ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ฯ ขยายผลองค์ความรู้ สนับสนุนอาหารกลางวันสู่สถานศึกษา ในถิ่นทุรกันดาร
จากการดำเนินงานของศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งได้ดำเนินงานมากว่า 37 ปี ที่ได้น้อมนำแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในการพัฒนาด้านต่าง ๆ เพื่อให้เป็นสถานที่ที่ให้ความรู้ ทั้งดิน น้ำ ป่าไม้ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการประกอบอาชีพให้มีความเหมาะสมกับภูมิศาสตร์และสังคมของพื้นที่ภาคเหนือ โดยดำเนินงานในลักษณะพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติที่มีชีวิต ซึ่งทุกคนสามารถเข้ามาเรียนรู้ และนำไปปฏิบัติใช้ในการประกอบอาชีพได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน มีตัวแบบของความสำเร็จเป็นที่ประจักษ์ชัด นอกจากนี้ยังได้ขยายผลเผยแพร่องค์ความรู้ไปสู่ประชาชนผู้สนใจทั่วไปได้นำไปปฏิบัติได้ด้วยตนเองต่อไป
นายทศพล เทพจันทร์ นักวิชาการเกษตร ฝ่ายขยายผลศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ กล่าวว่า “ทางศูนย์ศึกษาฯ ได้ดำเนินงานตามรอยพระราชดำริอย่างต่อเนื่องตลอดมา พร้อมกันนี้ ได้มีการขยายผลองค์ความรู้เพิ่มเติมในเรื่องของโครงการสนับสนุน ได้แก่ โครงการอาหารกลางวันสู่สถานศึกษา โดยมี 4 กลุ่มเป้าหมาย คือ โรงเรียนพื้นที่จังหวัดภาคเหนือ 17 จังหวัด โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเฉลิมพระเกียรติ ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน รวม 31 แห่ง, โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติ 48 พรรษา จังหวัดลำพูน และศูนย์สงเคราะห์บุคคลปัญญาอ่อนภาคเหนือ จังหวัดเชียงใหม่ โดยทางศูนย์ศึกษาฯ ได้นำครูและแกนนำของแต่ละโรงเรียนมาอบรมเพิ่มพูนองค์ความรู้ ทั้งภาคทฤษฎีและปฏิบัติ ซึ่งการอบรมจะมี 2 รูปแบบ รูปแบบแรก คือ เขามาหาเรา มาอบรมที่ศูนย์ศึกษาฯ โดยจะเป็นโรงเรียนที่สะดวกในการเดินทางมาศูนย์ศึกษาฯ โดยทางศูนย์ฯ จะจัดเตรียมหลักสูตรเพาะเห็ดเศรษฐกิจ ทำง่าย รายได้ดี สอนทุกขั้นตอน นอกจากนี้ยังมีหลักสูตรเลี้ยงกบ ไก่ สุกร ปลาดุก และการปลูกผัก ส่วนรูปแบบที่ 2 คือ เราไปหาเขา โดยเจ้าหน้าที่ฝ่ายขยายผลของศูนย์ศึกษาฯ จัดทีมวิทยากรผู้เชี่ยวชาญแต่ละด้านลงพื้นที่ เพื่อไปถ่ายทอดความรู้ทั้งภาคทฤษฎีและฝึกปฏิบัติเชิงรุก โดยรวบรวมโรงเรียนกลุ่มเป้าหมาย ที่มีพื้นที่ใกล้กัน จัดอบรม ณ จุดเดียว โดยใช้โรงเรียนเครือข่ายของศูนย์ฯ เป็นสถานที่จัดอบรม ฝึกปฏิบัติและเป็นแหล่งสาธิต ดูงาน ให้กับโรงเรียนในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดอื่น ๆ ในภาคเหนือที่อยู่ในพื้นที่ทุรกันดารเดินทางไม่สะดวก ไม่ต้องเดินทางมาถึงศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ฯ ซึ่งรูปแบบนี้เป็นอีกมิติของการขยายผลของศูนย์ที่ประสบผลสำเร็จ
ซึ่งในปี 2562 ที่ผ่านมาศูนย์ศึกษาฯ ได้สนับสนุนปัจจัยการผลิต อาทิ ก้อนเชื้อเห็ด พันธุ์พืช ต้นพันธุ์ไม้ผล และเมล็ดพันธุ์ผัก พันธุ์สุกร พันธุ์ไก่ไข่ พันธุ์ไก่ประดู่หางดำ พันธุ์กบนา พันธุ์ปลาดุกบิ๊กอุย และพันธุ์ปลานิล รวมถึงอาหารสัตว์และ อุปกรณ์การเกษตรในโครงการอาหารกลางวันแล้ว จำนวน 67 แห่ง ในจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน และพะเยา ผลสำเร็จที่เห็นได้ชัดเจน คือ มีความเปลี่ยนแปลงของโรงเรียนในการสร้างแหล่งอาหาร ช่วยลดรายจ่ายภายในโรงเรียน และเมื่อผลผลิตเหลือจากบริโภค ยังได้ส่งเสริมให้นักเรียนนำไปขายในชุมชน หรือสหกรณ์ เพื่อนำเงินมาใช้ในโครงการอาหารกลางวันอีกด้วย
นายทศพล เทพจันทร์ ยังได้กล่าวอีกว่า รู้สึกภูมิใจและมีความสุข ที่ได้ขับเคลื่อนโครงการ ไปยังสถานที่ด้อยโอกาสจริงๆ แต่เดิมนักเรียนบนดอยที่การเดินทางลำบาก อาหารส่วนใหญ่จะเน้นอาหารแห้ง ที่ขนส่งสะดวกเท่านั้น แต่เมื่อมีโครงการนี้ ได้ช่วยเสริมอาหารกลางวันที่มีประโยชน์ให้แก่เด็ก นับได้ว่าเป็นหนึ่งในผลสำเร็จเรื่องการขยายผลองค์ความรู้ของศูนย์ฯ ตามพระราชดำริของในหลวง ร.9 ที่ทรงเน้นเรื่องของการพึ่งพาตนเอง เอาภูมิสังคมสภาพพื้นที่ของตนเองเป็นที่ตั้งและนำไปปรับใช้ นอกจากนี้สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ยังทรงเน้นเรื่องโภชนาการของเด็ก โดยเฉพาะโรงเรียน ตชด. และโรงเรียนบนดอยในถิ่นทุรกันดาร ให้มีอาหารที่หลากหลาย อีกทั้งยังส่งเสริมให้นักเรียน
มีความรู้ติดตัว เป็นทักษะชีวิต สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน ให้พออยู่พอกินตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง นอกจากนี้ นักเรียนในโครงการฯ ยังสามารถนำกลับไปทำที่บ้าน เป็นการขยายผลสู่ชุมชนให้ได้รับประโยชน์อย่างยั่งยืนอีกด้วย”