กวาดบ้าน ขับรถบรรทุก ปลูกผัก...เหตุใดคนเราถึงชอบเล่นเกมที่ในชีวิตจริงเราไม่แม้คิดอยากจะทำ
…วางแผนกองทัพบุกข้าศึกกันเป็นกองร้อย เหินเวหาล่าสัตว์ประหลาดด้วยดาบใหญ่และคันศร ออกนอกโลกไปตะลุยอวกาศปะทะกับมนุษย์ต่างดาว…
เหล่านี้คือตัวอย่างเบื้องต้นที่แสดงให้เห็นความเป็นไปได้ที่ไม่รู้จบของจินตนาการจากมนุษย์ที่ถูกปรุงแต่งลงไปในวิดีโอเกม การเล่นวิดีโอเกมจึงเป็นเสมือนการพาตัวเองหลุดพ้นออกไปจากโลกของชีวิตจริงที่เคร่งเครียด เปลี่ยนตัวเองเป็นมือปืน เป็นอัศวิน เป็นอสูรกาย กระทำการอะไรที่เหนือจินตนาการตัวเองอยู่ตลอดเวลา ทว่ามันคงจะแปลก เมื่อมีคนอีกจำพวกหนึ่งเลือกเล่นวิดีโอเกมที่มีลักษณะของแบบแผนที่ตายตัว และเป็นชีวิตประจำวันที่มองดูแสนจะน่าเบื่อ
หนึ่งในประเภทของเกมเหล่านั้นอยู่ภายใต้เกมที่เรียกว่า “เกมจำลองสถานการณ์” หรือ “Simulation Games” ที่เปิดโอกาสให้มนุษย์ได้จำลองเป็นอะไรก็ได้ที่ชีวิตจริงไม่เคยได้ทำ แต่สำหรับกลุ่มคนดังกล่าว เขาเลือกที่จะหนีจากโลกชีวิตจริงเข้ามาสู่โลกที่น่าเบื่อและจำเจ ยกตัวอย่างเกม Euro Truck Simulator 2 เปิดตัวลง Steam แพลตฟอร์มวิดีโอเกมชื่อดังไปเมื่อเดือนมกราคมของปี 2013 ไม่นานนักก็สามารถขึ้นติดอันดับแรกเกมที่ขายดีที่สุดในสัปดาห์ที่สามของปี ผ่านมาแล้วเกินกว่าทศวรรษ เกมขับรถบรรทุกมียอดจำหน่ายไปแล้วทั่วโลกมากกว่า 20 ล้านก็อปปี้ อ้างอิงข้อมูลจากเว็บไซต์ gamalytic.com ฉะนั้นความน่าสนใจจึงอยู่ที่ว่า หากวิดีโอเกมคือช่องทางหนึ่งที่จะหลีกหนีจากชีวิตจริงที่แสนคร่ำเครียด อะไรคือสาเหตุที่ทำให้คนบางกลุ่มเลือกหันมาทำฟาร์ม ขับรถบรรทุก ทำความสะอาดห้องของตัวเอง ในโลกของเกมแทน ทั้งที่สิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่ถูกมองว่าน่าเบื่อในโลกชีวิตจริง
ภาพจากเกม Euro Truck Simulator 2 (Alang7™ / Flickr)
รูปแบบใหม่ของการหลีกหนี
ทอม เฟเบอร์ (Tom Faber) นักเขียนจาก Financial Times เล่าถึงความน่าหลงใหลในเกมจำลองสถานการณ์เอาไว้ในบทความ “Gaming — what’s the appeal of playing games that recreate mundane reality?” ว่า “เกมมักถูกมองว่าเป็นการหลีกหนีจากชีวิตประจำวัน แต่เกมจำลองสถานการณ์ซึ่งคุณสามารถเป็นเกษตรกร ผู้จัดการ แม่บ้าน หรือนักบิน ช่วยให้คุณหลีกหนีจากชีวิตประจำวันไปสู่อีกชีวิตประจำวันได้ แต่ที่แตกต่างคือ มันเป็นชีวิตของคนอื่น หลาย ๆ คนที่ชอบเล่นเกม ยินดีที่จะเปลี่ยนจากการเล่นเกมแฟนตาซี (ที่มีเวทมนตร์คาถา สิ่งเหนือธรรมชาติ) มาเล่นเกมที่ดูสมจริง (เหมือนชีวิตจริง) ตราบเท่าที่เกมนั้นไม่เหมือนกับชีวิตจริงของพวกเขาเอง”
เกมจำลองสถานการณ์ที่คนทั่วโลกรู้จักดีตั้งแต่ในอดีตคือ The Sims ซึ่งนับตั้งแต่ออกสู่สายตาชาวโลกเมื่อปี 2000 The Sims มียอดจำหน่ายทะลุ 200 ล้านก็อปปี้ทั่วโลก ทว่าสำหรับเกมที่เป็นการจำลองสถานการณ์เพียงแค่อย่างเดียวเช่นเกม Euro Truck Simulator 2 ก็มีผู้ติดตามไม่น้อย เมื่อมองจากสิ่งที่จะได้ทำในเกม ซึ่งมีอย่างเดียวคือการขับรถบรรทุกข้ามทวีปยุโรป
