันหรือใช้น้ำยาบ้วนปาก เพื่อทำความสะอาดซอกฟัน ลดการสะสมของแบคทีเรียได้ดีขึ้น และพบทันตแพทย์ทุก 6 เดือน เพื่อตรวจสุขภาพช่องปาก ขูดหินปูน และประเมินสภาพของครอบฟัน ไม่กัด หรือเคี้ยวของแข็ง เช่น กระดูก น้ำแข็ง ถั่ว การใช้ฟันกัดเล็บ หรือเปิดขวด เพราะอาจทำให้ครอบฟันเสียหายจากแรงกระแทก ไม่เคี้ยวอาหารเหนียว หรือแข็งมากเกินไป เช่น หมากฝรั่ง คาราเมล เนื้อสัตว์เหนียวๆ ซึ่งอาจทำให้ครอบฟันหลุดหรือเสียหาย หากมีภาวะนอนกัดฟันควรใช้อุปกรณ์ป้องกัน (Mouth Guard) เพื่อลดแรงกดที่อาจทำให้ครอบฟันเสื่อมสภาพเร็วขึ้น
ปัญหา และผลกระทบที่พบบ่อยหลังครอบฟัน
- เหงือกอักเสบ หรือบวม เกิดจากการสะสมของเศษอาหาร และคราบจุลินทรีย์บริเวณขอบครอบฟัน ซึ่งอาจพัฒนาเป็นโรคปริทันต์ หากปล่อยไว้จะทำให้ฟันโยก หรือสูญเสียฟัน
- ฟันผุใต้ครอบฟัน ช่องว่างระหว่างครอบฟัน และฟันแท้ที่ไม่พอดี อาจทำให้เกิดการสะสมของแบคทีเรีย และทำให้ฟันผุ
- มีอาการเสียวฟัน หรือปวดฟันใต้ครอบฟันเกิดจากการติดตั้งครอบฟันไม่พอดีหรือฟันผุใต้ครอบฟัน
ครอบฟันอยู่ได้นานแค่ไหน? และปัจจัยที่ส่งผลต่ออายุการใช้งาน
อายุการใช้งานของครอบฟันขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ดังนี้
- วัสดุครอบฟัน มีผลโดยตรง โดยโลหะผสมมีความทนทานสูง และอยู่ได้นานกว่า 15 ปี ในขณะที่พอร์ซเลนหลอมโลหะ และเซรามิก มีอายุการใช้งานเฉลี่ย 10-15 ปี ส่วนเซอร์โคเนียอยู่ได้นาน 10-20 ปี ทั้งนี้ ยังขึ้นอยู่กับการดูแลและองค์ประกอบอื่นๆ เช่น วิธีการขึ้นรูปครอบฟัน
- การดูแลสุขภาพช่องปาก เป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยยืดอายุครอบฟัน การแปรงฟันที่ถูกวิธี การใช้ไหมขัดฟัน และการหลีกเลี่ยงอาหารที่อาจทำให้เกิดคราบ หรือทำลายผิวครอบฟัน เช่น ชา กาแฟ และอาหารที่มีน้ำตาลสูง ช่วยลดโอกาสที่ครอบฟันจะเสื่อมสภาพก่อนเวลาอันควร
- การบดเคี้ยว และการใช้งานฟัน มีผลโดยตรงต่อความคงทนของครอบฟัน คนที่มีแรงกัดรุนแรง หรือมีพฤติกรรมนอนกัดฟัน อาจทำให้ครอบฟันสึกหรอ หรือแตกหักเร็วขึ้น นอกจากนี้ การใช้ฟันผิดวัตถุประสงค์ เช่น การกัดเล็บ การกัดน้ำแข็ง หรือใช้ฟันเปิดฝาขวด อาจทำให้ครอบฟันเกิดความเสียหายได้
- สุขภาพของฟันธรรมชาติ และเหงือก หากฟันที่ถูกครอบผุ มีเหงือกร่น หรือเป็นโรคเหงือก อาจทำให้ครอบฟันหลวม หรือเกิดปัญหาการยึดติดได้
- ฝีมือของทันตแพทย์ และคุณภาพของการติดตั้งครอบฟัน การเตรียมฟัน และติดตั้งครอบฟันที่ดีจะช่วยลดปัญหาครอบฟันหลวม หรือมีช่องว่างที่อาจทำให้ฟันผุใต้ครอบฟัน รวมถึงการใช้วัสดุยึดติดคุณภาพดี จะช่วยให้ครอบฟันแนบสนิทกับฟันธรรมชาติ และใช้งานได้ยาวนานขึ้น
เมื่อไหร่ควรเปลี่ยนครอบฟัน? เช็กสัญญาณที่บอกว่าครอบฟันเริ่มเสื่อม
