ความรับผิดชอบของธุรกิจต่อ “สิ่งแวดล้อม”

การดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อมเป็นประเด็นสำคัญที่บริษัทต้องบริหารจัดการในทุกอุตสาหกรรมเพื่อลดค่าใช้จ่าย ลดปัญหากับชุมชน ลดความเสี่ยงทางด้านชื่อเสียงและด้านการเงินที่อาจเกิดขึ้นจากการละเมิดข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อม รวมทั้งลดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อตัวธุรกิจเองและผู้มีส่วนได้เสีย การบริหารจัดการและใช้ทรัพยากรให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดเป็นการลดความเสี่ยงด้านการขาดแคลนทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่อย่างจำกัด

การดำเนินธุรกิจในแต่ละอุตสาหกรรมจึงจำเป็นต้องให้ความสำคัญต่อการใช้ทรัพยากรให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด ดังนั้น การกำหนดให้มีระบบบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมภายในองค์กรสามารถช่วยบริษัทให้วางแผนการดำเนินงานและจัดเก็บข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมขององค์กรได้อย่างเป็นระเบียบแบบแผน บริษัทที่มีระบบการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมที่ดีจะมีแนวโน้มการพัฒนาผลการดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อมให้ดีขึ้นได้อย่างต่อเนื่อง

ปัจจุบันทั่วโลกกำลังประสบวิกฤตปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมในหลายเรื่องซึ่งส่วนใหญ่มักเป็นผลมาจากการใช้ทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่จำกัดโดยขาดความรับผิดชอบ จนส่งผลกระทบต่อความอยู่รอดของสิ่งมีชีวิตและการดำรงชีวิตของมนุษย์ ตัวอย่างเช่น

• ปัญหาการใช้พลังงานและน้ำอย่างไม่รู้คุณค่าอันนำไปสู่ความสิ้นเปลืองทรัพยากร
• ปัญหาการขาดแคลนน้ำ ปัญหาคุณภาพน้ำเสื่อมโทรมในหลายพื้นที่ และปัญหาการเข้าถึงแหล่งน้ำอย่างไม่ทั่วถึงหรือไม่เท่าเทียมกัน ซึ่งมักเป็นประเด็นความขัดแย้งระหว่างธุรกิจและชุมชนในท้องถิ่น
• ปัญหาขยะมูลฝอยและขยะพลาสติกที่มีปริมาณเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องและจำเป็นต้องใช้เวลานานในการย่อยสลายหรือทำลาย
• ปัญหาการกำจัดกากของเสียอุตสาหกรรมที่ไม่ถูกต้องซึ่งมักสร้างความเดือดร้อนให้แก่ชุมชนและสังคม
• ปัญหามลพิษ เช่น มลพิษทางอากาศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาหมอกควันและฝุ่นละอองที่มีอนุภาคขนาดเล็กมากจนสามารถเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจและส่งผลกระทบต่อสุขภาพได้ในระยะยาว
• ปัญหาภาวะโลกร้อนและปัญหาการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างขาดความรับผิดชอบซึ่งส่งผลทำให้อุณหภูมิเฉลี่ยของโลกสูงขึ้นและนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศในรูปแบบต่าง ๆ อันส่งผลต่อความอยู่รอดของสิ่งมีชีวิต ความหลากหลายทางชีวภาพ รวมถึงภัยธรรมชาติที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อความเป็นอยู่ของมนุษย์

เนื่องจากบริษัทจำเป็นต้องพึ่งพาสิ่งแวดล้อมซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการทำธุรกิจ บริษัทจึงควรคำนึงถึงประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมและบริหารจัดการกระบวนการทางธุรกิจให้มีประสิทธิภาพตลอดห่วงโซ่คุณค่าเพื่อหลีกเลี่ยงการสร้างผลกระทบต่อระบบนิเวศและเกิดเป็นต้นทุนทางสังคมให้น้อยที่สุด

ประเด็นสำคัญด้านความยั่งยืนในมิติสิ่งแวดล้อมที่เป็นพื้นฐานที่ทุกธุรกิจควรให้ความสำคัญ

“การบริหารจัดการพลังงาน” การใช้พลังงานนับเป็นต้นทุนการดำเนินงานที่สำคัญ การบริหารจัดการพลังงานอย่างมีประสิทธิภาพนอกจากจะช่วยลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมแล้วยังช่วยควบคุมต้นทุนของธุรกิจอีกด้วย พลังงานหลักที่ธุรกิจโดยทั่วไปจำเป็นต้องใช้ ได้แก่ พลังงานไฟฟ้าและน้ำมันเชื้อเพลิง ซึ่งถือเป็นปัจจัยการผลิตขั้นพื้นฐานสำหรับทุกธุรกิจ แม้แต่ธุรกิจบริการขนาดเล็กก็ยังจำเป็นต้องใช้พลังงานไฟฟ้าในอาคารสำนักงานและใช้น้ำมันในการขนส่งและการเดินทาง สำหรับธุรกิจการผลิตอาจมีการใช้พลังงานจากแหล่งพลังงานอื่นร่วมด้วย เช่น ใช้น้ำมันเตาหรือก๊าซหุงต้มเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตเพิ่มเติมจากการใช้พลังงานไฟฟ้าและน้ำมันเชื้อเพลิงในโรงงานและในการขนส่ง เป็นต้น

