พระยาเมธาธิบดี ผู้นำ "นิทานอีสป" มาเผยแพร่ในไทย ยอดพิมพ์กว่าล้านเล่ม
พระยาเมธาธิบดี (สาตร สุทธเสถียร) ผู้นำ “นิทานอีสป” มาเผยแพร่ในไทย ยอดพิมพ์กว่าล้านเล่ม
“นิทานอีสป” เป็นเรื่องเล่าเพื่อความสนุกสนานสอดแทรกคติสอนใจ ที่พระยาเมธาธิบดีเป็นผู้นำมาเข้ามาเผยแพร่ในประเทศไทย โดยมีเอกลักษณ์ที่ผู้เคยอ่าน หรือเคยฟังต่างจดจำ เพราะตอนสุดท้ายของนิทานทุกเรื่อง คือ “นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า….”
พระยาเมธาธิบดี (พ.ศ. 2422-2499) เป็นนักเรียนเรียนดี เมื่อแรกรับราชการเป็นครูฝึกหัดในโรงเรียนฝึกหัดอาจารย์มีอายุเพียง 16 ปีเศษ ต่อมาได้ย้ายไปรับราชการที่กรมศึกษาธิการ ภายหลังรัฐบาลส่งไปเรียนวิชาครูเพิ่มเติม ที่ประเทศอังกฤษ จากนั้นก็กลับมารับราชการในตำแหน่งผู้ช่วยแต่งตำราในกองแบบเรียน, เจ้ากรมราชบัณฑิต และปลัดทูลฉลองกระทรวงธรรมการ ฯลฯ
ระหว่างเป็นผู้ช่วยแต่งตำราในกองแบบเรียนและเจ้ากรมราชบัณฑิต เมื่อประมาณ พ.ศ. 2445 พระยาเมธาธิบดีรวบรวมจัดพิมพ์หนังสือเรียน แก้ไขตำราเก่า และตรวจแก้ตำราที่มีผู้แต่งให้เป็นแบบเรียนหลวง และยังเรียบเรียงแบบเรียนพิมพ์เป็นตำราด้วยตนเองอีกหลายเล่ม ซึ่งหนึ่งในจำนวนนั้นคือ “นิทานอีสป”
นิทานอีสปที่ท่านเรียบเรียงขึ้นมีทั้งหมด 45 เรื่อง เช่น หมาจิ้งจอกกับนกกระสา, หมากับเงา, อึ่งอ่างกับวัว, เทพารักษ์กับคนตัดไม้, กบเลือกนาย ฯลฯ นิทานหลายเรื่อง ยังมีการหยิบยกมาอ้างอิงเพื่ออธิบายเหตุการณ์ปัจจุบันอยู่เสมอๆ เช่น เรื่องชาวนากับงูเห่า, กระต่ายกับเต่า, ราชสีห์กับหนู ฯลฯ
โดยใน “คำชี้แจ้งของผู้แต่ง” ของหนังสืออ่าน นิทานอีสป ท่านกล่าวถึงที่มาของงานชิ้นนี้ว่า
“พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เริ่มเป็นผู้ทรงแนะนำให้แต่งขึ้น ให้ใช้ภาษาง่ายๆ และประโยคสั้นๆ สำหรับเด็กในชั้นมูลศึกษา จะได้ใช้เป็นแบบ [เรียน] สอนอ่าน…ธรรมเนียมหนังสือที่เป็นแบบสอนอ่านอย่างดี ไม่ว่าจะแต่งขึ้นในภาษาใดๆ ย่อมเพ่งประโยชน์ 2 อย่าง
อย่างหนึ่ง เพื่อให้มีความรู้ในวิชาหนังสือดีขึ้นเช่น ให้อ่านหนังสือคล่อง ให้อ่านถูกระยะวรรคตอน ให้ทั้งผู้อ่านและผู้ฟังเข้าใจความได้ชัดเจน กับให้จำตัวสะกดการันต์และถ้อยคำสำนวนที่ดีได้เป็นต้น
อีกอย่างหนึ่ง ซึ่งเป็นข้อสำคัญยิ่ง และซึ่งครูมักจะละเลยกันเสียมากก็คือ เพื่อให้นักเรียนได้ใช้ปัญญาความคิดที่จะตริตรองตามเนื้อเรื่องที่ได้อ่านแล้วให้เห็นประจักษ์ขึ้นในใจตนเองว่าภาษิตที่ท่านกล่าวไว้ล้วนเป็นของดี…” [จัดย่อหน้าใหม่และสั่งเน้นคำโดยผู้เขียน]
นั่นจึงทำให้นิทานอีสปมียอดพิมพ์กว่าล้านเล่ม และเป็นหนึ่งในหนังสือที่รู้จักกันแพร่หลาย และจดจำ ด้วยประโยคสุดฮิต ตอนจบของนิทานทุกเรื่อง “นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า…”
อ่านเพิ่มเติม :
- ย้อนประวัติ “อีสป” ผู้แต่งนิทานอมตะ กับคติสอนใจ “ทรราชย่อมหาเหตุแห่งการทรราชได้เสมอ”
- “เผด็จการย่อมหาเหตุแห่งการเผด็จอำนาจได้เสมอ” วลีอมตะจาก “อีสป”
- “งูเห่า” หมายถึงอะไร ทำไมใครๆปฏิเสธไม่มีงูเห่า,ไม่เป็นงูเห่า
อ้างอิง :
มหาอำมาตย์โทพระยาเมธาธิบดี. หนังสืออ่านนิทานอีสป. องค์การค้าคุรุสภา พิมพ์เป็นที่ระลึกในงานพระราชทานเพลิงศพ มหาอำมาตย์โทพระยาเมธาธิบดี (สาตร สุทธเสถียร) ณ เมรุวัดมกุฏกษัตริยาราม วันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2499.
พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร. “พระยาเมธาธิบดี (สาตร สุทธเสถียร)” ใน, ประวัติครู คุรุสภาจัดพิมพ์ในวันครู 16 มกราคม 2501.
ไทยน้อย. 30 คนไทยที่ควรรู้จัก, สำนักพิมพ์บำรุงบัณฑิต พ.ศ. 2528.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 31 มีนาคม 2566
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : พระยาเมธาธิบดี ผู้นำ “นิทานอีสป” มาเผยแพร่ในไทย ยอดพิมพ์กว่าล้านเล่ม
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com