วิกฤตขาดแคลนอาหาร: ปัญหาที่ถูกซ้ำเติมในยุคการระบาดของโควิด-19 - PCMXJ9977

วิกฤตขาดแคลนอาหาร: ปัญหาที่ถูกซ้ำเติมในยุคการระบาดของโควิด-19

        วิกฤตขาดแคลนอาหารถึงแม้ไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่แต่ก็ไม่ใช่ปัญหาที่ควรถูกมองข้าม โดยเฉพาะในช่วงของการระบาดโควิด-19 ที่ส่งผลกระทบเป็นวงกว้างไปทั่วโลก เสริมความรุนแรงของการขาดแคลนอาหาร ซ้ำเติมความย่ำแย่ของคุณภาพชีวิต ผู้คนไม่สามารถทำให้ตัวเองอิ่มท้อง ไม่ได้รับสารอาหารและพลังงานอย่างครบถ้วนจนสร้างผลเสียอย่างใหญ่หลวงต่อสุขภาพ (InforMEA. 2022) สาเหตุมักมาจากความล่าช้าและไม่ต่อเนื่องของการผลิตและการนำเข้าหรือส่งออกผลผลิตซึ่งเป็นผลมาจากการระบาดของโควิด-19 อีกทีหนึ่ง องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (2022) รายงานว่าในปี 2564 มีผู้ประสบวิกฤตขาดแคลนอาหารเฉียบพลันในยุคโควิด-19 มากถึง 161 ล้านคนซึ่งมากกว่าปีก่อน 4 เปอร์เซนต์และวิกฤตนี้ไม่ได้หยุดแค่ที่ประเทศที่ยังไม่พัฒนาแต่ยังส่งผลไปถึงประเทศที่กำลังพัฒนาและกลุ่มคนที่ยากจนทั่วโลก

(img)

เกษตรกรรม กิจกรรมพื้นฐานเพื่อปากท้องและความเป็นอยู่ของมนุษย์

การทำการเกษตรในช่วงนี้มีต้นทุนที่สูงขึ้นเนื่องจากราคาน้ำมันและแก๊สธรรมชาติที่พุ่งสูงส่งผลให้ปุ๋ยเคมีที่ผลิตจากแก็สธรรมชาติที่มีส่วนประกอบของแร่ธาตุอย่างไนโตรเจนและฟอสฟอรัสมีราคาสูงขึ้นตามไปด้วย ส่วนกระบวนการแปรรูปก็มีค่าใช้จ่ายเพิ่มตามกันไปเพราะหนึ่งในแหล่งพลังงานที่สำคัญของโรงงานผลิตและแปรรูปคือแก๊สธรรมชาติ เมื่อบวกรวมต้นทุนที่มากขึ้นในทุกขั้นตอนของการผลิตแน่นอนว่าราคาอาหารย่อมสูงขึ้นด้วย นอกจากนี้มาตรการป้องกันโควิดอย่างการเพิ่มขั้นตอนการทำความสะอาดและการลดความหนาแน่นของผู้คนในพื้นที่ยังเป็นอุปสรรคต่อการเร่งผลิตผลผลิตให้เพียงพอต่อความต้องการ โดยการที่ไม่สามารถทำงานแข่งกับเวลาและตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคก็เป็นอีกปัจจัยสำคัญของการเกิดวิกฤตขาดแคลนอาหาร (The World Bank. 2022)

