Cave Calls : เสียงเรียกจากภาพเขียนผนังถ้ำพันปีที่ “กระบี่” อยากให้คุณค้นพบ

เมื่อพูดถึงเมืองท่องเที่ยวชื่อดังในภาคใต้ หากไม่มี “กระบี่” เมืองร้อยเกาะแห่งอันดามันอยู่ในลิสต์ก็คงถือว่าผิด กระบี่อาจเป็นจังหวัดเล็ก แต่เปี่ยมด้วยทรัพยากรทางธรรมชาติและมรดกทางวัฒนธรรมอันเก่าแก่

นพ ธรรมวานิช กรรมการผู้จัดการและ Creative Director แห่ง Tomogram Studio ชวนออกเดินทางไปสัมผัสมุมมองใหม่ของจังหวัดนี้ ผ่านนิทรรศการ “Cave Calls: บันทึกพันปี…ที่ยังรอให้คุณค้นพบ” ที่เปิดเผยภาพเขียนผนังถ้ำโบราณอายุนับพันปี ซึ่งไม่เพียงเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ แต่ยังเป็นพลังสำคัญในการต่อยอดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของกระบี่ในอนาคต

นพ ธรรมวานิช กรรมการผู้จัดการและ Creative Director แห่ง Tomogram Studio

แรงบันดาลใจในการทำนิทรรศการ “Cave Calls: บันทึกพันปี…ที่ยังรอให้คุณค้นพบ”
ตอนเริ่มต้นพูดคุยเกี่ยวกับงาน Cave Calls ทีมงานมองว่ากระบี่ที่ยังคงมี Unseen เกี่ยวกับถ้ำโบราณและภาพเขียนโบราณอายุหลายพันปี ซึ่งแม้หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อ แต่ยังไม่รู้ถึงประวัติศาสตร์และคุณค่าที่แท้จริง จึงเลือกใช้ “การค้นพบ” เป็นธีมหลักในการเล่าเรื่องของกระบี่

จุดเริ่มต้นของนิทรรศการจึงเกิดจากแนวคิดว่า หากเพียงบอกว่ากระบี่มีภาพเขียนผนัง ก็คงไม่น่าสนใจ เพราะข้อมูลเหล่านี้สามารถหาอ่านได้ทั่วไป เราเลยตัดสินใจว่าอยากเล่าเรื่องราวเหล่านี้ผ่านความเป็น Immersive Experience โดยสร้างห้องที่ควบคุมแสงได้เต็มรูปแบบ ให้ผู้เข้าชมรู้สึกเหมือนกำลังเดินเข้าไปในถ้ำ และได้สัมผัสเรื่องราวผ่าน Immersive Animation ที่ทำให้ภาพเขียนมีชีวิตขึ้นมา

นอกจากนี้เรายังมองว่า สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เพียงการบันทึกเรื่องราวของผู้คนในอดีต แต่ยังสามารถส่งผลมาถึงปัจจุบันได้ เป็นเหมือน “มรดกทางวัฒนธรรม” ที่สามารถนำมาต่อยอดเป็นอัตลักษณ์ของกระบี่และขับเคลื่อนสู่การพัฒนา เศรษฐกิจสร้างสรรค์ต่อไปในอนาคตครับ

หลักฐานภาพเขียนผนังและชุมชนโบราณที่ต่อเนื่องมานับพันปีสะท้อนว่าผู้คนอาศัยอยู่ที่นี่มาอย่างยาวนาน ผมอยากให้คนมองเห็นมิติทางวัฒนธรรมควบคู่ไปกับธรรมชาติที่สวยงามของกระบี่

โปรเจ็กต์นี้ สอดคล้องกับธีมเทศกาลฯ “South Paradise: มาใต้ บายใจให้ถึงหวัน” และบอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับกระบี่อย่างไร
ผมคิดว่าการที่เราชวนออกไปเที่ยวหรือออกไปสำรวจมันเป็นการพูดถึงศิลปะ วัฒนธรรมที่มีอยู่ของภาคใต้และมีความหลากหลายอยู่แล้ว ซึ่งมันสอดคล้องกับธีมของ Pakk Taii Design Week โดยตรงเลย นิทรรศการ Cave Calls เลือกเล่าประวัติศาสตร์อันยาวนานของกระบี่ผ่าน Projection Mapping และ Immersive Video ที่ทำให้ภาพเขียนผนังถ้ำโบราณกลายเป็นแอนิเมชันมีชีวิต สร้าง “ภาพจำ” ใหม่จากสัญลักษณ์ดั้งเดิมของพื้นที่

เมื่อผู้ชมได้เห็นไอคอนเหล่านี้แล้วก็อาจเกิดแรงบันดาลใจให้เขาอยากไปเห็นหรือออกไปสำรวจของจริง และยังสามารถนำไปเชื่อมโยงกับมิติอื่น ๆ ได้อีกมากมาย ทั้งเรื่องของการท่องเที่ยว อาหาร วัฒนธรรมท้องถิ่น เช่น ลูกปัดโบราณหรือการต่อยอดภาพเขียนเหล่านี้ให้กลายเป็นงานร่วมสมัย นิทรรศการนี้จึงเปรียบเหมือนการชุบชีวิตความทรงจำเก่าแก่ของกระบี่ ให้กลับมาเล่าใหม่ผ่านเทคโนโลยีสมัยใหม่ได้อย่างทรงพลัง

