“ป่วย-ตายทิพย์” ใช้ภาพ AI หลอกให้บริจาค เช็กอย่างไรก่อนโอนเงิน ?

ภาพแมวป่วย ภาพคนป่วย เชื่อได้แค่ไหน?

เมื่อเห็นภาพแมวป่วยนอนรักษาตัว ภาพคนเจ็บป่วย หรือข้อความแจ้งข่าวการเสียชีวิตบนโลกออนไลน์ หลายคนอาจรีบส่งกำลังใจและบริจาคเงิน เพราะไม่อยากให้ผู้ป่วยหรือสัตว์เลี้ยงขาดโอกาสได้รับการรักษา แต่ในยุคที่ AI สามารถสร้างภาพบุคคลและสัตว์ที่ดูสมจริงได้ ภาพที่เห็นอาจไม่ได้สะท้อนเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงเสมอไป หากผู้ขอรับบริจาคมีภาพประกอบเรื่องราว เราจะตรวจสอบได้อย่างไรว่าภาพเหล่านั้นเป็นภาพจริงหรือภาพที่สร้างหรือดัดแปลงด้วย AI

อย่างไรก็ตาม การตรวจสอบต้องแยกสองเรื่องออกจากกัน ได้แก่ ภาพจริงหรือภาพ AI และ เรื่องราวที่นำภาพมาอ้างเป็นความจริงหรือไม่ เพราะแม้ภาพจะเป็นภาพถ่ายจริง ก็อาจเป็นภาพเก่าหรือภาพของคนละเหตุการณ์ ขณะเดียวกัน ภาพที่สร้างด้วย AI ก็ไม่ได้พิสูจน์ด้วยตัวเองว่าผู้โพสต์มีเจตนาหลอกลวง

ดังนั้น ก่อนบริจาคจึงควรตรวจสอบทั้งที่มาของภาพ ความสอดคล้องของเรื่องราว และหลักฐานการใช้เงินควบคู่กัน

4 เครื่องมือช่วยตรวจสอบภาพแมวป่วย–คนป่วย ว่าอาจสร้างด้วย AI หรือไม่

1. Google Lens ค้นหาว่าภาพต้นฉบับมีที่มาจากที่ไหน

Google Lens เหมาะสำหรับตรวจสอบว่าภาพแมวป่วย ภาพคนป่วย หรือภาพประกอบคำขอรับบริจาคเคยเผยแพร่ที่อื่นหรือไม่ โดยอาจพบภาพต้นฉบับที่เผยแพร่ก่อนหน้า หรือพบว่าภาพเดียวกันถูกนำไปใช้ประกอบเรื่องราวที่แตกต่างกัน

วิธีตรวจสอบ

• บันทึกภาพจากโพสต์ที่ต้องการตรวจสอบ หรือจับภาพหน้าจอโดยให้เห็นภาพชัดเจน
• เปิด Google Lens แล้วเลือกภาพดังกล่าว
• ตรวจสอบผลการค้นหาว่าพบภาพเดียวกันหรือคล้ายกันในเว็บไซต์หรือโพสต์ใดบ้าง
• เปิดดูแหล่งที่พบภาพ เปรียบเทียบวันเผยแพร่ รายละเอียด และบริบทของภาพ
• หากพบภาพเดียวกันในเรื่องราวที่ไม่สอดคล้องกัน ให้ตรวจสอบกับผู้โพสต์เพิ่มเติมก่อนสรุป

2. Hive Moderation ตรวจจับภาพที่อาจสร้างด้วย AI

เว็บไซต์ Hive Moderation มีเครื่องมือตรวจจับภาพที่สร้างด้วย AI โดยผู้ใช้สามารถนำภาพต้องสงสัยไปตรวจสอบ เพื่อดูผลการจำแนกจากระบบ

วิธีตรวจสอบ

• เข้าเว็บไซต์ Hive Moderation
• เลือกเครื่องมือตรวจภาพ และอัปโหลดไฟล์ภาพที่ต้องการตรวจสอบตามขั้นตอนบนเว็บไซต์
• อ่านผลการวิเคราะห์ว่าระบบประเมินภาพว่ามีแนวโน้มสร้างด้วย AI หรือไม่
• บันทึกผลไว้เป็นข้อมูลประกอบ แล้วนำไปเปรียบเทียบกับผลจากเครื่องมืออื่นและหลักฐานต้นทาง

3. Google Gemini ตรวจหา SynthID ในภาพที่สร้างหรือแก้ไขด้วย AI ของ Google

Google มีเทคโนโลยี SynthID สำหรับฝังลายน้ำดิจิทัลที่มองไม่เห็นลงในเนื้อหาที่สร้างด้วย AI ของ Google ซึ่ง Gemini สามารถตรวจสอบได้ว่าพบลายน้ำดังกล่าวหรือไม่