“การบริหารจัดการน้ำ” ธุรกิจส่วนใหญ่มักมีความเกี่ยวข้องกับน้ำในกระบวนการผลิตสินค้าและบริการ แม้แต่ธุรกิจที่ไม่มีกิจกรรมการผลิต ยังจำเป็นต้องใช้น้ำในการอุปโภคบริโภคในอาคารสำนักงานและสถานประกอบการ การใช้น้ำนับเป็นส่วนหนึ่งของต้นทุนของธุรกิจ ดังนั้น หากธุรกิจใช้น้ำอย่างไม่มีประสิทธิภาพ จะทำให้เกิดต้นทุนสูงขึ้น รวมทั้งเกิดของเสียจากการใช้น้ำ ซึ่งหากไม่มีการบริหารจัดการให้เหมาะสมอาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อธุรกิจและสังคมในวงกว้าง

“การบริหารจัดการขยะ ของเสีย และมลพิษ” โดยทั่วไปธุรกิจมีส่วนสร้างขยะ ของเสีย และมลพิษในเกือบทุกกระบวนการดำเนินธุรกิจตลอดห่วงโซ่คุณค่า เช่น ของเสียหรือมลพิษที่เกิดขึ้นตั้งแต่ขั้นตอนของการได้มาซึ่งวัตถุดิบ การขนส่งและจัดเก็บวัตถุดิบ การผลิตสินค้าและบริการ การขนส่งสินค้าสู่ลูกค้า การตลาดและการขายสู่ผู้บริโภค ไปจนถึงการใช้สินค้าและบริการนั้นของผู้บริโภค ธุรกิจจึงต้องให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการขยะ ของเสีย และมลพิษอย่างจริงจัง เพราะหากไม่จัดการอย่างมีประสิทธิภาพอาจส่งผลเสียหายจากการละเมิดกฎหมายหรือไม่ได้รับการยอมรับให้ประกอบธุรกิจจากชุมชนและสังคมที่ได้รับความเดือดร้อนได้

“การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก” ธุรกิจทุกประเภทมีส่วนสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในเกือบทุกกิจกรรมตลอดห่วงโซ่คุณค่าของธุรกิจไม่ว่าจะทางตรงหรือทางอ้อม เช่น ก๊าซเรือนกระจกที่ปล่อยจากการใช้เชื้อเพลิงในการขนส่งวัตถุดิบ การผลิตสินค้าและบริการที่มีการใช้ไฟฟ้า เชื้อเพลิง หรือสารเคมีต่างๆ การขนส่งสินค้าไปสู่ลูกค้าที่อาจต้องใช้พาหนะหรือการเดินทางด้วยเชื้อเพลิงไปจนถึงการใช้สินค้าและบริการนั้นของผู้บริโภคที่มักใช้ไฟฟ้าหรือเชื้อเพลิงร่วมด้วย เป็นต้น การมีปริมาณก๊าซเรือนกระจกสะสมอยู่ในชั้นบรรยากาศมากเกินไปก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศ ภาวะโลกร้อน และโรคภัยต่าง ๆ ที่มาพร้อมกับมลพิษทางอากาศ การขาดแคลนอาหารและน้ำ รวมถึงการเกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติที่นับวันจะทวีความรุนแรงและสร้างความเสียหายเพิ่มมากขึ้น

แนวทางการจัดการธุรกิจอย่างยั่งยืนในการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อม

บริษัทควรมีการติดตามการใช้ทรัพยากรในกระบวนการธุรกิจของบริษัทให้ครอบคลุมถึงการใช้ไฟฟ้า/พลังงาน การใช้น้ำ การลดของเสียที่เกิดจากกระบวนการธุรกิจรวมถึงของเสียหรือมลภาวะอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง โดย กระบวนการบริหารจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพครอบคลุมถึงการกำหนดเป้าหมายในการลดการใช้ทรัพยากรต่าง ๆ ซึ่งสะท้อนถึงประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรได้ชัดเจนยิ่งขึ้น นอกจากนี้ บริษัทควรกำหนดโครงการดำเนินการเพื่อสนับสนุนการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพเพื่อพัฒนาผลการดำเนินงานให้บรรลุเป้าหมายที่กำหนดอย่างเป็นรูปธรรม ตลอดจนติดตามผลการใช้ทรัพยากรดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง

นอกจากนี้ บริษัทควรเตรียมพร้อมในการรับมือผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นและมีส่วนร่วมในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกโดยเริ่มจากการพิจารณาประเมินความเสี่ยงด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศพร้อมระบุผลกระทบที่มีต่อบริษัท อีกทั้งบริษัทควรมีส่วนร่วมในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกโดยกำหนดเป้าหมายเชิงปริมาณในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ตลอดจนติดตามผลการดำเนินงานด้านการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเพื่อแสดงความคืบหน้าในการดำเนินงานอย่างชัดเจน

บริษัทควรบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมดังกล่าวโดยพิจารณาบริบทในการดำเนินงานตลอดห่วงโซ่คุณค่าเพื่อลดความเสี่ยงและผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม ตลอดจนพัฒนาประสิทธิภาพในการดำเนินงานและบริหารต้นทุนในการประกอบธุรกิจในระยะยาว เพื่อมีส่วนช่วยแก้ไขหรือบรรเทาผลกระทบจากสถานการณ์และประเด็นปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมที่นับวันจะทวีความรุนแรงมากขึ้นอีกด้วย พร้อมทั้งบริษัทควรการเปิดเผยข้อมูลการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมเพื่อเป็นการแสดงถึงความมุ่งมั่นของบริษัทในการจัดการดูแลและรักษาด้านสิ่งแวดล้อมอีกด้วย