D.P. (หน่วยล่าทหารหนีทัพ) ซีรีส์เน็ตฟลิกซ์ที่เปิดโปงด้านมืดกองทัพเกาหลีใต้
ทหารคนหนึ่งถูกตบหน้า ขณะที่อีกคนถูกทุบตีอย่างโหดเหี้ยมโดยทหารยศที่สูงกว่าคนเดียวกัน เพียงเพราะอยากทำ
นี่คือบางฉากจากซีรีส์เกาหลีทางเน็ตฟลิกซ์ชื่อ "D.P. หน่วยล่าทหารหนีทัพ" ซึ่งกำลังเป็นที่พูดถึงเพราะเปิดโปงด้านมืดของการเกณฑ์ทหารภาคบังคับในกองทัพเกาหลีใต้
ผู้ใช้โซเชียลมีเดียบางคนบอกว่าซีรีส์นี้วาดภาพเกินจริง โดยบอกว่าสภาพความเป็นอยู่ของทหารเกาหลีใต้ไม่ได้แย่ขนาดนั้นแล้วในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา
แต่ความจริงคือ เรื่องราวของการรับน้องอย่างรุนแรงและการฆ่าตัวตายในหมู่ทหารก็ยังเป็นข่าวอยู่เรื่อย ๆ เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว มีทหาร 15 นายถูกตั้งข้อหาหลังจากทหารอากาศหญิงคนหนึ่งฆ่าตัวตายหลังมีการอ้างว่าเธอถูกล่วงละเมิดทางเพศ
คนที่เคยมีประสบการณ์ถูกปฏิบัติอย่างแย่ ๆ มาขณะเกณฑ์ทหารบอกว่า ซีรีส์ D.P. บอกเล่าเรื่องราวที่เจ็บปวดเกินไป
"ละครเรื่องนี้ทำให้ผมเกิดภาวะ PTSD (สภาวะป่วยทางจิตใจหลังจากต้องเผชิญกับเหตุการณ์กระทบกระเทือนใจอย่างรุนแรง)" ผู้ใช้ยูทิวบ์คนหนึ่งเขียนคอมเมนต์
"มันทำให้ฝันร้ายต่าง ๆ ย้อนกลับมา ผมต้องหยุดดูไปเลย" อีกคนระบุ
คิมโบทง นักเขียนและผู้สร้างซีรีส์เรื่องนี้ระบุบนอินสตาแกรมว่า "D.P. ถูกสร้างมาเพื่อลบความเชื่อผิด ๆ ว่าสถานการณ์เรื่องนี้ดีขึ้นแล้ว"
วัฒนธรรมแห่งการทารุณ
การเกณฑ์ทหารยังมีอยู่ในเกาหลีใต้ ซึ่งในทางหลักการแล้ว ยังทำสงครามกับเกาหลีเหนืออยู่ ผู้ชายที่ไม่มีความพิการทุกคนต้องเข้าเป็นทหารนาน 18 เดือน มีกรณียกเว้นน้อยมาก การต้องเกณฑ์ทหารเป็นสิ่งที่คนไม่ชอบกันและคิดว่าเป็นเรื่องเสียเวลา
ชื่อซีรีส์ D.P. ย่อมาจาก "deserter pursuit" หรือหน่วยติดตามผู้ที่หนีทหาร
คิม ซึ่งดัดแปลงซีรีส์มาจากการ์ตูนออนไลน์ของเขาเอง อิงบางพล็อตเรื่องจากประสบการณ์เขาเองในฐานะอดีตทหารประจำหน่วยติดตามผู้ที่หนีทหาร
แม้คนที่หนีทหารในซีรีส์มีเหตุผลแตกต่างหลากหลาย แต่ความรุนแรงคือลักษณะร่วมในเรื่องราวของตัวละครหลายตัว
