อิสราเอลเปิดปฏิบัติการ ‘สิงโตผงาด’ โจมตีอิหร่านครั้งใหญ่ เรารู้อะไรบ้าง?
THE STANDARD
อัพเดต 13 มิ.ย. 2568 เวลา 04.26 น. • เผยแพร่ 13 มิ.ย. 2568 เวลา 04.26 น. • thestandard.coเสียงระเบิดดังสนั่นหลายระลอกในกรุงเตหะรานและหลายเมืองของอิหร่านช่วงเช้ามืดวันนี้ (13 มิถุนายน) เป็นผลจากการโจมตีครั้งใหญ่ของอิสราเอล ภายใต้ชื่อปฏิบัติการ ‘สิงโตผงาด’ (Rising Lion) ที่สร้างความตกตะลึงไปทั่วโลก
อิสราเอลอ้างว่า การโจมตีครั้งนี้เป็นไปเพื่อความอยู่รอดของประเทศ โดยมุ่งเป้ากำจัดภัยคุกคามคือโครงการนิวเคลียร์และเป้าหมายทางทหารของอิหร่าน
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นก่อให้เกิดความกังวลต่อสถานการณ์สู้รบในภูมิภาคที่รุนแรงอยู่แล้ว จากสงครามระหว่างอิสราเอลและกลุ่มฮามาสในฉนวนกาซาและกลุ่มฮูตีในเยเมน ซึ่งต้องจับตามองท่าทีและการตอบโต้ของอิหร่านที่อาจขยายไฟแห่งความขัดแย้งให้ลุกลามมากยิ่งขึ้น
และนี่คือสิ่งที่เรารู้จนถึงตอนนี้
เกิดอะไรขึ้น?
อิสราเอลเปิดฉากการโจมตีอิหร่านครั้งใหญ่ ส่งผลให้เกิดเสียงระเบิดดังสนั่นทั่วกรุงเตหะรานหลายระลอก ตั้งแต่ช่วงประมาณ 03.00 น. ตามเวลาท้องถิ่น หรือราว 06.30 น. ตามเวลาไทย
ภายหลังเปิดฉากโจมตีไม่กี่นาที อิสราเอล คัทซ์ รัฐมนตรีกลาโหมของอิสราเอล ออกแถลงการณ์ระบุว่า ได้ ‘โจมตีเชิงป้องกัน’ (Preemptive Strike) ต่ออิหร่าน และประกาศภาวะฉุกเฉินพิเศษ (Special State of Emergency) ในอิสราเอล เพื่อเตรียมรับมือทันทีต่อการโจมตีตอบโต้ด้วยขีปนาวุธและโดรนของอิหร่าน ขณะที่มีการเปิดไซเรนเตือนภัยดังทั่วประเทศ
“หลังจากอิสราเอลโจมตีเชิงป้องกันต่ออิหร่าน คาดว่าจะมีการโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนต่อรัฐอิสราเอลและพลเรือนอิสราเอลในอนาคตอันใกล้นี้”
ต่อมากองกำลังป้องกันอิสราเอล (IDF) ยืนยันว่า ส่งเครื่องบินรบหลายสิบลำปฏิบัติการโจมตีอิหร่าน โดยพุ่งเป้าโจมตีหลายเป้าหมายที่เกี่ยวข้องกับโครงการนิวเคลียร์และเป้าหมายทางทหาร และเรียกการโจมตีครั้งนี้ว่า “การโจมตีเชิงป้องกันที่แม่นยำและบูรณาการโดยอาศัยข้อมูลข่าวกรองคุณภาพสูง”
หนึ่งในจุดที่เป็นเป้าหมายการโจมตีคือโรงงานนิวเคลียร์นาทันซ์ (Natanz) ที่อยู่ห่างจากกรุงเตหะรานไปทางใต้ราว 225 กิโลเมตร โดยมีรายงานว่าเกิดการระเบิดขึ้น
สื่อทางการอิหร่านเผยแพร่ภาพของอาคารหลายหลังที่ได้รับความเสียหายจากการโจมตีทางอากาศ โดยเกิดไฟไหม้และมีควันไฟขนาดยักษ์ และรายงานว่า อิสราเอลได้โจมตีในพื้นที่ชุมชนและมีพลเรือนเสียชีวิตหลายราย ในจำนวนนี้รวมถึงเด็กด้วย
ผลจากการโจมตียังทำให้สนามบินนานาชาติในกรุงเตหะรานต้องระงับเที่ยวบินหลายเที่ยว
นอกจากนี้ ยังมีรายงานว่า หนึ่งในผู้เสียชีวิตคือ ฮอสเซน ซาลามี ผู้บัญชาการกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (Islamic Revolutionary Guard Corps: IRGC) ซึ่งอาจเป็นผู้นำทางทหารที่อาวุโสที่สุดที่เสียชีวิตจากการโจมตีในครั้งนี้
ขณะที่สถานีโทรทัศน์ทางการอิหร่านรายงานว่า มีนักวิทยาศาสตร์นิวเคลียร์อาวุโส 2 รายเสียชีวิตจากการโจมตีของอิสราเอล ได้แก่ Fereydoon Abbasi อดีตหัวหน้าองค์การพลังงานปรมาณูแห่งอิหร่าน (AEOI) ซึ่งเคยรอดชีวิตจากความพยายามลอบสังหารบนถนนในเตหะรานมาแล้วเมื่อปี 2010 และ Mohammad Mehdi Tehranchi ประธานมหาวิทยาลัย Islamic Azad ในกรุงเตหะราน