ในส่วนของผู้ผลิตเองที่ต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายที่สูงขึ้นโดยเฉพาะผู้ผลิตรายย่อยที่ไม่สามารถหารายได้มาจุนเจือค่าใช้จ่ายในกระบวนผลิตจนปลูกและเก็บเกี่ยวผลผลิตได้น้อยลง ไม่สามารถสร้างกำไรที่มากพอจากการขายผลผลิตในราคาสูงซึ่งสวนทางกับกำลังซื้อที่ลดลงของผู้คน สุดท้ายแล้วผู้ผลิตเองก็ขาดทุนยับเยิน ไม่สามารถที่จะเลี้ยงปากท้องของคนในบ้านแล้วยังส่งผลให้เกิดการทิ้งผลผลิต (Food Waste) อีกด้วย ผลจากการสำรวจของธนาคารโลกใน 72 ประเทศในหัวข้อการเก็บข้อมูลในระดับครัวเรือนช่วงโควิด-19 (2022) ยังบอกอีกว่าผู้คนเริ่มประหยัดปริมาณอาหารที่กินจนสารอาหารที่ได้รับไม่เพียงพอต่อการมีสุขภาพที่ดีและอาจส่งผลระยะยาวและถาวรในเด็กเล็ก ซึ่งในฐานะผู้บริโภคที่พยายามรับมือราคาอาหารที่สูงขึ้นอาจทำได้ไม่ดีนักเพราะรายได้ที่ลดลงไม่ว่าจะมีสาเหตุมาจากการถูกลดเงินเดือน ถูกปลดออกจากงาน หรือค่าใช้จ่ายจำเป็นที่เพิ่มขึ้นก็ตาม

การขนส่งผลผลิตระหว่างประเทศในยุคโควิด-19

        การขนส่งผลผลิตและสินค้าทั้งภายในและภายนอกประเทศเป็นงานที่ท้าทายและต้องพบอุปสรรคมากมายในยุคโควิด-19 เพียงแค่ระเบียบการทำงานซึ่งต้องใช้เวลาที่มากขึ้นเพื่อให้สอดคล้องกับมาตรการการป้องกันการระบาดของโควิด-19 ก็ทำให้เกิดความเสียหายอย่างใหญ่หลวงได้เพราะความล่าช้าที่เกิดขึ้นไม่ได้กระทบผู้บริโภคจำนวนให้ต้องอยู่กินอย่างประหยัดและไม่อิ่มท้องเท่านั้นแต่คุณภาพและความสดใหม่ของผลผลิตเองก็เสื่อมไปตามกาลเวลาเช่นกัน (Tortajada; & Sher Wen Lim. 2021) ความล่าช้าของการขนส่งผลผลิตนี้กระทบประเทศที่พึ่งอาหารจากการนำเข้าเป็นส่วนใหญ่โดยเวลาที่ใช้ในการขนส่งเพิ่มขึ้นตั้งแต่ประเทศต้นทาง ระหว่างประเทศ และการกระจายสินค้าในประเทศปลายทาง นอกจากนี้ยังมีประเด็นของราคาอาหารที่เฟ้อสูงขึ้นซึ่งเป็นผลมาจากกระบวนการผลิตและการขนส่งเองที่ต้องเพิ่มค่าใช้จ่ายสำหรับมาตรการการป้องกันการระบาดของโควิดรวมไปถึงค่าน้ำมันที่แพงขึ้น

        จากงานวิจัยที่ศึกษาผลกระทบของโควิด-19 ต่อการค้าขาย เศรษฐกิจ และปัจจัยของความมั่นคงทางอาหารโดยศึกษาจากประเทศกำลังพัฒนา 45 ประเทศ (Erokhin; & Gao. 2020) บ่งชี้ว่าประเทศกำลังพัฒนาที่เน้นการส่งออกสินค้าเป็นสำคัญกำลังเผชิญวิกฤตเศรษฐกิจซึ่งผู้คนสูญเสียรายได้จากมาตรการล็อกดาวน์ การใช้จ่ายเพื่อสุขภาพที่เพิ่มขึ้นและเพื่อสามารถปฏิบัติตามมาตรการป้องกันการระบาดโควิด-19 เกิดการปลดพนักงานจำนวนมากเพื่อลดต้นทุน พนักงานอาจลาออกจากงานตัวเอง หรือกระทั่งกักตัวหรือพักรักษาอาการติดเชื้อโควิด-19 ทั้งนี้ภาวะขาดแคลนแรงงานก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยส่งผลต่อความล่าช้าของการผลิตและส่งออกสินค้าและอาจมีการลดการส่งออกเพื่อกักตุนไว้สำหรับคนในประเทศเองด้วยก็ได้ ดังนั้นสำหรับประเทศปลายทางที่ไม่สามารถพึ่งพาผลผลิตจากการนำเข้าได้เท่าก่อนการระบาดของโควิด-19 จึงเสี่ยงวิกฤตขาดแคลนอาหารมากจนน่าเป็นห่วง

