กรมพระศรีสวางควัฒนฯ ทรงบำเพ็ญกุศลทักษิณานุปทาน (กงเต๊ก) ถวายพระบรมศพสมเด็จพระพันปีหลวง

เมื่อวันที่ 5 พ.ค. 69 เวลา 13.00 น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี เสด็จแทนพระองค์ไปในการบำเพ็ญพระกุศลทักษิณานุปทาน (กงเต๊ก) น้อมอุทิศถวายพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ของบรรพชิตอนัมนิกาย ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง

ครั้นเสด็จถึง เสด็จขึ้นมุขกระสันพระที่นั่งพิมานรัตยาไปยังที่ประดิษฐานพระโกศ ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทองน้อยที่หน้าพระโกศ และเครื่องทองน้อยข้างธงพุ่ม ทรงคม ทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการบูชาพระพุทธรูปประจำพระชนมวาร ที่หน้าพระแท่นพระนพปฎลมหาเศวตฉัตร ทรงคม ประทับพระเก้าอี้ บรรพชิตอนัมนิกาย สวดพระพุทธมนต์เชิญเสด็จดวงพระวิญญาณสถิตในธงพุ่ม บรรพชิตอนัมนิกาย 10 รูป นำเสด็จหม่อมเจ้าฑิฆัมพร ยุคล เชิญเครื่องทองน้อย และพลตรี หม่อมเจ้านวพรรษ์ ยุคล เชิญธงพุ่มลงจากพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ทางบันไดมุขเหนือด้านตะวันตกมาประดิษฐานที่หน้าเครื่องนมัสการ ณ มณฑลพิธี เสด็จลงจากพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ทางมุขกระสันพระที่นั่งพิมานรัตยา เสด็จไปประทับรถยนต์พระที่นั่งที่ประตูกำแพงแก้ว พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท

จากนั้น เสด็จเข้ามณฑลพิธี ทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการบูชาพระรัตนตรัย ทรงคม ประทับพระเก้าอี้ ณ ศาลาทิมคดตะวันออก ทรงศีล ประธานบรรพชิตอนัมนิกาย ถวายศีล จบ บรรพชิตอนัมนิกาย 49 รูป ยืนสวดพระพุทธมนต์เปิดมณฑลพิธี บรรพชิตอนัมนิกาย ยืนสวดพระพุทธมนต์เริ่มพิธีประกอบสรงน้ำดวงพระวิญญาณ จบ ระหว่างสวดพระพุทธมนต์นั้น หม่อมเจ้าฑิฆัมพร ยุคล เชิญเครื่องทองน้อย เข้าสู่หอสรงทำด้วยกระดาษ สมควรแก่เวลา หม่อมเจ้าฑิฆัมพร ยุคล เชิญเครื่องทองน้อย ออกจากหอสรงทำด้วยกระดาษ แล้วเชิญไปประดิษฐานที่หน้าเครื่องนมัสการ เจ้าพนักงานพระราชพิธีเชิญห่อผ้าพระภูษาสำรับใหม่ (กระดาษ) ถวายสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ทรงอธิษฐานแล้วพระราชทานเจ้าพนักงานพระราชพิธีเชิญไปเผา ประธานบรรพชิตอนัมนิกายอ่านประกาศพุทธฎีกาการประกอบพิธีกงเต๊ก เจ้าพนักงานพระราชพิธีเชิญเทวทูตนกเข้าถวายทรงอธิษฐาน แล้วพระราชทานเจ้าพนักงานพระราชพิธีเชิญไปเผา แล้วเสด็จกลับ