ด้าน นิกรเดช พลางกูร อธิบดีกรมสารนิเทศ และโฆษกกระทรวงการต่างประเทศ เปิดเผยว่า ทางสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงเตหะราน ตรวจสอบกับชุมชนไทยแล้ว ยังไม่พบว่ามีคนไทยได้รับผลกระทบจากการโจมตีของอิสราเอล
โดยสถานเอกอัครราชทูตฯ ขอให้คนไทยทุกคนในอิหร่านพกเอกสารเดินทางติดตัวไว้ในกรณีเหตุฉุกเฉิน และขอให้ติดตามข่าวสารจากทางสถานทูตอย่างใกล้ชิด
อิสราเอลอ้าง โจมตีเพื่อความอยู่รอด
เบนจามิน เนทันยาฮู นายกรัฐมนตรีอิสราเอล ออกแถลงการณ์ระบุว่า การโจมตีดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของปฏิบัติการ ‘สิงโตผงาด’ ซึ่งเป็นปฏิบัติการทางทหารที่มุ่งเป้าจัดการภัยคุกคามจากอิหร่านที่เป็นอันตรายต่อการดำรงอยู่ของอิสราเอล และยืนยันว่า ปฏิบัติการนี้จะดำเนินต่อไปอีกหลายวัน
เขาเผยว่า ช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา อิหร่านดำเนินการโครงการนิวเคลียร์ในแบบที่ไม่เคยทำมาก่อน นั่นคือการนำแร่ยูเรเนียมเสริมสมรรถนะแล้วมาใช้เป็นอาวุธ ซึ่งถือเป็นความเคลื่อนไหวที่อันตรายอย่างยิ่ง
“หากอิหร่านไม่หยุด อิหร่านอาจผลิตอาวุธนิวเคลียร์ได้ภายในระยะเวลาอันสั้น อาจใช้เวลาหนึ่งปี หรืออาจใช้เวลาเพียงไม่กี่เดือนหรือน้อยกว่าหนึ่งปี นี่คืออันตรายที่ชัดเจนและเกิดขึ้นจริงต่อการอยู่รอดของอิสราเอล”
อิหร่านยืนยันตอบโต้ มั่นใจสหรัฐฯ สนับสนุน
ด้าน อายาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่านกล่าวว่า การโจมตีครั้งนี้เผยให้เห็น “ธรรมชาติที่ชั่วร้ายของอิสราเอล” และ “อิสราเอลได้เตรียมรับชะตากรรมอันขมขื่นสำหรับตัวเองไว้แล้ว ซึ่งจะต้องเผชิญอย่างแน่นอน”
ขณะที่สื่อทางการอิหร่านรายงานโดยอ้างคำพูดของโฆษกกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม ซึ่งมั่นใจว่า กองทัพอิสราเอลปฏิบัติการโจมตีอิหร่านภายใต้การสนับสนุนของสหรัฐฯ
ทางด้าน มาร์โค รูบิโอ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ยืนยันว่า สหรัฐฯ ไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องหรือให้ความช่วยเหลืออิสราเอลในปฏิบัติการโจมตีอิหร่าน
“คืนนี้อิสราเอลดำเนินการโจมตีฝ่ายเดียวต่ออิหร่าน เราไม่ได้เกี่ยวข้องกับการโจมตีอิหร่าน และสิ่งที่เราให้ความสำคัญสูงสุดคือการปกป้องกองกำลังสหรัฐฯ ในภูมิภาค
“อิสราเอลแจ้งให้เราทราบว่า พวกเขาเชื่อว่า การดำเนินการนี้มีความจำเป็นสำหรับการป้องกันตนเอง ประธานาธิบดีทรัมป์และฝ่ายบริหารของสหรัฐฯ ได้ดำเนินการทุกขั้นตอนที่จำเป็น เพื่อปกป้องกองกำลังของเราและยังคงติดต่ออย่างใกล้ชิดกับพันธมิตรในภูมิภาคของเรา ขอให้ชัดเจนว่า อิหร่านไม่ควรมุ่งเป้าไปที่ผลประโยชน์หรือบุคลากรของสหรัฐฯ” เขากล่าว
นานาชาติเรียกร้องยับยั้งชั่งใจ
อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการองค์การสหประชาชาติ ประณามการกระทำของอิสราเอล และเรียกร้องให้ทั้งสองฝ่ายใช้ความยับยั้งชั่งใจสูงสุด
ขณะที่ เพนนี หว่อง รัฐมนตรีต่างประเทศออสเตรเลีย กล่าวว่า ออสเตรเลียรู้สึกวิตกกังวลกับการยกระดับความตึงเครียดระหว่างอิสราเอลและอิหร่าน
“เรื่องนี้มีความเสี่ยงที่จะยิ่งทำให้ภูมิภาคซึ่งมีความไม่มั่นคงอยู่แล้วเกิดความไม่มั่นคงมากขึ้น” เธอกล่าว และเรียกร้องให้ทุกฝ่ายหลีกเลี่ยงที่จะเพิ่มความตึงเครียด
ทำไมอิสราเอลโจมตีอิหร่านตอนนี้?