อูกันดา หนึ่งในประเทศที่ยากจนที่สุดในโลก

        ในช่วงที่มีการระบาดของโรคนี้ เมื่อสุขอนามัยพื้นฐานและการเข้าถึงสุขภาพที่ดีต้องใช้เงินและต้องอยู่บนโครงสร้างพื้นฐานที่มีประสิทธิภาพ การต้องเจียดเงินไปสองทางเพื่อสุขภาพและความอิ่มท้องด้วยรายได้ที่ลดลงและรายจ่ายที่มากขึ้นจึงซ้ำเติมประชาชนในประเทศที่ยังไม่พัฒนาอย่างหนักหน่วงซึ่งคุณภาพชีวิตของคนในประเทศย่ำแย่อยู่แล้ว

ประเทศอูกันดา (Uganda) เป็นหนึ่งในประเทศที่ยากจนที่สุดในโลก โดยมีประชากรจำนวนมากที่อาศัยอยู่ในสลัม ในสภาพแวดล้อมที่ขาดแคลนสิ่งอำนวยความสะดวกหลายอย่าง ในปี 2563 ชาวอูกันดาเพียง 41.3 เปอร์เซนต์เท่านั้นที่เข้าถึงไฟฟ้า (The World Bank. 2019) ผู้คนส่วนมากทำงานเกษตรและทำงานใช้แรงงานซึ่งรายรับแทบไม่พอยาไส้ เด็กกว่าหนึ่งในสามของทั้งหมดมีภาวะทุพโภชนาการร้ายแรงซึ่งองค์การสหประชาชาติ (UN) ถึงกับกล่าวว่า "เสี่ยงที่จะทำลายประชากรเด็กทั้งเจเนอเรชัน" ตั้งแต่การระบาดของโควิด-19 ชาวอูกันดายากจนข้นแค้นกว่าและประสบวิกฤตขาดแคลนอาหารรุนแรงกว่าก่อนยุคของโรคระบาด (Kansiime; et al. 2021) แถมราคาอาหารยังสูงขึ้น ทั้งนี้เมื่อเวลาผ่านไปราคาของอาหารลดลงตามกำลังซื้อที่ลดลงส่งผลให้กำไรที่ได้จากการค้าขายนั้นลดลงเช่นกัน พ่อแม่ไม่สามารถจ่ายเพื่อให้ลูกเข้าถึงการศึกษา ไม่สามารถแม้แต่บรรเทาความหิวของลูก เด็กหลายคนต้องลาออกจากโรงเรียนเพื่อทำงานใช้แรงงานก่อนที่จะมีมาตรการล็อกดาวน์เพราะการระบาดของโควิด-19 เสียอีก และบางคนต้องทำงานถึง 16 ชั่วโมงต่อวันเพื่อแลกกับค่าแรงที่ไม่เป็นธรรมแต่นั่นก็ยังไม่พอสำหรับจ่ายค่าอาหารอยู่ดี (Human Rights Watch. 2021)

นอกจากนี้กลุ่มผู้อพยพที่อาศัยอยู่ตามค่ายผู้ลี้ภัยที่ถึงแม้จะได้รับความช่วยเหลือจากองค์การสหประชาชาติและองค์กรอื่นๆ แต่ปัจจัยในการดำรงชีวิตที่ได้รับและงบประมาณที่มีจำนวนจำกัดนั้นสวนทางกับจำนวนผู้อพยพที่เพิ่มมากขึ้นทุกปี ซึ่งปัญหาพื้นฐานที่ต้องรับมืออยู่แล้วคือการช่วยให้ค่ายผู้ลี้ภัยเข้าถึงน้ำสะอาด ให้การศึกษา และพัฒนาและป้องกันปัญหาสุขภาพทำให้การรับมือกับสถานการณ์เกิดความยุ่งยากขึ้นไปอีก ประเทศอูกันดาเองก็รับผู้อพยพจากประเทศเพื่อนบ้านอย่างซูดานใต้และสาธารณรัฐคองโกที่ละทิ้งบ้านเกิดตัวเองเพราะความขัดแย้งทางการเมืองและความรุนแรงภายในประเทศ ปัจจุบันนี้ประเทศอูกันดาให้ที่พักพิงแก่ผู้อพยพถึง 1.5 ล้านคน ถือเป็นจำนวนผู้อพยพที่รับมาที่มากที่สุดในประเทศแถบแอฟริกาเลยทีเดียว (UNHCR. 2022)

