สงครามหรือสันติ? สหรัฐฯ-อิหร่านเปิดโต๊ะคุย หวังดีลนิวเคลียร์ลงตัว

ล็อกวันเจรจา เตรียมหารือที่ตุรกี

ทางการอิหร่านเปิดเผยว่า รัฐบาลอิหร่านคาดหวังจะเห็นความคืบหน้าเกี่ยวกับกรอบการทำงานเพื่อเริ่มต้นการเจรจานิวเคลียร์กับสหรัฐฯ อีกครั้ง ซึ่งสำนักข่าวทั่วโลกกำลังรอประธานาธิบดีอิหร่านว่า จะมีคำสั่งให้ฟื้นฟูการเจรจาดังกล่าวเร็ว ๆ นี้หรือไม่

เมื่อวันจันทร์ที่ 2 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา รัฐบาลอิหร่าน ระบุว่า กำลังศึกษากระบวนการทางการทูตหลายประการที่นำเสนอโดยประเทศต่าง ๆ ในภูมิภาค เพื่อบรรเทาความตึงเครียดกับสหรัฐฯ พร้อมคาดการณ์ถึงกำหนดกรอบเจรจาที่จะเกิดขึ้นในอีกไม่กี่วันข้างหน้า การประกาศดังกล่าวมีขึ้นในขณะที่ทั้งสองประเทศเริ่มลดระดับท่าทีจากการเผชิญหน้าด้วยกำลังทางทหาร

สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานอ้างอิงแหล่งข่าวเจ้าหน้าที่อิหร่านและสหรัฐฯ ระบุว่า ทั้งสองประเทศมีกำหนดการหารือกันในวันศุกร์ที่ 7 กุมภาพันธ์นี้ ที่กรุงอิสตันบูล ประเทศตุรกี โดยมี สตีฟ วิตคอฟฟ์ ทูตพิเศษของสหรัฐฯ และ นายอับบาส อารักชี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศอิหร่านเข้าร่วมหารือ

ขณะที่สำนักข่าวเอเอฟพีอ้างคำกล่าวของเจ้าหน้าที่ระดับภูมิภาครายหนึ่งว่า “มีความเป็นไปได้ที่จะเกิดการประชุมขึ้น” ในวันศุกร์นี้ที่ประเทศตุรกี ซึ่งเป็นผลจากความพยายามทางการทูตโดยมีกาตาร์ ตุรกี อียิปต์ และโอมาน เป็นตัวกลางไกล่เกลี่ย

สหรัฐฯ ขอฟื้นเจรจานิวเคลียร์อิหร่าน

ก่อนหน้านี้ ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ ได้ส่งกองเรือรบไปยังตะวันออกกลางหลังจากอิหร่านใช้กำลังปราบปรามการประท้วงครั้งใหญ่เมื่อเดือนมกราคมอย่างรุนแรง ทว่าในเวลาต่อมา ทรัมป์ได้เรียกร้องให้รัฐบาลอิหร่านจัดทำข้อตกลงเพื่อรื้อฟื้นการเจรจาโครงการนิวเคลียร์อีกครั้ง ซึ่งกระบวนการดังกล่าวได้ถูกระงับไปเมื่อเดือนมิถุนายนปีที่แล้ว ภายหลังจากอิสราเอลและสหรัฐฯ เปิดฉากโจมตีอิหร่าน

เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา ทรัมป์ระบุว่าสหรัฐฯ กำลังอยู่ระหว่างการหารือกับอิหร่าน ซึ่งล่าสุด นายอิสมาอิล บากาอี โฆษกกระทรวงการต่างประเทศอิหร่าน ได้ยืนยันแล้วว่า การเจรจาทางอ้อมกำลังดำเนินอยู่ เขากล่าวว่า ประเทศในภูมิภาคกำลังทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการส่งผ่านข้อความระหว่างกัน โดยยังไม่เปิดเผยรายละเอียดเชิงลึกของเนื้อหาการเจรจา

เขากล่าวเพิ่มเติมว่า “มีประเด็นสำคัญหลายประการที่ได้รับการหยิบยกขึ้นมาพิจารณา โดยเรากำลังตรวจสอบและสรุปรายละเอียดของแต่ละขั้นตอนในกระบวนการทางการทูต ซึ่งเราหวังว่าจะลุล่วงได้ในอีกไม่กี่วันข้างหน้า”

ด้านสำนักข่าวไออาร์เอ็นเอของรัฐรายงานว่า รัฐมนตรีต่างประเทศ อารักชี ได้หารือทางโทรศัพท์กับรัฐมนตรีต่างประเทศของซาอุดีอาระเบีย อียิปต์ และตุรกี เพื่อหารือเกี่ยวกับสถานการณ์ล่าสุดที่เกิดขึ้น ในเวลาต่อมา สำนักข่าวฟาร์สได้อ้างแหล่งข่าวไม่เปิดเผยนามว่า ประธานาธิบดีมาซูด เปเซชเคียน ได้ออกคำสั่งให้รื้อฟื้นการเจรจานิวเคลียร์ขึ้นอีกครั้ง