อะไรคือจุดเด่นของนิทรรศการนี้ที่คุณอยากให้ผู้ชมได้สัมผัส
ความคาดหวังอย่างหนึ่งคือ “ความสนุก” อยากได้ความมีส่วนร่วม เมื่อเข้าไปในงานก็จะพบกับก้อนหินก้อนหนึ่งลอยอยู่กลางอากาศ มีภาพเขียนวางอยู่ ซึ่งก็เป็น Projection Mapping ภาพเหล่านี้จะเริ่มมีชีวิตและออกมาโลดแล่น เพื่อเล่าเรื่องราวในอดีตให้กับผู้เข้าชม โดยภาพเขียนโบราณเหล่านี้จะสะท้อนถึงวัฒนธรรมหลาย ๆ อย่าง เมื่อดูแอนิเมชันจบแล้วเราก็จะแนะนำว่าภาพแต่ละภาพมันมาจากถ้ำไหน

และเราก็ได้เปิดพื้นที่ที่เป็นเหมือนกระดานดำให้ผู้เข้าชมได้เอาช็อกมาเขียน เป็นเหมือนภาพเขียนบันทึกเรื่องราวในปัจจุบันของตนเอง เรียกว่าทำตัวเหมือนเป็นมนุษย์ถ้ำ ซึ่งเขาก็จะซึมซับและเข้าใจได้ว่า ภาพเขียนเหล่านี้มันคือไลฟ์สไตล์ของคนสมัยก่อนที่ถูกบันทึกและผ่านเวลามาอย่างยาวนาน เมื่อเขารู้สึกอยากมีส่วนร่วม อยากออกไปสำรวจ สิ่งนี้จึงเรียกว่าผลที่ต่อยอดในด้านของเศรษฐกิจสร้างสรรค์

อะไรคือ “เสน่ห์” หรือ “ของดี” ของจังหวัดกระบี่ที่อยากให้คนรู้จัก และเมื่อพูดถึง “ภาคใต้” คุณอยากให้คนคิดถึงอะไรบ้าง
ผมว่าใคร ๆ ก็รู้จักกระบี่ในฐานะเมืองที่มีทะเลและหมู่เกาะที่สวยงาม แต่จริง ๆ แล้วกระบี่ยังมีประวัติศาสตร์อันยาวนานตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ซึ่งผมมองว่ามันเป็นสิ่งที่น่าสนใจมากนะครับ หลักฐานภาพเขียนผนังและชุมชนโบราณที่ต่อเนื่องมานับพันปีสะท้อนว่าผู้คนอาศัยอยู่ที่นี่มาอย่างยาวนาน ผมอยากให้คนมองเห็นมิติทางวัฒนธรรมควบคู่ไปกับธรรมชาติที่สวยงามของกระบี่

แต่หากจะให้พูดถึงภาพรวมของภาคใต้ ผมว่าที่นี่มีความเป็นเอกลักษณ์ที่ชัดเจนนะ เพราะเป็นการผสมผสานวัฒนธรรมที่แข็งแกร่ง ทั้งวัฒนธรรมมลายู วัฒนธรรมจีน อิสลาม รวมถึงมีอาหารและธรรมชาติที่สวยงามโดดเด่น แต่ละจังหวัดมีความแตกต่างและมีเรื่องราวเป็นของตัวเอง และเมื่อทั้งหมดนี้ถูกวางอยู่บนทัศนียภาพที่สวยงามอย่างมาก มันจึงกลายเป็นเสน่ห์ที่บอกไม่ถูกของภาคใต้ครับ

ความคิดสร้างสรรค์ช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจในระดับจังหวัดและภูมิภาคอย่างไรบ้าง
ผมมองว่าเศรษฐกิจสร้างสรรค์เป็นเครื่องมือช่วยเพิ่มมูลค่าของศิลปะและวัฒนธรรมได้อย่างยั่งยืน เดิมการท่องเที่ยวอาจถูกมองว่าเป็นการใช้ทรัพยากรที่วันหนึ่งมันก็ต้องเสื่อมลงหรือหมดไป แต่ความเป็นวัฒนธรรมและการต่อยอดมันสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้เรื่อย ๆ สำหรับกระบี่ เรามองว่าภาพเขียนผนังโบราณสามารถนำไปพัฒนาเป็นได้ทั้งลายผ้า อัตลักษณ์ของท้องถิ่น หรืออาจเชื่อมโยงไปถึง Pop Culture เช่น Art Toy ที่สามารถต่อยอดไปได้อีกไกล สิ่งสำคัญคือการนำสิ่งที่มีอยู่แล้วมาพัฒนาให้เกิดมูลค่าเพิ่ม จนสามารถขับเคลื่อนทั้ง เศรษฐกิจและสังคมให้เติบโตไปพร้อมกัน

