ช่อง “Thailand PBS” แอบอ้าง “Thai PBS” พร้อมนำคลิปช่องอื่นมาเผยแพร่ซ้ำ
Thai PBS Verify ตรวจสอบพบเพจปลอมจาก: Youtube
Thai PBS Verify ตรวจสอบพบช่องผู้ใช้บน YouTube ที่ใช้ชื่อThailand PBSพร้อมนำโลโก้ที่มีลักษณะคล้ายกับตราสัญลักษณ์ของ Thai PBSมาใช้เป็นภาพประจำช่อง ซึ่งอาจทำให้ประชาชนเข้าใจผิดว่าเป็นบัญชีอย่างเป็นทางการขององค์กรสื่อสาธารณะ
จากการตรวจสอบพบว่า ช่องดังกล่าวไม่มีความเกี่ยวข้องกับ Thai PBS แต่อย่างใด และไม่ได้เป็นบัญชีที่ได้รับการรับรองหรือดำเนินการโดยไทยพีบีเอส
[caption id="attachment_14380" align="aligncenter" width="2338"]
ช่อง YouTube แอบอ้างโลโก้ของ Thai PBS[/caption]
ตรวจสอบพบความผิดปกติของช่อง Thailand PBS
จากการสำรวจเนื้อหาภายในช่องดังกล่าว พบว่ารูปแบบการเผยแพร่มีการเปลี่ยนแปลงไปตามช่วงเวลา
ในระยะแรก ช่องดังกล่าวเผยแพร่คลิปที่ตั้งชื่อและหน้าปกให้คล้ายกับการถ่ายทอดสดการแข่งขันกีฬา หรือบันทึกการแข่งขัน (Live/Replay) เพื่อดึงดูดให้ผู้ใช้งานคลิกเข้าชม แต่เมื่อเปิดเข้าไปกลับไม่พบภาพการแข่งขันจริง เป็นเพียงการแสดงภาพนิ่งหรือภาพสลับไปมา พร้อมเสียงประกอบที่เล่นต่อเนื่อง
[caption id="attachment_14381" align="aligncenter" width="1992"]
ภาพเนื้อหาที่ถูกอัปโหลดจากจากช่องดังกล่าว[/caption]
เมื่อนำภาพจากคลิปที่ถูกอัปโหลดโดยช่องดังกล่าว ไปค้นหาด้วยเครื่องมือค้นหาที่มาภาพ Google Lensพบว่าไปตรงกับคลิปกีฬาการแข่งขันวอลเลย์บอล ระหว่างญี่ปุ่นและอิตาลี จากช่อง Volleyball Worldในการแข่งขัน The FIVB Volleyball World Cup 2019เผยแพร่เมื่อวันที่ 1 ต.ค. 62
[caption id="attachment_14382" align="aligncenter" width="1642"]
ภาพการค้นหาด้วย Google Lens[/caption]
[caption id="attachment_14383" align="aligncenter" width="2004"]
ภาพคลิปต้นฉบับจากช่อง Volleyball World[/caption]
ตรวจสอบพบการเผยแพร่เนื้อหาซ้ำจากช่องอื่น
ต่อมาช่อง Thailand PBS ได้เปลี่ยนรูปแบบการนำเสนอ โดยเริ่มอัปโหลดคลิปที่อ้างอิงสถานการณ์ข่าวที่อยู่ในความสนใจของสังคม เช่น ประเด็นสถานการณ์ชายแดนไทย–กัมพูชา รวมถึงคลิปวิเคราะห์ข่าวกีฬาและเหตุการณ์ต่าง ๆ
อย่างไรก็ตาม จากการตรวจสอบเบื้องต้นพบว่า คุณภาพเสียงของคลิปหลายรายการอยู่ในระดับต่ำ และมีลักษณะคล้ายการนำเสียงจากแหล่งอื่นมาเผยแพร่ต่อ
เมื่อลองนำภาพหน้าปกวิดีโอที่ใช้ชื่อ "สงครามสั่งสอน จีน-เวียดนาม"ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 7 ก.ค. 69 ไปตรวจสอบด้วย Google Lensพบว่าภาพและเนื้อหาดังกล่าวเชื่อมโยงไปยังวิดีโอต้นฉบับของช่อง Saniroj Thumayos (ศนิโรจน์ ธรรมยศ) บน YouTube โดยคลิปต้นฉบับเผยแพร่เมื่อวันที่ 25 ธ.ค. 62หรือเมื่อ 6 ปีก่อน และมียอดรับชมมากกว่า 2 ล้านครั้ง