วิธีตรวจสอบ

• เข้าGoogle Geminiหรือ SynthID
• อัปโหลดภาพต้องสงสัย
• ถามว่า “ภาพนี้สร้างหรือแก้ไขด้วย AI ของ Google หรือไม่”
• อ่านคำตอบและพิจารณาว่าระบบพบลายน้ำ SynthID หรือไม่
• นำผลไปประกอบการตรวจสอบภาพต้นฉบับและข้อมูลอื่น ๆ

หากตรวจพบ SynthID หมายความว่ามีส่วนของภาพหรือเนื้อหาที่สร้างหรือแก้ไขด้วย AI ของ Google ตามขอบเขตที่ระบบตรวจพบ แต่หากไม่พบลายน้ำ ก็ไม่ได้หมายความว่าภาพเป็นภาพถ่ายจริง เพราะภาพอาจสร้างด้วยเครื่องมือ AI อื่นได้

4. ตรวจดูรายละเอียดในภาพ ควบคู่กับหลักฐานอื่น

นอกจากใช้เครื่องมือแล้ว ควรขยายดูรายละเอียดของภาพ เช่น แสงและเงาที่ไม่สัมพันธ์กัน รายละเอียดพื้นหลังที่ผิดธรรมชาติ ลวดลายซ้ำ หรือส่วนต่าง ๆ ของร่างกายและวัตถุที่ผิดสัดส่วน

สำหรับภาพแมวป่วย ควรตรวจดูรายละเอียดของตัวสัตว์ อุปกรณ์การแพทย์ และสภาพแวดล้อม ส่วนภาพคนป่วยอาจตรวจดูรายละเอียดในฉากและความต่อเนื่องของภาพที่เผยแพร่ในช่วงเวลาเดียวกัน

แต่ข้อสังเกตเหล่านี้ไม่สามารถยืนยันว่าเป็นภาพ AI ได้แน่นอน เพราะภาพถ่ายจริงอาจมีความผิดปกติจากมุมกล้อง แสง การบีบอัดไฟล์ หรือการแต่งภาพเช่นกัน

หากมีภาพหลายภาพจากเหตุการณ์เดียวกัน ควรตรวจสอบร่วมกันว่าเป็นบุคคลหรือสัตว์ตัวเดียวกัน สถานที่เดียวกัน และมีลำดับเหตุการณ์สอดคล้องกันหรือไม่

ตรวจภาพ และตรวจเรื่องราวความสมจริง

แม้เครื่องมือจะช่วยบอกได้ว่าภาพอาจสร้างด้วย AI แต่ยังไม่สามารถสรุปได้ว่าผู้โพสต์หลอกขอรับบริจาคหรือไม่ ผู้ตรวจสอบควรพิจารณาข้อมูลอีกอย่างน้อย 3 ด้าน

• ตรวจสอบตัวตน:ผู้โพสต์เป็นผู้ดูแลสัตว์หรือผู้ป่วยจริงหรือไม่ มีประวัติการช่วยเหลือที่ตรวจสอบได้หรือไม่
• ตรวจสอบข้อกล่าวอ้าง: หากอ้างว่ามีค่ารักษา ควรมีหลักฐานค่าใช้จ่ายที่เหมาะสม หากอ้างว่ามีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้น ควรตรวจสอบจากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้
  
• ตรวจสอบการใช้เงิน: ตรวจสอบชื่อบัญชี วัตถุประสงค์การรับเงิน และรายงานค่าใช้จ่าย หากข้อมูลไม่ชัดเจนควรชะลอการบริจาคไว้ก่อน

5 วิธีป้องกันตัวเองก่อนโอนเงินช่วยคนป่วยหรือสัตว์ป่วย

• อย่ารีบโอนเพราะความสงสาร แม้โพสต์จะระบุว่าเป็นเหตุฉุกเฉิน ควรใช้เวลาตรวจสอบข้อมูลเบื้องต้นก่อน
• ค้นภาพก่อนเชื่อ ใช้ Google Lens ตรวจสอบภาพเก่า ภาพซ้ำ และบริบทที่อาจถูกนำมาใช้ผิด
• ตรวจภาพด้วยเครื่องมือมากกว่าหนึ่งแหล่ง ใช้ Hive หรือ Gemini ช่วยวิเคราะห์ แต่ไม่ถือผลจากเครื่องมือใดเป็นคำตัดสินเพียงอย่างเดียว
• สอบถามหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับการขอเงิน ตรวจสอบค่ารักษาและวัตถุประสงค์การใช้เงินอย่างเหมาะสม โดยไม่เรียกร้องข้อมูลส่วนตัวเกินจำเป็น
• หากสงสัยว่าถูกหลอก ให้เก็บหลักฐาน บันทึกโพสต์ ข้อความ ลิงก์บัญชี และสลิปโอนเงิน หากโอนเงินไปแล้วให้ติดต่อธนาคารและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยเร็ว

ที่มา: นักวาดภาพประกอบชื่อดัง โพสต์ยอมรับ ตายทิพย์ ตุ๋นรับเงินบริจาค นำไปใช้ส่วนตัว