ในพิธีบำเพ็ญกุศลทักษิณานุปทาน (กงเต๊ก) ถวายพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงของคณะสงฆ์อนัมนิกายแห่งประเทศไทย ทั้งนี้ คณะสงฆ์อนัมนิกายแห่งประเทศไทย ระดมกำลังรวบรวมคณะศิษยานุศิษย์ช่างฝีมือทั่วประเทศไทยในการร่วมกันจัดสร้างเครื่องกระดาษอันวิจิตรงดงาม ตามแบบฉบับฝีมือสกุลช่างอนัมนิกายที่สืบทอดมาแต่โบราณ

แนวคิดในการจัดสร้างเครื่องกระดาษเลียนอย่างโบราณ ตามรูปแบบที่ค้นคว้าได้จากภาพถ่ายประวัติศาสตร์ในหนังสือจดหมายเหตุ เมื่อครั้งงานพระราชพิธีพระบรมศพของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เพื่ออนุรักษ์ สืบสาน รักษา และต่อยอด รื้อฟื้นงานฝีมือช่างกระดาษ ตามแบบโบราณให้คงอยู่คู่สังคมไทยสอดคล้องกับแนวพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงตั้งมั่นในการรื้อฟื้นงานศิลป์ไทยที่กำลังจะสูญหายให้กลับมามีคุณค่าอีกครั้งหนึ่ง และเพื่อเป็นการน้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณแห่งสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบูรพกษัตริย์แห่งพระมหาจักรีบรมราชวงศ์ ที่ได้ทรงมีพระเมตตาต่อพสกนิกรชาวอนัมหรือชาวญวน ให้ได้เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารตลอดมาตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบันเป็นเวลากว่า 200 ปี

ทั้งนี้ เครื่องกระดาษที่จะทำการเผาอุทิศถวายแบ่งออกเป็นเครื่องกระดาษสำหรับพิธีสงฆ์ ได้แก่ เทวทูตม้า และ เทวทูตนก สำหรับส่งพุทธฎีกาประกาศพิธี หรือธงพุ่มสถิตดวงพระวิญญาณ หอสรงสนาน สำหรับดวงพระวิญญาณรับน้ำพระพุทธมนต์ชำระดวงพระวิญญาณ สิ่งของเครื่องใช้ นายพระคลังในพิธีข้ามสะพาน พิธีทิ้งกระจาด รูปหุ่นพระอมฤตราช ชุดกระดาษสำหรับอุทิศแก่ดวงวิญญาณผู้ยากไร้

เครื่องกระดาษสำหรับอุทิศถวายเป็นเครื่องราชูปโภค ได้แก่ พระตำหนักสิริยาลัยจำลอง โดยพระตำหนักดังกล่าวตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา จ.พระนครศรีอยุธยา ที่สำคัญในพิธีกงเต๊กครั้งนี้ได้รื้อฟื้นการสร้างเครื่องกระดาษพระวอสีวิกากาญจน์จำลอง ซึ่งเป็นพระราชยานขนาดเล็กแบบประทับราบสำหรับเจ้านายฝ่ายใน ใช้ในการเสด็จพระราชดำเนินในกระบวนพยุหยาตราสถลมารคตามโบราณราชประเพณีพร้อมพลแบกหาม 4 นาย แต่งกายตามโบราณราชประเพณี จัดสร้างขึ้นโดยอ้างอิงจากภาพถ่ายพระวอสีวิกากาญจน์ เครื่องกระดาษเมื่อครั้งพระราชพิธีพระบรมศพ ของ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

รวมถึงหีบของใช้ส่วนพระองค์ เป็นหีบสีทองขนาดใหญ่ ภายในบรรจุ เงิน ทอง ฉลองพระองค์ และของใช้ส่วนพระองค์ ที่พระราชโอรส และพระราชธิดา ทรงพระราชอุทิศถวายแด่ดวงพระวิญญาณ จำนวน 4 หีบ ตามจำนวนพระราชโอรส และพระราชธิดา รวมถึงภูเขา หิรัญธนบรรพต ปติฏฐาวรบรรพต และสุวรรณบรรพต เป็นภูเขาพระราชทรัพย์ที่พระราชธิดา ทรงพระราชอุทิศถวายแด่ดวงพระวิญญาณ ประดับตกแต่งด้วยตุ๊กตาจีนและภาพเทพารักษ์แบบจีนนำเข้าจากสาธารณรัฐประชาชนจีน ตลอดจนจัดสร้างพระคลังเงิน พระคลังทอง มหาสมบัติ ซึ่งล้วนเป็นเครื่องกระดาษอ้างอิงจากภาพถ่ายเมื่อครั้งพระราชพิธีพระบรมศพของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

