ศึกตะวันออกกลางลามเทคโนโลยี กระทบห่วงโซ่ผลิต "เซมิคอนดักเตอร์"

วันนี้ (19 มี.ค.2569) เว็บไซต์ Oil Price วิเคราะห์ผลกระทบจากความขัดแย้งในตะวันออกกลางที่กำลังขยายวงกว้างเกินกว่าภาคพลังงาน เมื่ออุตสาหกรรมไมโครชิปทั่วโลกเริ่มเผชิญความเสี่ยงครั้งใหม่ จากการหยุดชะงักของห่วงโซ่อุปทาน โดยเฉพาะการขาดแคลน "ฮีเลียม" ซึ่งเป็นก๊าซสำคัญในกระบวนการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ แม้สงครามจะเริ่มต้นจากประเด็นทางทหารและพลังงาน แต่ผลกระทบได้ลุกลามไปสู่ภาคเทคโนโลยีขั้นสูง ซึ่งมีความอ่อนไหวต่อการเปลี่ยนแปลงของวัตถุดิบอย่างมาก

"ฮีเลียม" วัตถุดิบเล็ก แต่ขาดไม่ได้

ฮีเลียมเป็นองค์ประกอบสำคัญในกระบวนการผลิตชิป โดยใช้ในการควบคุมสภาพแวดล้อมระหว่างการผลิตให้มีความเสถียรสูง ในกระบวนการลิโทกราฟี ฮีเลียมช่วยสร้างสภาพสุญญากาศที่เหมาะสม ทำให้การจัดตำแหน่งและฉายแสงของแผ่นโฟโตมาสก์มีความแม่นยำสูง

กระบวนการลิโธกราฟี (Lithography Process) คือ เทคนิคการพิมพ์หรือถ่ายโอนลวดลายที่ซับซ้อนและมีความละเอียดสูงระดับนาโนเมตรลงบนพื้นผิววัสดุ โดยใช้แสงหรือรังสีผ่านโฟโตมาสก์ ที่มีลวดลายวงจร ซึ่งเป็นขั้นตอนหัวใจสำคัญในการผลิตชิปเซมิคอนดักเตอร์ (CPU/GPU) ให้มีขนาดเล็กและมีประสิทธิภาพสูง

นอกจากนี้ ฮีเลียมยังช่วยระบายความร้อน ลดความเครียดจากอุณหภูมิที่อาจทำให้ชิปเกิดความเสียหาย สิ่งสำคัญคือ ปัจจุบันยังไม่มีสารอื่นที่สามารถทดแทนฮีเลียมในกระบวนการผลิตชิปได้อย่างมีประสิทธิภาพ ด้วยคุณสมบัติที่ไม่ทำปฏิกิริยาเคมี และมีขนาดอะตอมเล็ก ฮีเลียมช่วยลดความเสี่ยงของการปนเปื้อน และสร้างสภาพแวดล้อมที่สะอาดอย่างยิ่งสำหรับการผลิตวงจรขั้นสูง

ฮีเลียมส่วนใหญ่เป็นผลพลอยได้จากการผลิตก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ทำให้ประเทศผู้ส่งออก LNG กลายเป็นแหล่งฮีเลียมหลักของโลก ซึ่งหนึ่งในนั้นคือกาตาร์ มีบทบาทสำคัญในตลาดโลก โดยโรงงาน ราส ลัฟฟาน ของกาตาร์เอเนอร์จี ผลิตฮีเลียมเกือบ 1 ใน 3 ของโลก อย่างไรก็ตาม โรงงานดังกล่าวต้องหยุดดำเนินการไปตั้งแต่วันที่ 2 มี.ค. หลังถูกโจมตีด้วยโดรนของอิหร่าน ส่งผลให้ปริมาณฮีเลียมในตลาดโลกลดลงทันทีประมาณร้อยละ 30

ประเทศผู้ผลิตชิปรายใหญ่ เช่น เกาหลีใต้และไต้หวัน ซึ่งรวมกันคิดเป็นราวร้อยละ 36 ของการผลิตเซมิคอนดักเตอร์โลก กำลังได้รับผลกระทบโดยตรง บริษัทในเกาหลีใต้จำนวนมากพึ่งพาฮีเลียมจากตะวันออกกลางอย่างมาก โดยในปี 2568 มีการนำเข้าจากกาตาร์ถึงร้อยละ 64 บริษัทเทคโนโลยีชั้นนำ เช่น Samsung และ SK hynix เริ่มกังวลว่าอาจต้องลดกำลังการผลิต หากไม่สามารถหาซัปพลายใหม่ได้

ช่องแคบฮอร์มุซ จุดคอขวดโลก

วิกฤตครั้งนี้ยังเชื่อมโยงกับช่องแคบฮอร์มุซซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งสำคัญของโลก การปิดกั้นหรือชะงักงันของเส้นทางนี้ ไม่เพียงกระทบการขนส่งพลังงาน แต่ยังส่งผลต่อห่วงโซ่อุปทานในภาคอุตสาหกรรมอื่นระหว่างยุโรปและเอเชียอย่างรุนแรง

แม้สหรัฐฯ จะเป็นผู้ผลิตฮีเลียมรายใหญ่ที่สุดของโลก แต่ก็ไม่สามารถเพิ่มกำลังการผลิตได้ทันทีเพื่อตอบสนองความต้องการที่พุ่งสูง ขณะที่รัสเซียก็เป็นผู้ผลิตรายสำคัญ แต่ข้อจำกัดจากมาตรการคว่ำบาตรทำให้การนำเข้ามีความซับซ้อน

ความต้องการเซมิคอนดักเตอร์ทั่วโลกยังคงเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยเฉพาะจากการเติบโตของเทคโนโลยีอย่างปัญญาประดิษฐ์ (AI) หากการขาดแคลนฮีเลียมยืดเยื้อ อาจทำให้การผลิตชะลอตัว ส่งผลให้ราคาชิปปรับตัวสูงขึ้นในระยะกลาง บางบริษัทอาจต้องหันไปผลิตชิปที่มีมูลค่าต่ำกว่า เพื่อรักษาปริมาณการส่งมอบ

ปัจจุบันยังไม่มีความชัดเจนว่าสงครามในตะวันออกกลางจะยืดเยื้อเพียงใด โดย โดนัลด์ ทรัมป์ ระบุว่าสหรัฐฯ จะดำเนินปฏิบัติการต่อไปจนกว่าจะได้รับชัยชนะอย่างสมบูรณ์ หากความขัดแย้งยืดเยื้อหลายเดือน การขาดแคลนฮีเลียมจะยิ่งรุนแรงขึ้น และส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมชิปทั่วโลก

อ่านข่าว :

เร่งฉีดวัคซีนนักศึกษา "ไข้กาฬหลังแอ่น" ระบาดอังกฤษรุนแรงดับแล้ว 2 คน

ทรัมป์ขู่ถล่ม "เซาท์ พาร์ส" เอง หากอิหร่านไม่หยุดโจมตีกาตาร์-อิสราเอล

ยิ่งสังหาร ยิ่งยืดเยื้อ? กลยุทธ์อิสราเอลอาจขวางทางลงของทรัมป์