เอมม่า แมกไกวร์ (Emma Maguire) พนักงานสาวผู้เชี่ยวชาญด้านการสื่อสารจากเมืองเวลลิงตันประเทศนิวซีแลนด์ เธอใช้การเดินป่าหรือการเต้นเป็นวิธีการคลายความเครียดให้กับตัวเอง แต่เมื่อเธอได้มาเจอกับเกมขับรถบรรทุก ทำให้ในทุกคืนเธอจะสตาร์ทรถบรรทุกขับออกไปตระเวนบนท้องถนนข้ามทวีปยุโรปแทนการเต้นเพื่อคลายความเครียด ทั้งที่ชีวิตจริงเธอขับรถไม่เป็นด้วยซ้ำ ดังนั้นจึงแทบไม่ต้องพูดไปถึงรถบรรทุก
“ฉันพบว่าการขับรถบรรทุกนั้นสบายกว่า [การเดินป่า] คุณไม่ต้องขยับ คุณแค่ไปนั่งและขับรถสองชั่วโมงและฟังพอดแคสต์ไปได้ด้วย” พนักงานผู้เชี่ยวชาญด้านการสื่อสารกล่าว
ตัวอย่างเกม Euro Truck Simulator 2 (SCS Software / Youtube)
การหลีกหนีอาจหมายถึงการเป็นอิสระ ถ้าการขับรถบรรทุกสำหรับเอมม่าคือการเคลียร์สมองให้โล่งโปร่งก่อนเข้านอน สำหรับวิคตอเรีย วอร์เรนเดอร์ (Victoria Warrender) อายุ 31 ปี รถบรรทุกคือความเป็นอิสระจากชีวิตจริง
เธออาศัยอยู่ในเมืองสแตฟฟอร์ด ในภูมิภาคเวสต์มิดแลนด์ เธอมีเนื้องอก (ที่ไม่ร้ายแรง) ในกระดูกสันหลังและแผลเป็นในสมอง โรคนี้ทำให้เธอรู้สึกเหนื่อยล้า ปวดอย่างรุนแรง และแทบจะเคลื่อนไหวขาไม่ได้ ทำให้เธอต้องเลิกอาชีพมือกลองไปเมื่อสี่ปีที่แล้ว
“ฉันชอบขับรถและรู้สึกถึงอิสรภาพที่การอยู่บนท้องถนนให้ฉันเสมอ ฉันยังชอบเดินทางรอบ ๆ ยุโรปอีกด้วย ดังนั้น แม้ว่าฉันจะไม่ชอบรถบรรทุกเป็นพิเศษในตอนแรก แต่ Euro Truck Simulator 2 ช่วยให้ฉันได้เห็นสถานที่ต่าง ๆ และทำในสิ่งที่ฉันไม่สามารถทำได้ในชีวิตจริง เพราะข้อจำกัดทางกายภาพของฉัน มันเป็นรูปแบบหนึ่งของการหลีกหนีความจริง”
ทั้งเอมม่าและวิคตอเรียมีความเครียดมากกว่าคนอื่น ๆ เป็นพิเศษหรือเปล่า ก็อาจจะไม่ใช่เสียทีเดียว แต่ทั้งคู่เพียงแค่เลือกเส้นทางนี้เป็นคำตอบให้กับความผ่อนคลายของตัวเอง ความผ่อนคลายที่หลีกหนีจากชีวิตจริงสำหรับเอมม่า และการเป็นอิสระจากร่างกายตัวเองของวิคตอเรีย
(Tima Miroshnichenko / Pexels)
เกมที่เรียบง่าย สามารถเพิ่มอำนาจให้กับตัวเอง
ดร. ไซมอน แม็คคัลลัม (Simon McCallum) อาจารย์อาวุโสจากมหาวิทยาลัยวิคตอเรีย ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาเกม กล่าวว่า เกมจำลองสถานการณ์ไม่ได้เกี่ยวกับการทำกิจกรรมประจำวันแบบเสมือนจริงเท่านั้น แต่เกี่ยวกับการทำกิจกรรมเหล่านั้นได้ง่ายขึ้น ในการจำลองสถานการณ์ คุณสามารถทำภารกิจธรรมดาเหล่านี้ได้ง่ายขึ้นและไม่ต้องตัดสินใจอะไรที่ซับซ้อน “ในโลกที่ซับซ้อนซึ่งเรามีปฏิสัมพันธ์ที่ท้าทายมากมาย บางครั้งผู้คนก็แสวงหาสิ่งที่ง่าย ๆ เช่นนี้”