ชุดฉลองพระองค์ 3 รูปแบบ ได้แก่ จำลองฉลองพระองค์แบบผสมผสานไทยตัดเย็บจากผ้าไหมและผ้าไหมมัดหมี่จากห้องเสื้อบัลแมง โดยนายอีริก มอร์เทนเซน ทรงในโอกาสเสด็จแปรพระราชฐานไปประทับแรม ณ ภูพิงคราชนิเวศน์ จ.เชียงใหม่ พ.ศ. 2527, ฉลองพระองค์ชุดไทยจักรพรรดิในงานพระราชทานเลี้ยงอาหารค่ำแก่นายเซิน ดูฮวาน ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐเกาหลีและภริยา เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2524 ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง และฉลองพระองค์ปีกแมลงทับในการเสด็จพระราชดำเนินเยือนสหพันธรัฐรัสเซีย อย่างเป็นทางการเมื่อปี พ.ศ. 2550

เครื่องกระดาษในพิธีกงเต๊กครั้งนี้ ได้จัดสร้างรถยนต์พระที่นั่ง ร.ย.ล. 1 จำลอง โดยจำลองกระดาษเป็นรถยนต์พระที่นั่ง Daimler DE36 Landaulette รุ่นปี 1946 พร้อมพลขับสารถี 1 นาย ตลอดจนหุ่นข้าราชบริพารตามเสด็จ ประกอบด้วย อดีตนางสนองพระโอษฐ์ ข้าราชการในพระองค์ ชุดปกติขาว ชาย คุณข้าหลวงชุดราชการกากี หญิง เจ้าพนักงานเชิญพระกลด พระตำรวจหลวง ทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ พระราชฐาน ทหารราชวัลลภรักษาพระองค์ พลแบกหามพระวอสีวิกากาญจน์ รวม 42 คน

จากนั้นเวลา 14.30 น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้หม่อมเจ้าฑิฆัมพร ยุคล เสด็จแทนพระองค์ในการคณะบรรพชิตอนัมนิกายบำเพ็ญกุศลพิธีสังวัธยายสุขาวดีวยูหสูตร และพิธีอัญเชิญดวงพระวิญญาณเสวยพระกระยาหาร ถวายพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ของบรรพชิตอนัมนิกาย ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง

ต่อจากนั้น เวลา 16.00 น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้พลเอก พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมศึกยุคล เสด็จแทนพระองค์ในการคณะบรรพชิตอนัมนิกายบำเพ็ญกุศลพิธีข้ามสะพานโอฆสงสาร ถวายพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ของบรรพชิตอนัมนิกาย ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง

จากนั้น เวลา 17.30 น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้พลตรี หม่อมเจ้านวพรรษ์ ยุคล เสด็จแทนพระองค์ในการคณะบรรพชิตอนัมนิกายบำเพ็ญกุศลพิธีลอยกระทง ปล่อยปลาและพิธีโยคะตันตระ (ทิ้งกระจาด) ณ ท่าราชวรดิฐ

จากนั้น เวลา 20.30 น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้หม่อมเจ้าศรีสว่างวงศ์ ยุคล เสด็จแทนพระองค์ในการคณะบรรพชิตอนัมนิกายบำเพ็ญกุศลพิธีสดับปกรณ์ และพิธีเผาเครื่องกระดาษ ณ ท่าราชวรดิฐ