ขณะที่ช่อง ศนิโรจน์ ธรรมยศมีผู้ติดตามมากกว่า 1 ล้านคนทั้งนี้ จากการเปรียบเทียบพบว่า เนื้อหาและลำดับการนำเสนอของวิดีโอมีความสอดคล้องกับคลิปต้นฉบับ สะท้อนให้เห็นว่าช่องดังกล่าวอาจไม่ได้ผลิตเนื้อหาขึ้นเองแต่เป็นการนำผลงานที่เผยแพร่อยู่ก่อนแล้วมาเผยแพร่ซ้ำ
[caption id="attachment_14384" align="aligncenter" width="1800"]
ภาพการค้นหาด้วย Google Lens[/caption]
[caption id="attachment_14385" align="aligncenter" width="2316"]
วิดีโอต้นฉบับของช่อง Saniroj Thumayos (ศนิโรจน์ ธรรมยศ)[/caption]
นอกจากนี้ Thai PBS Verify ได้นำภาพจากคลิปวิเคราะห์ข่าวกีฬาของช่อง Thailand PBS ไปตรวจสอบด้วย Google Lensพบว่าภาพและเนื้อหาดังกล่าวเชื่อมโยงไปยังคลิปของช่อง "เซียนสนาม ENHD"บน YouTube โดยเมื่อนำทั้งสองคลิปมาเปรียบเทียบ พบว่าเป็นคลิปเดียวกัน
จากการตรวจสอบพบว่า คลิปของช่อง Thailand PBS ถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 14 ก.ค. 69 ขณะที่คลิปต้นฉบับของช่อง เซียนสนาม ENHD เผยแพร่มาแล้วประมาณ 1 ปีก่อน สะท้อนให้เห็นว่าเนื้อหาดังกล่าวมีการเผยแพร่อยู่ก่อนแล้ว และอาจถูกนำมาเผยแพร่ซ้ำโดยช่องดังกล่าว
นอกจากนี้ ยังได้ตรวจสอบข้อมูลของเพจ เซียนสนาม บน Facebook โดยพบว่า ในส่วน "ความโปร่งใสของเพจ" (Page Transparency) ระบุว่าเพจดังกล่าวเริ่มสร้างตั้งแต่ปี 2563 (ค.ศ. 2020) และมีภูมิภาคหลักของผู้ดูแลเพจอยู่ในประเทศไทย
ทั้งนี้ จากการตรวจสอบ ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าช่อง "เซียนสนาม ENHD" เป็นผู้ผลิตเนื้อหาดังกล่าว อย่างไรก็ตาม เมื่อนำข้อมูลวันเผยแพร่ของทั้งสองช่องมาเปรียบเทียบ พบว่าคลิปของช่อง Thailand PBS ถูกเผยแพร่ภายหลังคลิปของช่องเซียนสนาม ENHD จึงสะท้อนให้เห็นว่า ช่อง Thailand PBS ได้นำเนื้อหาที่มีการเผยแพร่อยู่ก่อนแล้วกลับมาเผยแพร่ซ้ำอีกครั้ง
[caption id="attachment_14386" align="aligncenter" width="1786"]
ภาพการค้นหาด้วย Google Lens[/caption]
[caption id="attachment_14387" align="aligncenter" width="1775"]
เปรียบเทียบระหว่างภาพบน จากช่อง Thailand PBS เผยแพร่เนื้อหาเมื่อวันที่ 14 ก.ค. 69 ขณะที่ภาพล่าง จากช่อง เซียนสนาม ENHD ได้เผยแพร่เนื้อหาเมื่อ 1 ปีที่แล้ว[/caption]
[caption id="attachment_14388" align="aligncenter" width="1981"]
ภาพความโปร่งใสของเพจ Facebook เซียนสนาม ENHD[/caption]
วิธีสังเกตช่อง YouTube ทางการของ Thai PBS
สำหรับ Thai PBS ย่อมาจาก Thai Public Broadcasting Service เป็นชื่อย่อภาษาอังกฤษขององค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) ซึ่งมีช่อง YouTube อย่างเป็นทางการที่ใช้เผยแพร่ข่าว รายการ และสารคดีขององค์กร
จากการตรวจสอบยังพบว่า ช่อง "Thailand PBS" ใช้ข้อความแนะนำช่อง ว่า "Trusted Media for a Better Society" ซึ่งแตกต่างจากช่อง YouTube ทางการของ Thai PBS ที่ใช้ข้อมูลแนะนำช่องและอัตลักษณ์ขององค์กรอย่างเป็นทางการ โดยระบุชื่อเต็มว่า Thai Public Broadcasting Service
