ศาลหลักเมืองนครฯ ต้องปรับปรุงอะไรบ้าง ใครรับผิดชอบ ?
มีคำถามตามมามากมายเกี่ยวกับคำสั่งศาลปกครองให้ปรับปรุงแก้ไขศาลหลักเมืองนครศรีธรรมราช ให้กลับไปสู่สภาพเดิม คำถามเช่น ใครต้องรับผิดชอบในการปรับปรุง งบประมาณจากไหน ต้องปรับปรุงอะไรบ้าง ?
คนที่ต้องปรับปรุงน่าจะเป็นจำเลยที่ถูกฟ้อง คือ นายกเทศมนตรีเทศบาลนครนครศรีธรรมราชในสมัยนั้น (เชาวน์วัศ เสนพงค์) และผู้ว่าฯ ในสมัยนั้น (จำเริญ ทิพยพงศ์ธาดา) ส่วนจะใช้งบประมาณจากไหน อันนี้ไม่ทราบจริงๆ รวมถึงใครจะริเริ่มเพื่อให้ดำเนินการตามคำสั่งศาลปกครองสูงสุด
มีคนถามอีกว่า ต้องปรับปรุงอะไรบ้าง ให้ศาลหลักเมืองนครศรีฯ กลับคืนสู่สภาพเดิมตามคำสั่งศาลปกครองสูงสุด
จากการสืบค้นข้อมูลพบว่า การฟื้นฟู ศาลหลักเมืองนคร (นครศรีธรรมราช) ให้กลับคืนสู่ “สภาพเดิม” ต้องพิจารณาหลายปัจจัย ทั้งด้านสถาปัตยกรรม ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และการใช้งานร่วมสมัย โดยควรมีการสำรวจข้อมูลเดิมอย่างละเอียด ก่อนจะลงมือปรับปรุง ซึ่งสิ่งที่ “อาจต้องปรับแก้” มีดังนี้
1. โครงสร้างอาคาร
• ตรวจสอบว่าอาคารปัจจุบันมีการดัดแปลงจากของเดิมหรือไม่
• ถ้ามีโครงสร้างสมัยใหม่ เช่น คอนกรีต เหล็ก ที่ไม่กลมกลืนกับรูปแบบดั้งเดิม อาจต้องปรับเปลี่ยนให้ใกล้เคียงกับวัสดุดั้งเดิม เช่น ไม้ หรือปูนปั้นโบราณ
• ซ่อมแซมรอยร้าวหรือทรุดให้ได้มาตรฐานอนุรักษ์โบราณสถาน
2. องค์ประกอบทางสถาปัตยกรรม
• ปรับหลังคาให้ตรงกับแบบดั้งเดิม เช่น ทรงจั่วทรงไทยภาคใต้ หรือยอดปรางค์หากมีในต้นแบบ
• แก้ไขลวดลาย ปูนปั้น หรือภาพจิตรกรรมที่ผิดเพี้ยนจากของเดิม ให้สอดคล้องกับรูปแบบศิลปกรรมดั้งเดิม เช่น ศิลปะสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น หรือศิลปะนครศรีธรรมราชโบราณ
• หากมีการติดกระเบื้องโมเดิร์น หรือสีสันฉูดฉาดผิดยุค ควรเปลี่ยนให้กลมกลืนกับโทนสีดั้งเดิม เช่น สีปูนเก่า สีทองหม่น สีขาวธรรมชาติ
3. สิ่งแวดล้อมโดยรอบ
• ฟื้นฟูภูมิทัศน์โดยรอบ เช่น ลานประทักษิณ ทางเดิน และแนวต้นไม้ ให้เป็นแบบดั้งเดิมหรือใกล้เคียง
• ลดสิ่งปลูกสร้างสมัยใหม่ เช่น ป้ายโฆษณา ไฟ LED หรือเครื่องเสียง ที่ไม่เข้ากับบรรยากาศของสถานที่ศักดิ์สิทธิ์
4. องค์ประกอบพิธีกรรมและความเชื่อ
• ฟื้นฟูวัตถุมงคลที่เคยประดิษฐานไว้ เช่น หลักเมืองดั้งเดิม รูปเคารพ หรือเครื่องสักการะ
• ตรวจสอบการจัดวางทิศและตำแหน่งตามหลักไสยศาสตร์หรือความเชื่อท้องถิ่น เช่น ทิศของเสาหลักเมือง ความสัมพันธ์กับศาลเทพารักษ์
5. ข้อมูลประวัติศาสตร์และชุมชน
• ศึกษาจากภาพถ่ายเก่า เอกสารราชการ หรือคำบอกเล่าของชาวบ้านรุ่นเก่า เพื่ออ้างอิงในการฟื้นฟู
• เปิดเวทีรับฟังความเห็นจากชุมชนท้องถิ่นว่า“สภาพเดิม” หมายถึงช่วงเวลาใด เช่น ก่อนสงคราม, สมัยรัชกาลที่ 5 ฯลฯ
6. การจัดการทางวัฒนธรรม
• จำกัดกิจกรรมที่ไม่เหมาะสม เช่น การแสดงมหรสพเสียงดังเกินไป หรือการค้าขายที่รุกล้ำพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์
• ฟื้นฟูพิธีกรรมดั้งเดิม เช่น พิธีบูชาหลักเมืองแบบท้องถิ่นใต้
แน่นอนว่า ทั้งหมดนี้ต้องปรึกษาหารือกับผู้รู้ ผู้เกี่ยวข้องกับการสร้างศาลหลักเมือง ปี พ.ศ. 2530 อย่างน้อยที่สุดคือ ท่านสัมพันธ์ ทองสมัคร (หมอผี) อดีตรัฐมนตรีศึกษาธิการ และผู้รู้คนอื่นๆ อีกหลายคน
#นายหัวไทร
#ศาลหลักเมืองนครศรีธรรมราช