ในขณะที่ทั้งโลกระส่ำระส่ายกับการระบาดของโควิด-19 ด้วยวิกฤตขาดแคลนอาหาร วิกฤตเศรษฐกิจ ภาวะว่างงาน และปัญหาอื่นๆ ที่มีอยู่ก่อนแล้วโดยทั้งหมดนั้นรุมเร้าและกำลังฆ่าคนให้ตายทั้งเป็นอย่างช้าๆ และถึงแม้ว่าทุกอย่างย่ำแย่ลงด้วยไวรัสเพียงตัวเดียวแต่สถานการณ์ที่เลวร้ายต่อเนื่องมานานหลายปีจนไม่รู้ว่ามันจะไปสุดที่ตรงไหนส่งผลให้การทำงานของรัฐบาลทั่วโลกถูกจับตามอง มีเสียงคำวิจารณ์อย่างเจ็บแสบจากประชาชนถึงรัฐบาลในหลายประเทศโดยที่คำวิจารณ์เหล่านั้นดังต่อเนื่องมาตลอดทั้งยังแผ่วงกว้างออกไปเรื่อยๆ ผู้ใช้โซเชียลมีเดียคนไทยเองก็มีคำพูดติดปากที่พ่วงมากับคำว่าโควิดตั้งแต่เกิดการระบาดได้ไม่นานว่าโควิด “เปิดเผยให้เห็นรากฐานของปัญหาในสังคม” และเผยให้เห็น “ปัญหาที่ซุกไว้ใต้พรม” คุณภาพชีวิตที่ดำดิ่งดึงความสนใจของประชาชนไปที่การทำงานของหน่วยงานราชการมากขึ้นและบางครั้งอาจถึงขั้นระแวงว่าตัวร้ายที่แท้จริงในวิกฤตโรคระบาดนี้จะเป็นโรคระบาดหรือรัฐบาลเสียเอง

ที่มา:

InforMEA. (2022). Food Shortage. Retrieved February 23, 2022, from https://www.informea.org/ en/terms/food-shortage

FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations). (2022). Q&A: COVID-19 pandemic – impact on food and agriculture. Retrieved February 24, 2022, from https://www.fao. org/2019-ncov/q-and-a/impact-on-food-and-agriculture/en/

The World Bank. (2022). Food Security and COVID-19. Retrieved February 23, 2022, from https://www.worldbank.org/en/topic/agriculture/brief/food-security-and-covid-19

Tortajada, Cecilia, & Sher Wen Lim, Nicole. (2021). Food Security and COVID-19: Impacts and Resilience in Singapore. Retrieved February 25, 2022, from https://www.frontiersin.org/articles /10.3389/fsufs.2021.740780/full

Erokhin, Vasilii; & Gao, Tianming . (2020). Impacts of COVID-19 on Trade and Economic Aspects of Food Security: Evidence from 45 Developing Countries. Retrieved February 25, 2022, from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7459461/

Kansiime, Monica K.; et al. (2021). COVID-19 implications on household income and food security in Kenya and Uganda: Findings from a rapid assessment. Retrieved February 23, 2022, from https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32982018/

The World Bank. (2019). Access to Electricity (% of population) - Uganda. Retrieved February 23, 2022, from https://data.worldbank.org/indicator/EG.ELC.ACCS.ZS?end=2019&locations= UG&start=1991&view=chart

Human Rights Watch. (2021). Uganda: Covid-19 Pandemic Fueling Child Labor. Retrieved February 23, 2022, from https://www.hrw.org/news/2021/05/26/uganda-covid-19-pandemic; et al. (2021)-fueling-child-labor

UNHCR (United Nations High Commissioner for Refugees). (2022). Uganda. Retrieved February 23, 2022, from https://reporting.unhcr.org/uganda#toc-narratives