[caption id="attachment_14389" align="aligncenter" width="2338"]
ภาพช่องที่แอบอ้างโลโก้ Thai PBS[/caption]
ช่อง YouTube ทางการของ Thai PBS ถูกสร้างขึ้นตั้งแต่ ปี 2552 (ค.ศ. 2009) มีเครื่องหมายยืนยันตัวตน (Verified) จาก YouTube ปัจจุบันมีผู้ติดตามมากกว่า 10 ล้านคน และเผยแพร่เนื้อหามากกว่า 100,000 คลิป ครอบคลุมทั้งข่าว รายการสารคดี รายการเด็ก รายการความรู้ และรายการวาไรตี้
ประชาชนสามารถสังเกตช่องทางการของ Thai PBS ได้จากเครื่องหมายยืนยันตัวตน (Verified Badge) ที่แสดงข้างชื่อช่อง รวมถึงตรวจสอบข้อมูลในหน้า "เกี่ยวกับ" (About) ซึ่งระบุประวัติและรายละเอียดขององค์กรไว้อย่างชัดเจน
ส่วนช่องที่ใช้ชื่อ "Thailand PBS" ที่ทีมข่าวตรวจสอบนั้น ไม่มีเครื่องหมายยืนยันตัวตน และ ไม่มีความเกี่ยวข้องกับ Thai PBS แต่อย่างใด แม้จะใช้ชื่อและโลโก้ที่อาจทำให้ผู้ใช้งานเข้าใจผิดว่าเป็นช่องทางการขององค์กรก็ตาม
[caption id="attachment_14390" align="aligncenter" width="2087"]
เปรียบเทียบช่องที่แอบอ้างและช่องทางการของ Thai PBS
[/caption]
[caption id="attachment_14391" align="aligncenter" width="2560"]
เปรียบเทียบช่องที่แอบอ้างและช่องทางการของ Thai PBS[/caption]
สำหรับช่องทางการของ Thai PBS สามารถติดตามได้ที่
https://www.youtube.com/@ThaiPBS/videosหรือ https://www.youtube.com/user/ThaiPBSNews
การแอบอ้างชื่อและโลโก้ เสี่ยงทำให้ประชาชนเข้าใจผิด
การใช้ชื่อช่องว่า "Thailand PBS" ควบคู่กับการใช้โลโก้ที่คล้ายกับของ Thai PBS อาจทำให้ผู้ใช้งานเข้าใจผิดว่าเป็นบัญชีทางการ และเชื่อถือเนื้อหาที่เผยแพร่โดยไม่ได้ตรวจสอบที่มา
การแอบอ้างลักษณะดังกล่าวอาจส่งผลให้ประชาชนหลงเชื่อข้อมูลที่ไม่ได้ผ่านกระบวนการตรวจสอบข้อเท็จจริง หรือเข้าใจผิดเกี่ยวกับแหล่งที่มาของข่าวสาร โดยเฉพาะในช่วงที่มีเหตุการณ์สำคัญหรือประเด็นที่สังคมให้ความสนใจ
ประชาชนควรตรวจสอบชื่อบัญชีและช่องทางอย่างเป็นทางการของสื่อทุกครั้งก่อนติดตามข่าวสาร ไม่ควรพิจารณาจากเพียงชื่อช่องหรือโลโก้ เนื่องจากผู้ไม่หวังดีสามารถสร้างบัญชีที่มีชื่อหรือภาพคล้ายกับองค์กรสื่อได้
หากพบช่องหรือบัญชีที่มีลักษณะแอบอ้างหน่วยงานหรือสื่อมวลชน ควรหลีกเลี่ยงการกดติดตามหรือแชร์ต่อ และตรวจสอบข้อมูลจากช่องทางทางการของหน่วยงานนั้น ๆ ก่อนเชื่อหรือเผยแพร่ข้อมูลต่อไป
เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?
จากการตรวจสอบของ Thai PBS Verify พบว่า ช่อง YouTube ที่ใช้ชื่อ "Thailand PBS" ไม่มีความเกี่ยวข้องกับ Thai PBS แต่อย่างใด แม้จะใช้ชื่อและโลโก้ที่มีลักษณะคล้ายกับช่องทางการขององค์กร นอกจากนี้ ยังตรวจพบว่าช่องดังกล่าวมีการนำคลิปที่เคยเผยแพร่โดยช่องอื่นมาก่อนแล้วมาเผยแพร่ซ้ำในช่องของตนเอง