"ตอนผมเห็นคนร้ายทุบเข้าที่คอทหาร ผมต้องกดหยุดซีรีส์เลย เพราะนั่นเป็นสิ่งที่ผมเจอมากับตัวเอง" นักแสดงและนายแบบ คัง อัน ซึ่งเข้ารับใช้ชาติระหว่างปี 2012 ถึง 2014 บอกกับบีบีซีแผนกภาษาเกาหลี
"ผมถูกทหารยศสูงกว่าทุบตีเยอะด้วย เวลาคุณถูกใครทุบเข้าที่คอแบบนั้น 20 ที คุณจะลงเอยด้วยการร้องไห้ออกมา"
ไม่ใช่เรื่องบังเอิญที่พล็อตในซีรีส์เริ่มในปี 2014 ซึ่งเกิดกรณีการละเมิดในกองทัพหลายกรณีจนกลายเป็นข่าวฉาวไปทั่วประเทศ
เดือน เม.ย. ปีนั้น ยูน ซองจู ทหารวัย 23 ปี เสียชีวิตหลังโดนทหารยศสูงกว่ารุมซ้อม โดยสาธารณชนเพิ่งมารู้เรื่องนี้หลายเดือนให้หลังจากการเปิดโปงของกลุ่มสิทธิมนุษยชน
ก่อนที่เขาจะเสียชีวิต มีรายงานว่าเขาโดนทรมานด้วยวิธีอื่น ๆ มาก่อน ไม่ว่าจะเป็นการไม่ให้นอนและให้อดอาหาร
หลังจากนั้นในปีนั้น ทหารชื่อ อิม ก่อเหตุกราดยิง ทำให้มีทหารเสียชีวิต 5 นาย โดยร่ำลือกันว่าเป็นการแก้แค้นที่โดนเพื่อนทหารแกล้ง และจากนั้นก็มีทหารอีกสองคนขาดอากาศตายระหว่างการฝึกซ้อมการถูกควบคุมตัวโดยมีการเอาถุงคลุมหัวและมัดแขน
พัค กึน-ฮเย ประธานาธิบดีเกาหลีใต้ในตอนนั้นได้ออกมาสั่งให้กองทัพพยายามจัดการกับความรุนแรงที่เกิดขึ้น และกระทรวงกลาโหมเกาหลีใต้ได้เพิ่มมาตรการหลายอย่าง อาทิ การสื่อสารที่ดีขึ้นระหว่างทหารเกณฑ์กับครอบครัว และอนุญาตให้มีคนมาเยี่ยมได้ระหว่างอาทิตย์ จากที่ก่อนหน้าที่อนุญาตแค่ช่วงสุดสัปดาห์และวันหยุด
- เหตุใดคนทั่วโลกกำลังติดซีรีส์เกาหลี "สควิดเกม"
- ชีวิตจริงดั่งนิยายของคน “ชนชั้นปรสิต” ในเมืองหลวงเกาหลีใต้
- เจมส์ บอนด์ อิงเรื่องจริงแค่ไหนกัน
- "โจ๊กเกอร์" นำโด่ง เข้าชิงออสการ์ 11 รางวัล
ชีวิตดีขึ้นเพราะมือถือ
หลายคนบอกว่า ความเปลี่ยนแปลงเร็ว ๆ นี้อย่างการอนุญาตให้ใช้มือถือได้ทำให้ชีวิตทหารดีขึ้นมาก
หลังจากการพิจารณาคดีที่ยาวนาน เมื่อ ก.ค. ปีที่แล้ว ทหารได้รับอนุญาตให้ใช้มือถือในค่ายทหารได้เป็นครั้งแรก แต่ก็ยังมีข้อจำกัดอยู่บ้าง เช่น ให้ใช้ในช่วงเวลาที่กำหนด และห้ามใช้ในที่ที่ต้องรักษาความปลอดภัยสูง
แต่ผู้สังเกตการณ์ประเด็นนี้บอกว่ามือถือทำให้ทหารเกาหลีรู้สึกโดดเดี่ยวน้อยลง และที่สำคัญ มือถือก็เปิดช่องทางให้พวกเขาเปิดโปงความอยุติธรรมที่ต้องเจอได้
