เผยความงาม ‘พระตำหนักสิริยาลัย’ อนุสรณ์แห่งความรัก เครื่องกระดาษกงเต๊กหลวง ฝีมือสกุลช่างอนัมนิกาย

เมื่อวันที่ 5 พ.ค. ตามที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี เสด็จแทนพระองค์ไปในการบำเพ็ญพระกุศลทักษิณานุปทาน (กงเต๊ก) ถวายพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ของบรรพชิตอนัมนิกาย ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง

คณะบรรพชิตอนัมนิกายจัดพิธีกงเต๊กหลวงอย่างสมพระเกียรติ อุทิศถวายพระบรมศพ สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง โดยองธรรมธรธนกฤต เพื๊อกหงาย เลขานุการส่วนตัวเจ้าคณะใหญ่อนัมนิกาย กล่าวว่า ในพิธีบำเพ็ญกุศลทักษิณานุปทาน (กงเต๊ก) ถวายพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง คณะสงฆ์อนัมนิกายแห่งประเทศไทย ระดมกำลังรวบรวมคณะศิษยานุศิษย์ช่างฝีมือทั่วประเทศไทย ในการร่วมกันจัดสร้างเครื่องกระดาษอันวิจิตรงดงาม ตามแบบฉบับฝีมือสกุลช่างอนัมนิกายที่สืบทอดมาแต่โบราณ

มีแนวคิดในการจัดสร้างเครื่องกระดาษตามรูปแบบค้นคว้าจากภาพถ่ายประวัติศาสตร์ในหนังสือจดหมายเหตุ เมื่อครั้งงานพระราชพิธีพระบรมศพของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เพื่ออนุรักษ์ สืบสาน รักษา และต่อยอด ตามแนวพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงตั้งมั่นในการรื้อฟื้นงานศิลป์ไทยที่กำลังจะสูญหายให้กลับมามีคุณค่าอีกครั้งหนึ่ง และเพื่อเป็นการน้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณแห่งสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบูรพกษัตริย์แห่งพระมหาจักรีบรมราชวงศ์ ที่ได้ทรงมีพระเมตตาต่อพสกนิกรชาวอนัมหรือชาวญวน ให้เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารตลอดมาตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบันเป็นเวลากว่า 200 ปี

เครื่องกระดาษเพื่ออุทิศถวายแบ่งออกเป็นเครื่องกระดาษสำหรับพิธีสงฆ์ ได้แก่ เทวทูตม้า เทวทูตนก สำหรับส่งพุทธฎีกาประกาศพิธี หรือธงพุ่มสถิตดวงพระวิญญาณ หอสรงสนาน สำหรับดวงพระวิญญาณรับน้ำพระพุทธมนต์ชำระดวงพระวิญญาณ สิ่งของเครื่องใช้ นายพระคลังในพิธีข้ามสะพาน พิธีทิ้งกระจาด รูปหุ่นพระอมฤตราช ชุดกระดาษสำหรับอุทิศแก่ดวงวิญญาณผู้ยากไร้

เครื่องกระดาษสำหรับอุทิศถวายเป็นเครื่องราชูปโภค ได้แก่ พระตำหนักสิริยาลัยจำลอง โดยพระตำหนักดังกล่าวตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา จ.พระนครศรีอยุธยา เนื่องในมงคลสมัยที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 5 รอบ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงใช้พระราชทรัพย์ส่วนพระองค์จัดซื้อที่ดินริมน้ำในเกาะเมือง พื้นที่ประมาณ 17 ไร่ ตรงข้ามวัดไชยวัฒนาราม เพื่อพระราชทานเป็นของขวัญในโอกาสอันเป็นมหามงคลนี้

ในการนี้ พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งดำรงพระอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ขอพระราชทานกราบบังคมทูลสร้างหมู่อาคารพระตำหนักน้อมเกล้าฯ ถวาย พระตำหนักสิริยาลัยจึงเป็นอนุสรณ์แห่งความรักและสายใยความผูกพันในสถาบันครอบครัว โดยย่อใช้อัตราส่วนในการจัดสร้างแบบ 1 : 15 สร้างด้วยเทคนิคการใช้กระดาษชานอ้อยอัดแล้วนำมาประกอบขึ้นเป็นตัวเรือน และอาคารประกอบต่างๆ ผสมผสานด้วยอุปกรณ์ตกแต่งขนาดจิ๋วที่มีความประณีต เพื่อให้เกิดความงดงามสมจริงมากที่สุด