ผศ. ดร.มาโนชญ์ อารีย์ อาจารย์ภาควิชารัฐศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ให้ความเห็นต่อเหตุการณ์โจมตีที่เกิดขึ้น โดยมองว่า โอกาสที่อิหร่านจะตอบโต้รุนแรงมีสูงมาก
ส่วนเหตุผลที่ทำไมอิสราเอลเปิดฉากการโจมตีอิหร่านในตอนนี้ มองว่ามีหลายปัจจัย ได้แก่
- การเจรจานิวเคลียร์สหรัฐฯ-อิหร่าน ไม่บรรลุผล
- อิสราเอลถูกกดดันในประเทศหนักให้ยุบสภา แต่เนทันยาฮูสามารถชนะโหวตมาได้ จึงใช้โอกาสนี้โจมตีอิหร่าน และประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินในประเทศเพื่อไม่ให้เกิดการประท้วงภายใน
- IAEA บอกว่า อิหร่านละเมิดสนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์จึงเป็นจังหวะเหมาะที่จะชิงโจมตีตอนนี้
- อิสราเอลถูกกลุ่มกบฏฮูตีในเยเมนโจมตีหนัก โดยสหรัฐฯ หยุดยิงกับกลุ่มฮูตีไปแล้ว จึงหวังดึงสหรัฐฯ กลับมาหนุนอิสราเอลเมื่ออิสราเอลเผชิญหน้าอิหร่าน
เรารู้อะไรเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน?
ที่ผ่านมาอิสราเอลจับตาโครงการเสริมสมรรถนะแร่ยูเรเนียมของอิหร่านมาตลอด เพราะเมื่อแร่วัสดุนิวเคลียร์ดังกล่าวมีความบริสุทธิ์มากพอก็จะสามารถนำไปผลิตอาวุธนิวเคลียร์ได้ ซึ่งอิสราเอลถือเป็นภัยคุกคามต่อประเทศโดยตรง
แม้ว่าอิหร่านยืนกรานมาตลอดว่า โครงการนิวเคลียร์ของตนมีวัตถุประสงค์เพื่อพลเรือนเท่านั้น แต่ที่ผ่านมามีโรงงานหลายแห่งที่ต้องสงสัยว่าอาจมีการใช้ในโปรแกรมพัฒนาอาวุธ โดยโรงงานบางแห่งตกเป็นเป้าหมายในการโจมตีของอิสราเอล
หลายประเทศ รวมถึงทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) ซึ่งเป็นหน่วยงานเฝ้าระวังนิวเคลียร์ของโลก ไม่เชื่อว่าโครงการของอิหร่านมีวัตถุประสงค์เพื่อพลเรือนเพียงอย่างเดียว
ช่วงสัปดาห์นี้ คณะผู้ตรวจสอบของทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) ซึ่งเป็นหน่วยงานเฝ้าระวังนิวเคลียร์ของโลก ได้ประกาศอย่างเป็นทางการว่าอิหร่านละเมิดพันธกรณีไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์เป็นครั้งแรกในรอบ 20 ปี โดยอ้างถึง ‘ความล้มเหลวมากมาย’ ของอิหร่านในการให้คำตอบที่ครบถ้วนเกี่ยวกับวัสดุนิวเคลียร์ และคลังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะของอิหร่าน
รายงานของ IAEA ฉบับก่อนหน้านี้ระบุว่า อิหร่านได้เสริมสมรรถนะยูเรเนียมให้มีความบริสุทธิ์ถึง 60% ซึ่งเป็นระดับที่ใกล้เคียงกับยูเรเนียมเกรดอาวุธที่จะสร้างระเบิดนิวเคลียร์ได้ถึง 9 ลูก
อย่างไรก็ตาม อิหร่านตอบโต้ว่ามติดังกล่าวเป็น ‘เรื่องการเมือง’
ภาพ:Reuters
อ้างอิง: