“กินอย่างวัดเบญจมบพิตร์” การเลี้ยงแขกเหรื่อ ในพระราชหัตถเลขารัชกาลที่ 5 คืออะไร?

วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามถือเป็นวัดสำคัญของกรุงเทพฯ ที่ได้รับการสถาปนาในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 และต่อมากลายเป็นหนึ่งในวัดประจำรัชกาลของพระองค์

เห็นได้จากชื่อวัด ว่า “เบญจมบพิตร” อันหมายถึงวัดของพระเจ้าแผ่นดินรัชกาลที่ 5 ทั้งยังมีสร้อยนามต่อท้ายว่า “ดุสิตวนาราม” ซึ่งเกี่ยวโยงกับพระราชวังดุสิตอีกด้วย

อย่างไรก็ดี วัดนี้ได้ปรากฏอยู่ในพระราชหัตถเลขาของรัชกาลที่ 5 ที่มีพระราชดำรัสถึง พระยาบุรุษรัตนราชพัลลภ (นพ ไกรฤกษ์) มหาดเล็กที่พระองค์ไว้วางพระราชหฤทัยมาก ซึ่งมีข้อมูลน่าสนใจเป็นคำว่า “กินอย่างวัดเบญจมบพิตร์”คำที่นำไปใช้อธิบายถึงการเลี้ยงแขกเหรื่อในยุคนั้น

อะไรคือ กินอย่างวัดเบญจมบพิตร์ ในพระราชหัตถเลขารัชกาลที่ 5 ?

ในพระราชหัตถเลขาที่ปรากฏคำนี้ ในหนังสือบุรุษรัตน ลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ ร.ศ. 125 มีเนื้อความว่า

“พระยาบุรุษ

วันที่ ๒๒ แบนเควต (Banquet หรืองานจัดเลี้ยงอย่างเป็นทางการ-ผู้เขียน) นั้นน่ากลัวจะต้องเปิดเป็นสับเปอร์ (Supper หรืออาหารเย็น, อาหารมื้อสุดท้ายของวัน-ผู้เขียน) ข้าราชการอื่น ๆ ด้วยเข้าใจว่าข้าราชการฝรั่งเห็นจะต้องเปิดให้มาในวันนั้นด้วย ถ้าฝรั่งมาจะมากินอย่างวัดเบญจมบพิตร์ไม่ไหว ถ้ามายามหนึ่งพอเวลาแบนเควตแล้วได้เฝ้า สำหรับเดิรเกลื่อนและฟังพิณพาทย์ฟังแตร**

แต่การเลี้ยงคงยังต้องมีในตัวหัวค่ำ แต่เล็กน้อยในพวกข้าราชการที่มีประจำ ด้วยผู้ใหญ่ไปนั่งโต๊ะหมดแล้ว ถ้าจะมีแต่ ๗๐ คนเห็นจะน้อยไป

อนึ่งที่โรงน้ำร้อนของแม่เล็ก(สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง- ผู้เขียน) ควรจะเปิดให้ข้างซีกเจ้าถนอม ซีกริมคลอง จะได้ใช้เป็นแปนตรี (Pantry หรือห้องครัวสำหรับเตรียมอาหาร-ผู้เขียน) สำหรับเลี้ยงข้างในตลอดงาน”

ทั้งนี้ยังมีการอธิบายคำนี้ไว้ตอนท้ายเป็นตัวเล็ก ๆ ในหนังสือว่า“กินอย่างวัดเบญจมบพิตร์ คือมีอาหารคาวหวาน จานแบ่งและซ่อมช้อนวางอยู่โต๊ะกลาง ผู้ใดจะรับประทานสิ่งใดก็ตักแบ่งไปนั่งรับประทานโต๊ะเก้าอี้ซึ่งจัดไว้ ใช้ผู้ปฏิบัติแต่น้อย เลี้ยงแขกได้มาก ๆ”

นี่คือความหมายของคำนี้ ซึ่งก็ดูคล้ายกับบุฟเฟต์ในปัจจุบัน

ส่วนทำไมถึงต้องเรียกว่า “กินอย่างวัดเบญจมบพิตร์” นั้น เรื่องนี้ก็คงต้องหาคำตอบกันต่อไป

อ่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

บุรุษรัตน. [ม.ป.ท.]:โรงพิมพ์ตีรณสาร, 2501. สืบค้นเมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2569. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:1796.

http://www.thapra.lib.su.ac.th/web-temple/index.php?option=com_content&view=article&id=26&Itemid=21

https://www.silpa-mag.com/history/article_146195

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 24 กุมภาพันธ์ 2569

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “กินอย่างวัดเบญจมบพิตร์” การเลี้ยงแขกเหรื่อ ในพระราชหัตถเลขารัชกาลที่ 5 คืออะไร?

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com