ที่สำคัญในพิธีกงเต๊กครั้งนี้ได้รื้อฟื้นการสร้างเครื่องกระดาษพระวอสีวิกากาญจน์จำลอง เป็นพระราชยานขนาดเล็กแบบประทับราบสำหรับเจ้านายฝ่ายใน ใช้ในการเสด็จพระราชดำเนินในกระบวนพยุหยาตราสถลมารคตามโบราณราชประเพณีพร้อมพลแบกหาม 4 นาย แต่งกายตามโบราณราชประเพณี จัดสร้างขึ้นโดยอ้างอิงจากภาพถ่ายพระวอสีวิกากาญจน์ เครื่องกระดาษเมื่อครั้งพระราชพิธีพระบรมศพของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

รวมทั้ง หีบของใช้ส่วนพระองค์ เป็นหีบสีทองขนาดใหญ่ ภายในบรรจุ เงิน ทอง ฉลองพระองค์ 3 รูปแบบ โดยจำลองฉลองพระองค์แบบผสมผสานไทย ตัดเย็บจากผ้าไหมและผ้าไหมมัดหมี่จากห้องเสื้อบัลแมง โดยนายอีริก มอร์เทนเซน ทรงในโอกาสเสด็จแปรพระราชฐานไปประทับแรม ณ ภูพิงคราชนิเวศน์ จ.เชียงใหม่ พ.ศ. 2527 ฉลองพระองค์ชุดไทยจักรพรรดิในงานพระราชทานเลี้ยงอาหารค่ำแก่นายเซิน ดูฮวาน ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐเกาหลีและภริยา เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2524 ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง และฉลองพระองค์ปีกแมลงทับในการเสด็จพระราชดำเนินเยือนสหพันธรัฐรัสเซีย อย่างเป็นทางการเมื่อปี พ.ศ. 2550 ของใช้ส่วนพระองค์ ที่พระราชโอรสและพระราชธิดา ทรงพระราชอุทิศถวายแด่ดวงพระวิญญาณ จำนวน 4 หีบ ตามจำนวนพระราชโอรสและพระราชธิดา

ภูเขา หิรัญธนบรรพต ปติฏฐาวรบรรพต และสุวรรณบรรพต เป็นภูเขาพระราชทรัพย์ ที่พระราชธิดาพระราชอุทิศถวายแด่ดวงพระวิญญาณ สำหรับทรงใช้ในดินแดนสุขาวดีพุทธเกษตร ตามความเชื่อพุทธศาสนาฝ่ายมหายานอนัมนิกาย มีลักษณะเป็นภูเขาเงินทองที่มีอาคารทรงจีนครอบอยู่ ประดับตกแต่งด้วยตุ๊กตาจีน เป็นนิทานพื้นบ้านจีนเรื่องความกตัญญู 24 ประการ ด้านข้างและด้านบนของภูเขาประดับตุ๊กตาและภาพเทพารักษ์แบบจีน นำเข้าจากสาธารณรัฐประชาชนจีน จัดสร้างขึ้นโดยอ้างอิงจากภาพถ่ายภูเขาเครื่องกระดาษ เมื่อครั้งพระราชพิธีพระบรมศพของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จัดสร้างภูเขาทั้งสิ้น 3 ลูก ตามจำนวนพระราชธิดา

เครื่องกระดาษรถยนต์พระที่นั่ง ร.ย.ล.1 จำลองรถยนต์พระที่นั่ง รุ่น Daimler DE36 Landaulette ปี 1946 จัดสร้างจากกระดาษ ซึ่งเคยเป็นรถยนต์พระที่นั่งหลัก ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พร้อมพลขับสารถี 1 นาย

ตลอดจนหุ่นข้าราชบริพารตามเสด็จ ประกอบด้วย อดีตนางสนองพระโอษฐ์ ข้าราชการในพระองค์ ชุดปกติขาว ชาย คุณข้าหลวงชุดราชการกากี หญิง เจ้าพนักงานเชิญพระกลด พระตำรวจหลวง ทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ พระราชฐาน ทหารราชวัลลภรักษาพระองค์ พลแบกหามพระวอสีวิกากาญจน์ รวม 42 คน อุทิศถวายแด่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ผู้เป็นที่รักยิ่งของปวงชนชาวไทย.