SOCIETY: ทำไม ‘สุนัข’ มักจะหน้าคล้ายเจ้าของ แต่ ‘แมว’ กลับไม่เป็นแบบนั้น?
คำพูดที่ว่า ‘สุนัขมักจะหน้าคล้ายเจ้าของ’ เป็นสิ่งที่เราได้ยินกันอยู่บ่อยๆ และมันก็มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์สนับสนุนอยู่จริง แต่สงสัยไหมว่า ทำไมแมวกลับไม่ค่อยถูกมองว่ามีใบหน้าคล้ายเจ้าของเท่าสุนัข?
ก่อนอื่นเราต้องมาทำความเข้าใจก่อนว่าทำไม ‘สุนัข’ ถึงมักจะดูคล้ายกับเจ้าของ
อย่างแรกเลยคือ มันมาจากอคติจากการเลือกของเจ้าของ (Selection Bias) คนมักเลือกสุนัขที่ดูแล้วรู้สึกเข้ากับตัวเอง หรือสะท้อนภาพลักษณ์บางอย่าง เช่น คนผมยาวอาจเลือกพันธุ์ที่มีขนยาว หรือคนชอบออกกำลังกายก็อาจเลือกพันธุ์สุนัขที่มีนิสัยแอคทีฟหน่อย งานวิจัยของไมเคิล รอย (Michael Roy - University of California) พบว่า คนสามารถจับคู่สุนัขกับเจ้าของได้ถูกต้องจากหน้าตาโดยไม่เห็นชื่อหรือข้อมูลใดๆ เลย ซึ่งมันเจ๋งมาก
เหตุผลที่สองคือ การใช้เวลาด้วยกันและเรียนรู้ร่วมกัน อยู่ด้วยกันนาน ก็ยิ่งเริ่มคล้ายกัน เพราะสุนัขจะปรับตัวตามพฤติกรรมเจ้าของ เช่น ถ้าเจ้าของใจเย็น ขี้อ้อน สุนัขก็มักจะนิสัยคล้ายกัน เพราะสุนัขเป็นสัตว์ฝูง และรับรู้พลังงานจากเจ้าของได้ดี เมื่ออยู่ร่วมกันนานๆ ทั้งคู่จะเริ่มปรับอารมณ์ซึ่งกันและกัน เสริมพฤติกรรมของกันและกัน
นักวิจัยด้านพฤติกรรมสุนัขกล่าวว่า ประมาณหนึ่งในสามของบุคลิกภาพสุนัขมาจากพันธุกรรม แต่อีกสองในสามมาจาก ‘สิ่งแวดล้อม’ ซึ่งมันก็ถูกหล่อหลอมขึ้นโดยเจ้าของ ยิ่งถ้าสุนัขเติบโตมากับเจ้าของตั้งแต่ยังเป็นลูกสุนัขก็จะยิ่งไว้วางใจเจ้าของเป็นพิเศษ เพราะสุนัขมีสายสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นกับมนุษย์อย่างลึกซึ้งมานับหมื่นปี มันจึงเชื่องและปรับตัวเข้ากับเราได้ง่าย
สุดท้ายคือ เจ้าของมักอบรมสุนัขจนเกิดการ ‘เลียนแบบทางพฤติกรรม’ เช่น สุนัขอาจเรียนรู้ว่าเวลาเจ้าของเครียดมันต้องเงียบ หรือเวลาเจ้าของอารมณ์ดีจะต้องเล่นด้วย กลายเป็นว่านิสัยเริ่มคล้ายกัน จากการแชร์อารมณ์และพฤติกรรมร่วมกันนั่นเอง
แล้วทำไม ‘แมว’ ไม่ถูกมองว่าคล้ายเจ้าของเท่าสุนัข?
อย่างแรกคือ ประวัติวิวัฒนาการที่ต่างกัน สุนัขมีประวัติการเลี้ยงร่วมกับมนุษย์มาอย่างยาวนาน ทำให้เกิดการปรับตัวร่วมกันในหลายด้าน ส่วนแมวเพิ่งถูกทำให้เชื่องในช่วงหลัง และอาจยังไม่มีการพัฒนาไปในทิศทางเดียวกันกับมนุษย์มากเท่ากับสุนัข
ความสัมพันธ์และนิสัยธรรมชาติที่ต่างกันก็เป็นหนึ่งในเหตุผลด้วย เพราะสุนัขมักถูกมองว่าเข้าสังคมเก่งและปรับตัวตามกิจวัตรของเจ้าของได้ดี ขณะที่แมวค่อนข้างเป็นอิสระมากกว่า และจุดประสงค์ในการเลี้ยงแมวคือการอยู่ร่วมกัน ไม่ใช่การฝึกให้ทำตามเหมือนสุนัข มันเลยทำให้ไม่ได้มีการลอกเลียนแบบพฤติกรรมระหว่างแมวกับเจ้าของมากนัก
สุดท้าย มนุษย์อาจมีความคุ้นเคยกับรูปลักษณ์ของสุนัขมากกว่า เนื่องจากมีการเพาะพันธุ์หลากหลายและอยู่ร่วมกับมนุษย์มานาน ส่วนแมว แม้จะมีความหลากหลายเช่นกัน แต่โดยทั่วไปแล้วคนอาจไม่ค่อยสังเกตรายละเอียดปลีกย่อยของแมวได้ชัดเจนเท่ากับสุนัข
สรุปก็คือ ความคล้ายคลึงกันระหว่างสุนัขกับเจ้าของเป็นเรื่องของความรู้สึกและการเลือก มากกว่าความเหมือนจริงทางกายภาพ ส่วนแมวซึ่งมีบุคลิกและประวัติร่วมกับมนุษย์ที่ต่างออกไป จึงไม่ค่อยถูกมองว่าคล้ายเจ้าของในลักษณะเดียวกันนั่นเอง