หากให้คุณส่ง “ของขวัญ” 1 ชิ้นจากจังหวัดของคุณให้คนต่างพื้นที่ (จะเป็นคนต่างภูมิภาคหรือต่างประเทศก็ได้) คุณอยากเลือกส่งอะไร และเพราะอะไร
ถ้าตามธีมที่เราทำ ณ ตอนนี้ ผมอยากทำ Art Toy ที่ได้รับแรงบันดาลใจจากภาพเขียนผนังถ้ำโบราณของกระบี่ที่ทำจากวัสดุรีไซเคิลจากทะเล มีฟังก์ชันต่าง ๆ และสามารถเล่าเรื่องราวได้ ผมคิดว่าอันนี้เป็นสิ่งที่อยากทำ เป็นการส่งต่อทั้ง ประวัติศาสตร์และแนวคิดการอนุรักษ์ธรรมชาติ ให้กับคนต่างภูมิภาคหรือต่างประเทศ

อะไรคือศักยภาพของภาคใต้ที่น่าต่อยอดไปสู่ระดับโลก
ภาคใต้มีศักยภาพระดับโลกหลายด้าน โดยเฉพาะสถานที่ท่องเที่ยว แต่สิ่งที่ยังไม่ถูกนำเสนอชัดเจนคือ วัฒนธรรมท้องถิ่นที่ยังไม่ได้ถูกนำมาบริหารจัดการดี ๆ เช่น ลวดลายพื้นถิ่น ช่างฝีมือโบราณ และงานศิลปหัตถกรรม ที่สามารถพัฒนาให้ทันสมัยแต่ยังคงกลิ่นอายดั้งเดิมได้ ปัจจุบันในกระบี่เองก็มีเรื่องราววัฒนธรรมอีกมากที่ยังรอการค้นพบ จึงมีช่องว่างให้ต่อยอดอย่างมาก

การมีอยู่ของเทศกาลงานออกแบบปักษ์ใต้ ส่งผลต่อจังหวัดของคุณและภูมิภาคอย่างไร
เทศกาลทำให้การนำเสนอเรื่องราวของแต่ละจังหวัดเข้าถึงได้ง่าย และทำให้เกิดแรงขับเคลื่อนหลาย ๆ อย่าง เพราะสิ่งที่เราทำมันถูกคิด ถูกรีเสิร์ช ถูกวิจัยและสร้างสรรค์เพื่อจะเล่าเรื่องให้มันน่าสนใจ ตรงนี้มันเป็นจุดตั้งต้นของอะไรใหม่ ๆ ที่เกิดขึ้นได้ ที่สำคัญแพลตฟอร์มของ Pakk Taii design Week เป็นแพลตฟอร์ม Collaboration เป็นการร่วมมือกันของผู้เชี่ยวชาญ นักออกแบบ และชุมชนท้องถิ่น ที่ทำให้เกิดแนวคิดใหม่ ๆ และเชื่อมรากวัฒนธรรมเดิมเข้ากับโอกาสใหม่ ๆ การจัดงานต่อเนื่องและให้ทุกคนมีส่วนร่วมมากขึ้นจึงสำคัญต่อการพัฒนาทั้งจังหวัดและภูมิภาค

Creative Ingredients
ภาคใต้ควรมี “ภาพจำใหม่” หรือ “แบรนดิง” อย่างไรในสายตาชาวโลก?
แบรนดิงเกิดขึ้นเมื่อเราชัดเจนว่าสิ่งที่เป็นจุดขายคืออะไร ผมอยากให้ภาคใต้ถูกมองในมิติ Cultural Tourist ไม่ใช่แค่ทะเลและอาหาร แต่รวมถึงวัฒนธรรมที่แข็งแรง ยาวนาน และสวยงามของพื้นที่

มีเมืองหรือจังหวัดไหนที่เป็นแรงบันดาลใจในการพัฒนาจังหวัดของคุณ?
ผมชอบ “สกลนคร” ที่เคยเป็นจังหวัดธรรมดา ๆ แต่กลายเป็น Craft City ด้วยศิลปินและเวิร์กช็อปที่ต่อเนื่อง ทุกคนผลักดันงานท้องถิ่นร่วมกันจนเกิด Mood & Tone เดียวกัน เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของความร่วมมือและการสร้างอัตลักษณ์

อยากบอกอะไรกับนักสร้างสรรค์รุ่นใหม่ในจังหวัดของคุณ?
เชื่อมั่นในสิ่งที่ตัวเองมี และเล่ามันออกมาให้คนอื่นสนใจ อย่าลืมสร้างความร่วมมือทั้งภายในพื้นที่และกับคนนอก เพื่อเปิดแนวคิดใหม่ ๆ และช่วยกันสร้างเครือข่ายที่ช่วยพัฒนานิเวศสร้างสรรค์ต่อไป

Cave Calls บันทึกพันปี…ที่ยังรอให้คุณค้นพบ
สถานที่: Area 36 สงขลา
28 ส.ค. - 7 ก.ย. | 11:00 - 21:00 น.
ติดตามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ pakktaiidesignweek.com