แม้ว่าครอบฟันจะมีอายุการใช้งาน เฉลี่ย 5-15 ปี หรือมากกว่านั้น แต่เราควรสังเกตสัญญาณเตือนที่บ่งบอกว่าควรให้ทันตแพทย์ตรวจ หรือต้องเปลี่ยนครอบฟันก่อนเวลา ดังนี้
- ครอบฟันเสื่อมสภาพ
- ครอบฟันแตก บิ่น หรือหลุด หากเป็นรอยบิ่นเล็กๆ อาจซ่อมแซมได้ แต่หากรอยแตกใหญ่ หรือครอบฟันหลุดออกอาจต้องเปลี่ยนใหม่
- ครอบฟันหลวม หรือไม่กระชับ ครอบฟันขยับได้ ไม่แนบสนิทกับฟัน หรือมีช่องว่างระหว่างครอบฟันกับเหงือก ซึ่งอาจเกิดจากกาวยึดเสื่อมสภาพ หรือโครงสร้างฟันที่รองรับเปลี่ยนไป ทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อแบคทีเรีย เพิ่มโอกาสฟันผุ และเป็นโรคเหงือกอักเสบ
- ครอบฟันหมดอายุการใช้งาน แม้ว่าครอบฟันจะยังดูปกติ แต่หากใช้งานมานานเกิน 10-15 ปี ควรพบทันตแพทย์เพื่อตรวจสภาพว่าครอบฟันยังสามารถใช้งานต่อไปได้ หรือควรเปลี่ยนใหม่
- เกิดปัญหาสุขภาพฟัน และช่องปาก
- มีอาการเสียวฟัน หรือปวดฟันใต้ครอบฟัน อาจเกิดจากฟันผุใต้ครอบฟัน หรือเหงือกอักเสบ
- ขอบเหงือกบริเวณครอบฟันอักเสบ หรือร่น มีอาการบวม แดง หรือมีเลือดออก อาจเป็นสัญญาณของโรคเหงือก
- มีอาการแพ้วัสดุครอบฟัน เช่น โลหะ หรือพอร์ซเลน ทำให้เกิดการระคายเคืองในช่องปาก แม้พบได้น้อย
- แต่ควรรีบปรึกษาทันตแพทย์
- มีการเปลี่ยนสี หรือมีคราบ
- ครอบฟันมีคราบ สีเปลี่ยน หรือมีรอยดำบริเวณเหงือก โดยเฉพาะครอบฟันที่ใช้วัสดุโลหะผสม อาจทำให้เกิดรอยดำบริเวณเหงือกจากการทำปฏิกิริยากับน้ำลาย หรือครอบฟันที่ทำจากพอร์ซเลน อาจเกิดคราบที่ไม่สามารถขจัดออกได้
การดูแลครอบฟันที่ดี จะช่วยให้ฟันของคุณยังคงแข็งแรง และสวยงาม ป้องกันปัญหาฟันผุ หรือโรคเหงือกที่อาจเกิดขึ้น ดังนั้น ควรให้ความสำคัญกับการดูแลช่องปากหลังการทำครอบฟัน และปฏิบัติตามคำแนะนำจากทันตแพทย์ โรงพยาบาลพญาไท พหลโยธิน พร้อมให้บริการดูแลรักษาฟัน และการทำครอบฟันด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัย ได้มาตรฐานสากล โดยทันตแพทย์เฉพาะทางที่มีประสบการณ์อันยาวนาน ปรึกษาเราวันนี้… เพื่อสุขภาพฟันที่ดีไปอีกยาวนาน
ขอบคุณข้อมูล : ทพ. ธนพล หนูมาน้อย ทันตแพทย์เฉพาะทางทันตกรรมประดิษฐ์ ศูนย์ทันตกรรมดิจิตอลและรากเทียม โรงพยาบาลพญาไท พหลโยธิน
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : การดูแลครอบฟัน และสัญญาณที่ต้องเปลี่ยน
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
- วิธีจัดการความเครียดง่ายๆ ที่คุณเองก็ทำได้
- กิจกรรมบำบัด สำหรับเด็กดาวน์ซินโดรม เพื่อเสริมสร้างพัฒนาการเพื่อชีวิตที่สมบูรณ์
- ภาวะความจำบกพร่องเล็กน้อย (Mild Cognitive Impairment : MCI) จุดเริ่มต้นของอัลไซเมอร์
- ภาวะหนังตาตก (Ptosis) ไม่ได้เกิดแค่ผู้สูงอายุ
- “ผมร่วง” เรื่องใกล้ตัวที่ไม่ควรมองข้าม
ตามข่าวก่อนใครได้ที่
- Website : www.thairath.co.th
- LINE Official : Thairath