ชัวร์ก่อนแชร์: ไข้เลือดออก ป่วยแล้วไม่เป็นซ้ำ จริงหรือ?

24 มิถุนายน 2568
แปลและเรียบเรียงบทความ : อดิศร สุขสมอรรถ
ตรวจทานและพิสูจน์อักษร : คมส์ธนนท์ ศุขอัจจะสกุล

ข้อมูลน่าสงสัย :

หนึ่งในความเข้าใจผิดเกี่ยวกับโรคไข้เลือดออกจากไวรัสเดงกี่ คือความเชื่อว่าการป่วยเป็นโรคไข้เลือดออกจะทำให้ผู้ป่วยมีภูมิคุ้มกันต่อไวรัสเดงกี่ไปตลอดชีวิต

บทสรุป :

1.ไข้เลือดออกจากเชื้อไวรัสเดงกี่สามารถเป็นซ้ำได้ เนื่องจากมี 4 สายพันธุ์
2.การป่วยเป็นไข้เลือดออกครั้งที่ 2 จะรุนแรงมากกว่าครั้งแรก จากปรากฏการณ์ ADE
3.ปัจจุบันมีวัคซีนป้องกันไข้เลือดออก 2 ชนิด
4.Qdenga ที่พัฒนาโดยคนไทย สามารถฉีดได้ทั้งคนที่เคยติดหรือไม่เคยติดไวรัสเดงกี่

FACT CHECK : ตรวจสอบข้อเท็จจริง :

ไวรัสเด็งกี่มี 4 สายพันธุ์

ไข้เด็งกี่ หรือ ไข้เลือดออก เป็นโรคติดเชื้อซึ่งระบาดในเขตร้อน เกิดจากการติดเชื้อไวรัสเด็งกี่ แบ่งได้ 4 สายพันธุ์หรือ 4 ซีโรไทป์ได้แก่

1.DENV-1
2.DENV-2
3.DENV-3
4.DENV-4

การติดเชื้อไวรัสเด็งกี่สายพันธุ์ใดสายพันธุ์หนึ่ง จะทำให้ผู้ป่วยมีภูมิคุ้มกันต่อการติดเชื้อไวรัสเด็งกี่สายพันธุ์นั้น ๆ ไปตลอดชีวิต แต่จะมีภูมิคุ้มกันต่อไวรัสเด็งกี่อีก 3 สายพันธุ์เพียงชั่วคราว

ดังนั้น การติดเชื้อไวรัสเดงกี่และการป่วยเป็นไข้เลือดออก ไม่สามารถป้องกันการป่วยเป็นไข้เลือดออกในอนาคตได้ หากมีการติดเชื้อไวรัสเด็งกี่สายพันธุ์ที่ร่างกายไม่เคยติดเชื้อมาก่อน

การป่วยหนักจากปรากฏการณ์ ADE

นอกจากนี้ การติดเชื้อไวรัสเดงกี่รอบที่สอง อาจนำไปสู่ปรากฏการณ์ที่เรียกว่า “การเร่งที่อาศัยแอนติบอดี” หรือ Antibody Dependent Enhancement (ADE) ซึ่งมีอันตรายมากกว่าการติดเชื้อครั้งแรกอย่างมาก

ปรากฏการณ์ ADE จะเกิดขึ้นเมื่อแอนติบอดีที่มีอยู่ในร่างกายไม่ทำหน้าที่ยับยั้งการติดเชื้อไวรัส แต่กลับช่วยให้ไวรัสเข้าสู่เซลล์ของผู้ป่วยได้ง่ายขึ้น ทำให้ไวรัสแบ่งตัวมากขึ้น ส่งผลให้อาการป่วยรุนแรงมากกว่าเดิมและเป็นอันตรายถึงชีวิต

วัคซีนป้องกันไวรัสเดงกี่

ในปัจจุบันมีวัคซีนป้องกันโรคไข้เลือดออกจากไวรัสเดงกี่อยู่ 2 ชนิดได้แก่ Dengvaxia และ Qdenga

1.Dengvaxia

เป็นวัคซีนป้องกันไข้เด็งกีที่ผลิตในปี 2015 โดยบริษัท Sanofi Pasteur ของประเทศฝรั่งเศส

เป็นวัคซีนชนิดไวรัสเชื้อเป็นที่ถูกทำให้อ่อนฤทธิ์ ฉีดในผู้ที่มีอายุระหว่าง 6-45 ปี เพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัสเดงกี่ทั้ง 4 สายพันธุ์

Dengvaxia ได้รับอนุมัติให้ใช้ทั้งในสหรัฐอเมริกา สหภาพยุโรป ทวีปอเมริกาใต้ และบางประเทศในทวีปเอเชีย

แต่เนื่องจากกังวลการเกิดปรากฏการณ์ ADE ในผู้ที่ไม่เคยติดเชื้อไวรัสเดงกี่ จึงแนะนำให้ฉีดวัคซีน Dengvaxia กับผู้ที่เคยติดเชื้อไวรัสเดงกี่มาแล้วเท่านั้น

Dengvaxia ออกแบบให้ฉีด 3 โดส ห่างกันโดสละ 6 เดือน

2.Qdenga

เป็นวัคซีนป้องกันไข้เด็งกี่ที่ผลิตในปี 2022 โดยบริษัท Takeda Pharmaceutical Company ของประเทศญี่ปุ่น

Qdenga พัฒนาโดยมหาวิทยาลัยมหิดลของประเทศไทย ผลงานวิจัยของ ศ.เกียรติคุณ ดร. นพ.สุธี ยกส้าน ที่ปรึกษาหน่วยวิจัยและพัฒนาวัคซีน สถาบันชีววิทยาศาสตร์โมเลกุล มหาวิทยาลัยมหิดล

Qdenga เป็นวัคซีนชนิดไวรัสเชื้อเป็นที่ถูกทำให้อ่อนฤทธิ์ ฉีดในผู้ที่มีอายุ 4-60 ปี เพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัสเดงกี่ทั้ง 4 สายพันธุ์

Qdenga ได้รับอนุมัติให้ใช้ทั้งในสหภาพยุโรป บราซิล อาร์เจนตินา อินโดนีเซีย และประเทศไทย รวมถึงเป็นวัคซีนแนะนำโดยคณะกรรมการวัคซีนและภูมิคุ้มกันขององค์การอนามัยโลก (WHO) อีกด้วย

Qdenga สามารถฉีดได้ทั้งผู้ที่ไม่เคยติดเชื้อไวรัสเดงกี่หรือเคยติดเชื้อไวรัสเดงกี่ โดยฉีดจำนวน 2 โดส ห่างกันโดสละ 3 เดือน

ข้อมูลอ้างอิง :

https://www.dengue.com/8-myths-about-dengue-debunked-setting-facts-straight
https://en.wikipedia.org/wiki/Dengue_vaccine
https://en.wikipedia.org/wiki/Dengue_fever