ท่ามกลางสถานการณ์ดังกล่าว สำนักข่าวอิหร่านรายงานเมื่อวันจันทร์ว่า นายอารักชีมีกำหนดการเข้าพบ นายสตีฟ วิตคอฟฟ์ ทูตสหรัฐฯ เพื่อเจรจา อย่างไรก็ดี ทั้งทางเตหะรานและวอชิงตันยังมิได้มีการยืนยันอย่างเป็นทางการว่าได้จัดเตรียมการประชุมดังกล่าวไว้แล้วหรือไม่

ขณะเดียวกัน สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานอ้างอิงเจ้าหน้าที่ทำเนียบขาวรายหนึ่งว่า นายวิตคอฟฟ์จะเดินทางถึงอิสราเอลในวันอังคารนี้ เพื่อเข้าพบนายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู

ท่าทีเบาลง ลดตึงเครียดทางทหาร

ความเคลื่อนไหวดังกล่าว เกิดขึ้นในช่วงที่อิหร่านกำลังเตรียมพร้อมรับมือกับการโจมตีจากสหรัฐฯ และอิสราเอล เนื่องจากกองเรือบรรทุกเครื่องบินและฝูงบินขับไล่ของสหรัฐฯ ประจำการอยู่ในทะเลตะวันออกกลางในขณะนี้ เป็นการส่งสัญญาณว่าสหรัฐฯ เตรียมพร้อมโจมตีทุกเมื่อ

ก่อนหน้านี้ ทรัมป์ได้ข่มขู่อิหร่านอย่างหนักภายหลังเหตุการณ์ประท้วงครั้งใหญ่ที่มีผู้เสียชีวิตหลายพันคนเมื่อเดือนมกราคม ซึ่งการประท้วงดังกล่าวมีสาเหตุมาจากวิกฤตเศรษฐกิจและค่าเงินที่ดิ่งลงเหว เป็นผลมาจากมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ และนานาชาติ ก่อนจะลุกลามเป็นการท้าทายอำนาจรัฐโดยตรง

อย่างไรก็ตาม ท่าทีข่มขู่ของทรัมป์ได้เปลี่ยนเป็นการเรียกร้องให้มีข้อตกลงนิวเคลียร์แทน เนื่องจากสหรัฐฯ และสหภาพยุโรปมีความกังวลว่าอิหร่านกำลังเร่งพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ ขณะที่เตหะรานยังคงยืนกรานว่า โครงการดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อการใช้งานภาคพลเรือนเท่านั้น

แม้ทางอิหร่านจะส่งสัญญาณเมื่อวันจันทร์ว่ามีความพร้อมที่จะเปิดการเจรจาอีกครั้ง แต่เป็นที่เข้าใจกันว่าฝ่ายสหรัฐฯ ได้มีการตั้งเงื่อนไขบางประการไว้ล่วงหน้า

แหล่งข่าวชาวอิหร่านเปิดเผยกับรอยเตอร์ว่า เงื่อนไขที่ทรัมป์ต้องการเพื่อให้การเจรจาเริ่มต้นขึ้นคือ อิหร่านต้องตกลงที่จะยุติการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม จำกัดวงโครงการขีปนาวุธ และยุติการสนับสนุนเครือข่ายกลุ่มติดอาวุธพันธมิตรในภูมิภาค

ที่ผ่านมา อิหร่านเคยแสดงความยืดหยุ่นในการเจรจาเฉพาะประเด็นนิวเคลียร์ แต่ประเด็นเรื่องขีปนาวุธและพันธมิตรระดับภูมิภาคนั้นถูกจัดให้เป็นประเด็นที่ไม่สามารถต่อรองได้มาโดยตลอดทั้งนี้ ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่า อิหร่านจะยอมปรับเปลี่ยนจุดยืนเดิมหรือไม่ ในสภาวะที่ประเทศมีความจำเป็นเร่งด่วนในการขอผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตรเพื่อฟื้นฟูเศรษฐกิจและป้องกันความไม่สงบในอนาคต

ย้อนกลับไปเมื่อเดือนมิถุนายนปีที่แล้ว เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ และอิหร่านได้เริ่มกระบวนการเจรจาที่ประเทศโอมาน แต่ความพยายามดังกล่าวต้องหยุดชะงักลงหลังจากอิสราเอลเปิดฉากโจมตีอิหร่าน ตามมาด้วยการที่สหรัฐฯ ทิ้งระเบิดถล่มโรงงานนิวเคลียร์ของอิหร่าน

เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา ทรัมป์ระบุว่า อิหร่านกำลัง “พูดคุยอย่างจริงจัง” กับสหรัฐฯ แต่ยังคงย้ำเตือนว่า “เรามีเรือรบที่ยิ่งใหญ่และทรงพลังกำลังมุ่งหน้าไปที่นั่น”

ขณะที่อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ยังคงรักษาท่าทีแข็งกร้าว โดยได้กล่าวเตือนเมื่อวันอาทิตย์ว่า การโจมตีใด ๆ ที่เกิดขึ้นจะนำไปสู่ “สงครามระดับภูมิภาค” อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้