8 กุมภา 69 ไปลงประชามติเรื่องอะไร? วัส ติงสมิตร สรุปให้ 5 ข้อแบบเน้นๆ
วันที่ 11 มกราคม 2569 นายวัส ติงสมิตร นักวิชาการอิสระ อดีตผู้พิพากษาอาวุโสในศาลฎีกา และอดีตประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) โพสต์เฟซบุ๊ก ระบุว่า 8 กุมภา 69 นี้… ไปลงประชามติเรื่องอะไร? (สรุปจบในโพสต์เดียว!)
หลายคนอาจเริ่มเห็นข่าวใหญ่ วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 นี้ นอกจากเราจะไปเลือกตั้ง ส.ส. กันแล้ว ยังมีอีกหนึ่งภารกิจสำคัญคือ "การลงประชามติ"
แต่อาจจะยังงงว่า "ไปทำไม?" "เลือกอะไร?" และ "เปลี่ยนอะไรบ้าง?"
วันนี้สรุปมาให้แบบเน้นๆ ครับ
1. ไปทำอะไร? (คำถามคืออะไรกันแน่)
ที่หน่วยออกเสียงประชามติ ซึ่งอยู่ถัดจากหน่วยลือกตั้ง ส.ส.
เขาจะถามเราว่า:
“ท่านเห็นชอบว่าสมควรจะมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่"
ถ้าสงสัยว่า "อ้าว! แล้วไหนล่ะร่างรัฐธรรมนูญใหม่? ไม่เห็นมีมาให้ดูเลย"
ความจริงคือ: รอบนี้ไม่ใช่การโหวต "รับ" หรือ "ไม่รับ" ร่างรัฐธรรมนูญใหม่ครับ แต่เป็นการถามเพื่อ "ขอเปิดประตู" เท่านั้น
2. "เปิดประตู" หมายความว่าอย่างไร?
รัฐธรรมนูญปัจจุบัน (ปี 2560) มีช่องให้ “แก้ไขรายมาตราในหมวด 15” (เหมือนซ่อมบ้านทีละจุด) แต่ไม่มีช่องให้ “ร่างใหม่ทั้งฉบับ” (เหมือนสร้างบ้านใหม่ทั้งหลัง)
การลงประชามติครั้งนี้ คือการไปขออนุญาตเพิ่ม "หมวด 15/1" เพื่อสร้างกติกาในการตั้งองค์กรและกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญทั้งฉบับใหม่นั่นเองครับ
3. ตัดสินใจจากอะไรดี? (Checklist ประกอบการตัดสินใจ)
ถ้าเลือก "เห็นชอบ": เพราะอยากเห็นกติกาใหม่ที่ยึดโยงกับประชาชน และแก้จุดที่ "แก้รายมาตรา" ได้ยากมาก หรือแก้ไม่สำเร็จ (บางครั้ง “ซ่อมบ้าน” อาจแพงกว่ารื้อสร้างใหม่) เช่น:
(1)ที่มาของ ส.ว.: ระบบเลือกกันเองที่แปลกประหลาด และถูกตั้งคำถามเรื่องการฮั้ว (มากถึง 70% ของวุฒิสภา) มานานนับปี
(2) ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระ: ศาลรัฐธรรมนูญมีอำนาจกว้างขวางและทับซ้อนกับองค์กรตุลาการอื่น, ป.ป.ช. ที่งานล้นจนช้า หรือ กกต. ที่ประชาชนอยากเห็นความโปร่งใสและรวดเร็วมากกว่านี้
ถ้าเลือก "ไม่เห็นชอบ": เพราะมองว่ารัฐธรรมนูญปี 2560 ยังใช้งานได้ดีอยู่ ไม่มีปัญหาอะไรที่ต้องเปิดประตูให้ร่างรัฐธรรมนูญใหม่
4. กาครั้งเดียว ได้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่เลยไหม?
คำตอบคือ: ยังครับ! นี่เป็นเพียงก้าวแรกจากทั้งหมด 3 ก้าว (ต้องทำประชามติรวม 3 ครั้ง) กว่าจะได้ใช้จริงอาจต้องรออีกเป็นปีครับ หรืออาจไม่ได้รัฐธรรมนูญใหม่เลย เพราะไม่ผ่านประชามติครั้งที่ 2 หรือ 3
5. เปลี่ยนรูปแบบประเทศได้ไหม?
คำตอบคือ: "ไม่ได้เด็ดขาด" ครับ รัฐธรรมนูญล็อคตายตัวไว้เลยว่า "ห้าม" เปลี่ยนแปลง: การปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข รูปแบบของรัฐ (ต้องเป็นรัฐเดี่ยวเท่านั้น)
ใครกังวลเรื่องนี้ สบายใจได้ครับ มีความปลอดภัยทางกฎหมายสูงสุด
ปักหมุดไว้เลย: 8 กุมภาพันธ์ 2569
1 เสียงของคุณ คือการตัดสินใจว่าจะ "เปิดประตู" บานใหม่เพื่อแก้ทางตันของประเทศหรือไม่
อย่าลืมออกไปใช้สิทธิกันนะครับ!
วัส ติงสมิตร
นักวิชาการอิสระ
28/1/69