เจาะลึกแร่ธาตุหายาก ทรัพยากรที่ ”ทรัมป์” หมายตาจากยูเครน
แร่ธาตุหายาก ที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์แห่งสหรัฐ หวังจะเข้าถึงในยูเครน เป็นโลหะที่จำเป็นสำหรับหลายอุตสาหกรรมในการพัฒนาคอมพิวเตอร์ แบตเตอรี่ และเทคโนโลยีพลังงานล้ำสมัย โดยล่าสุดทรัมป์เผยว่าผู้นำยูเครนจะเดินทางไปสหรัฐ เพื่อลงนามในข้อตกลงแร่ธาตุหายากปลายสัปดาห์นี้
แร่ธาตุหายากประกอบด้วยอะไรบ้าง
ธาตุหายากคือกลุ่มธาตุโลหะ 17 ธาตุ ประกอบด้วยกลุ่มธาตุแลนทาไนด์ 15 ธาตุ และโลหะทรานซิชัน 2 ธาตุ สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาแห่งสหรัฐประเมินเมื่อปี 2567 ว่ามีแหล่งแร่ธาตุหายากประมาณ 110 ล้านตันทั่วโลก รวมถึง 44 ล้านตันในจีน ซึ่งปัจจุบันเป็นผู้ผลิตแร่ธาตุหายากรายใหญ่ที่สุดในโลก
ส่วนในบราซิล ประเมินว่ามี 22 ล้านตัน, ในเวียดนาม 21 ล้านตัน, รัสเซีย 10 ล้านตัน และอินเดีย 7 ล้านตัน
แต่กระบวนการถลุงแร่หายาก ต้องใช้สารเคมีมาก ส่งผลให้มีของเสียที่เป็นพิษ ทั้งยังกระทบต่อสิ่งแวดล้อม นอกจากนั้น ยังมีประเด็นความเข้มข้นของสินแร่ ซึ่งต้องย่อยสลายหรือสกัดหินจำนวนมาก กว่าจะได้แร่ที่ผ่านการแปรรูป ซึ่งมักเป็นผง
ทำไมทรัมป์อยากได้แร่ธาตุหายาก
ธาตุหายากมีคุณสมบัติทนความร้อนสูง นำไฟฟ้าได้ดี ปัจจุบันถูกนำมาใช้ในอุตสาหกรรมผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ไปจนถึงอุปกรณ์ไฮเทค ไม่ว่าจะเป็นคอมพิวเตอร์ โทรศัพท์ กล้องถ่ายรูป โทรทัศน์ หลอดไฟ และขีปนาวุธนำวิถี
อย่างกรณีของธาตุยูโรเพียม ที่ใช้ในการผลิตแสงสีน้ำเงิน แดง และขาวในจอคอมพิวเตอร์และจอโทรทัศน์ นอกจากนี้ยังใช้ในหลอดประหยัดไฟและระบบเรดาร์, ธาตุซีเรียมสามารถใช้เป็นวัสดุขัด และใช้ในการผลิตเครื่องฟอกไอเสียเชิงเร่งปฏิกิริยาในท่อไอเสียรถยนต์,เกลือแลนทานัมใช้เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาสำหรับการกลั่นปิโตรเลียม
แร่ธาตุเหล่านี้ถูกนำมาใช้ในเศรษฐกิจยุคใหม่มากมาย และต่างมีคุณสมบัติเฉพาะตัว อย่างนีโอไดเมียมที่ถูกนำมาใช้ในหลายอุตสาหกรรม โดยเฉพาะการผลิตแม่เหล็กถาวร ซึ่งอาศัยการดูแลรักษาเพียงเล็กน้อย ทำให้เหมาะสำหรับกังหันลมในทะเลหรือมหาสมุทร
ใครเป็นผู้จัดหาแร่ธาตุหายากส่วนใหญ่ในปัจจุบัน
จีนนำแร่ธาตุหายากมาใช้มากที่สุด ขณะที่สหรัฐกับสหภาพยุโรปได้รับการจัดหาแร่ธาตุหายากส่วนใหญ่จากจีน แต่กำลังพยายามเพิ่มการผลิตแร่ธาตุหายากของตัวเอง เพื่อลดการพึ่งพาจีน
ทั้งนี้ ในช่วงที่เกิดความตึงเครียดทางการค้าอย่างหนักระหว่างสหรัฐกับจีนเมื่อปี 2562 กระบอกเสียงของทางการจีนระบุเป็นนัย ให้ลดการส่งออกแร่ธาตุหายากไปยังสหรัฐ เพื่อตอบโต้มาตรการต่างๆ ของอเมริกา