ดร. ไซมอนเปรียบเทียบเกมจำลองสถานการณ์กิจกรรมชีวิตประจำวัน กับกระแสความเคลื่อนไหวในวงการโทรทัศน์ที่เรียกว่า Slow TV ที่เฟื่องฟูขึ้นในช่วงปลายทศวรรษที่ 2000 จากประเทศโซนสแกนดิเนเวีย
Slow TV คือกระแสความเคลื่อนไหวที่พยายามจะหารูปแบบใหม่ของรายการโทรทัศน์ แอรอน เบอร์ตัน (Aaron Burton) อาจารย์ประจำภาควิชามีเดียอาร์ต มหาวิทยาลัยวูลลองกอง (Lecturer in Media Arts, University of Wollongong) กล่าวถึง Slow TV ในรูปแบบดั้งเดิมไว้ว่า “มีลักษณะเป็นภาพถ่ายนาทีต่อนาทีของการเดินทาง เหตุการณ์ หรือกิจกรรมที่มีความสำคัญทางวัฒนธรรม ซึ่งตัดต่อเรียงลำดับกันตามเวลาจากมุมกล้องหลายมุม ส่งผลให้เกิดประสบการณ์การรับชมที่ยาวนานผิดปกติ โดยมักจะมีกล้องหลายตัวติดตั้งบนวัตถุที่เคลื่อนไหว โดยเฉพาะมุมกล้องคลาสสิกที่เรียกว่า “phantom ride” (มุมกล้องที่ถ่ายจากด้านหน้าของรถไฟ) แต่ก็มีการใช้ภาพถ่ายทางอากาศ โดรน และการเคลื่อนไหวของขาตั้งกล้องด้วย ที่สำคัญคืออัตราการตัดต่อที่ช้า แต่ละคัทมีระยะเวลาอย่างน้อย 30 วินาที ไปจนถึงมากกว่าหนึ่งชั่วโมง”
กล่าวอย่างสั้นได้ว่า Slow TV นั้นถูกเรียกว่า ‘ช้า’ เพราะขาดการเปลี่ยนแปลงของอารมณ์อย่างรวดเร็ว เรื่องราว และการตัดต่อที่เร้าใจ ซึ่งเป็นสิ่งที่เราแสวงหาจากรายการโทรทัศน์ จึงไม่ต่างจากเกมจำลองสถานการณ์ชีวิตประจำวันที่ผู้เล่นกระทำสิ่งที่จำเจ และโลกในเกมนั้นก็ปราศจากตัวกระตุ้นความเครียด (ตัวเปลี่ยนแปลงอารมณ์) ที่อยู่รอบกายในโลกชีวิตจริง
ดร. ไซมอนกล่าวว่า “ภรรยาของผมทนตื่นเพื่อมาดูรายการโทรทัศน์เกี่ยวกับการทำเสื้อกันหนาวจากขนแกะ พวกเขากำลังพยายามทำลายสถิติโลกสำหรับความเร็วในการเปลี่ยนจากขนแกะที่พึ่งตัดมาจากตัวแกะ ให้เป็นเสื้อกันหนาวที่เสร็จสมบูรณ์ ระยะเวลานั้นหากเทียบกับวิธีการทั่วไปนับว่าเร็วสำหรับเสื้อกันหนาวหนึ่งตัว แต่ช้าสำหรับรายการโทรทัศน์ แต่นั่นคือสิ่งที่เราต้องการ” สามารถชมรายการผลิตเสื้อกันหนาวจากขนแกะได้ที่นี่
ตัวอย่างรายการ THE GHAN (SBS On Demand / Youtube)
ข้อดีของเกมจำลองสถานการณ์เช่นนี้ในมุมมองของดร. ไซมอนคือ “คุณไม่ต้องตัดสินใจ คุณไม่ต้องเจรจา คุณไม่ต้องเข้าสังคม คุณไม่ต้องตามเนื้อเรื่องที่ซับซ้อน ผมคิดว่าความซับซ้อนของโลกและความเครียดในโลกของเรา อาจทำให้เรากำลังต้องการสิ่งเหล่านี้มากกว่าในอดีต”
สิ่งที่เพิ่มความนิยมให้กับเกมเหล่านี้เข้าไปยิ่งขึ้นอีกก็คือ การมีชุมชนของผู้เล่นที่แข็งแรง คอยส่งเสียง สร้างบทสนทนาให้กับกิจวัตรอันซ้ำซาก องค์ประกอบนี้ไม่ต่างจาก Slow TV ที่มีการใช้ช่องทางโซเชียลมีเดียเป็นตัวช่วยสร้างความสนุกสนานให้กับโชว์ ด้วยความเป็นรายการการเดินทาง จึงเปิดมิติใหม่ให้คนมาสร้างบทบรรยายประกอบการเดินทางในแบบเฉพาะตัวของตัวเอง (เนื่องจาก Slow TV ไม่มีเสียงผู้บรรยาย เสียงจะมาจากสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นขณะนั้น ๆ เท่านั้น)