"ตอนนี้ทหารสามารถรู้สึกปลอดภัยขึ้นได้เพราะสามารถโทรขอความช่วยเหลือจากภายนอกได้" โช คิวซุก ผู้ประสานงานประจำศูนย์สิทธิมนุษยชนทหาร ซึ่งต่อสู้เรื่องสิทธิทหาร
เขาบอกว่ามือถือเป็น "พลังแห่งความรู้" เพราะว่าพวกเขาจะสามารถหาข้อมูลเรื่องสิทธิของตัวเองได้และก็สามารถเปรียบเทียบประสบการณ์ของตัวเองกับคนอื่นได้บนโซเชียลมีเดีย
ก่อนหน้านี้ปีนี้ มีรูปอาหารคุณภาพแย่ที่ถ่ายโดยทหารเกณฑ์หลุดออกมา จนเกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์ไปทั่ว เกิดเป็นแรงกดดันจนกองทัพให้คำมั่นสัญญาว่าจะเพิ่มงบอาหารรายวันสำหรับทหารเกณฑ์อีกเกือบ 20%
"กองทัพไม่สามารถหลบหนีการรับผิดชอบโดยอ้างเกราะว่าเป็น "ความมั่นคงแห่งชาติ" ได้อีกต่อไป" นายโช กล่าว
ในช่วงไม่กี่ปีมานี้ รายงานกรณีความรุนแรงมีน้อยลง และจากข้อมูลของกระทรวงกลาโหม มีทหารฆ่าตัวตาย 42 คนในปี 2020 ลดจาก 62 รายในปีก่อนหน้านั้น และลดลงจากหลายร้อยรายในช่วงทศวรรษ 1980
แต่นายโช บอกว่า มีประเด็นอื่น ๆ ที่ต้องปรับปรุงอีกเยอะ อาทิ การเลือกปฏิบัติกับทหารที่มีความหลากหลายทางเพศ โดยกองทัพถือว่าการมีเพศสัมพันธ์กับคนเพศเดียวกันเป็นอาชญากรรมทั้ง ๆ ที่พลเรือนทั่วไปสามารถทำได้
เมื่อเดือน มี.ค. บยอน ฮุย-ซู ทหารข้ามเพศคนแรกของเกาหลีใต้ที่ถูกปลดจากกองทัพเพราะเข้ารับการผ่าตัดแปลงเพศเป็นหญิง ถูกพบเสียชีวิตที่บ้านพัก
เมื่อวันพฤหัสบดีที่แล้ว ศาลพิพากษาว่ากองทัพเกาหลีใต้เลือกปฏิบัติต่อบยอน ฮุย-ซู และควรจะให้การปลดออกจากกองทัพนั้นถือเป็นโมฆะ
ฮันจุนฮี ผู้กำกับซีรีส์ D.P. บอกว่า ซีรีส์นี้มีหน้าที่ที่ใหญ่กว่าการแค่ให้ความบันเทิง
"ผมคิดว่าได้มีการปรับปรุงบ้างแล้วในกองทัพ แต่ซีรีส์นี้จะช่วยให้เราคอยจับตามองระวังไม่ให้เกิดความรุนแรงในกองทัพและก็เพื่อจดจำมันไว้ด้วย"
คิมโบทง โพสต์เมสเสจที่เขาได้รับจากผู้หญิงคนหนึ่งที่สามีเสียชีวิตจากความรุนแรงในกองทัพเมื่อปี 2012 ทางอินสตาแกรมซึ่งระบุว่า "ฉันอยากจะขอบคุณคุณ ฉันรู้สึกว่าเราไม่ได้ถูกลืม ฉันหวังว่าจะมีคนดูซีรีส์นี้มากขึ้นและตระหนักรู้วัฒนธรรมนี้ของทหารมากขึ้น"
……
ข่าว BBCไทย ที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ ข่าวสด เป็นความร่วมมือของสององค์กรข่าว