การเดินทางข้ามที่ราบ Nullarbor ในรายการ The Indian Pacific: Australia’s Longest Train Journey (ออกฉายทางช่อง SBS) โดยลำพัง คงจะเป็นเรื่องเดียวดายเหมือนโฆษณาทางโทรทัศน์ตอนเที่ยงคืน แต่เมื่อมี #SlowSummer ก็จะทำให้ตู้รถไฟเต็มไปด้วยการสนทนา ความคิดเห็น และมิตรภาพ เฉกเช่นเดียวกับการเปิดไลฟ์สดและขับรถบรรทุกในวิดีโอเกมไปด้วยพร้อมกันเหมือนอย่างทอม วอล์กเกอร์ (Tom Walker) เดี่ยวไมโครโฟนชาวออสเตรเลียที่ตกงานจากพิษโควิด-19 ผันตัวเองมาไลฟ์สดเล่นเกมขับรถบรรทุกผ่านทาง Twitch แพลตฟอร์มสตรีมมิงวิดีโอชื่อดัง
บน Twitch ผู้ชมสามารถบริจาคเงินเพื่อแลกกับการควบคุมเกมสักช่วงเวลาหนึ่ง หรือเพื่อชมการแสดงสนุก ๆ ของสตรีมเมอร์ โดยวอล์กเกอร์ได้ตั้งค่าตัวเลือกไว้สองอย่าง ด้วยเงิน 5$ คุณสามารถหักพวงมาลัยรถบรรทุกของเขาไปซ้ายและขวาได้ และด้วยเงิน 13.37$ เขาจะเข้าสู่ "โหมดสวมวิก" คือการสวมวิกสีบลอนด์ของแฟนสาวเขาเป็นเวลา 20 นาที
(cottonbro studio / Pexels)
สุดท้ายแล้ว เรา Restart ใหม่ได้ทุกเมื่อ
สิ่งเดียวที่เกมจำลองสถานการณ์เอาไปจากคุณคือ ‘เวลา’ แต่สิ่งที่คุณได้จากมันคือการได้ดื่มด่ำไปกับโลกที่มีความเป็นไปได้จริงโดยไม่ต้องเผชิญกับความเครียด หรือการทำงานหนัก
แนวเกมนี้มอบความพึงพอใจให้กับผู้เล่นจากกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การล้างจานด้วยเครื่องแรงดันสูงจนสะอาดอย่างสมบูรณ์แบบ หรือการตกแต่งห้องของตัวเองได้หลากหลายวิธี สิ่งเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าเรามีที่ว่างสำหรับความผิดพลาดและการเพลิดเพลินกับกิจกรรมใด ๆ เสมอ ซึ่งกลายมาเป็นแก่นแกนหลักของเกมจำลองสถานการณ์ หนทางหลีกหนีจากโลกความจริง ไปยังโลกความเป็นจริงอีกใบที่ไร้ความกดดัน
ทอม เฟเบอร์ทิ้งท้ายไว้ในงานเขียนของเขาว่า คุณไม่ต้องกังวลว่าฝนจะตกหรือไม่ตกใส่ฟาร์มของคุณ หรือเครื่องล้างจานของคุณจะเสีย เพราะคุณจะมีเครื่องไม้เครื่องมือไว้เพื่อแก้ไขมันเสมอ “สิ่งต่าง ๆ ไม่มีอะไรเลวร้ายจนเกินไป เพราะอย่างไรก็ตาม ในเกมไม่เหมือนในชีวิตจริง ที่นี่คุณสามารถกดเริ่มใหม่ได้เสมอ”
ที่มา : บทความ “Escaping escapism: The rise of mundane simulator games” โดย Josie Adams
บทความ “Why slow TV deserves our (divided) attention” โดย Aaron Burton
บทความ “Vacuuming, moving house, unpacking are boring in real life – so why is doing them in a video game so fun?” โดย Lesley Speed
บทความ “Why do we love ‘mundane’ games?” โดย Jennifer Redding
บทความ “What's the appeal of playing 'mundane' simulator games?” โดย Ed Ram
บทความ “Gaming — what’s the appeal of playing games that recreate mundane reality?” โดย Tom Faber
วิดิโอ “National Knitting Night” จาก tv.nrk.no
เรื่อง : คณิศร สันติไชยกุล