“AI Clone & Deepfake” ระวังมุกใหม่ ปี 69 เมื่อเสียงและหน้าของคนในครอบครัวอาจไม่ใช่ตัวจริง

ย่างเข้าสู่ปี 2569 เชื่อว่าเทคโนโลยี Generative AI จะก้าวล้ำขึ้นไปอีกขั้นจากปีที่ผ่านมา แต่เทคโนโลยีที่ใช้สำหรับสร้างประโยชน์เหล่านี้ อาจถูกนำมาใช้โดยมิจฉาชีพ จนกลายเป็นดาบสองคม เพราะตลอดปี 2568 มิจฉาชีพไม่ได้หยุดแค่การโทรศัพท์หลอกโอนเงินแบบเดิม ๆ แต่เริ่มหันมาใช้ "AI Voice Cloning" ในการลอกเลียนแบบเสียงเพื่อหลอกเหยื่อ ขณะที่เดือน พ.ย. 68 ที่ผ่านมา ก็มีการจับกุมแก๊งสแกมเมอร์ชาวจีน ที่ใช้ AI หลอก AI เพื่อข้ามผ่านระบบรักษาความปลอดภัยของธนาคารที่เรียกว่า Biometric Verification ออกมาให้เห็นกันแล้ว ซึ่งแม้จะยังไม่ได้ถูกนำมาใช้หลอกคนไทย แต่เชื่อว่าเทคโนโลยีเหล่านี้ อาจจะถูกนำมาใช้อย่างแน่นอนในปี 2569

AI ของมิจฉาชีพในปี 68 เป็นอย่างไร ?

พ.ต.อ. เนติ วงษ์กุหลาบ รองผู้บังคับการ กองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง (CIB) เปิดเผยกับ Thai PBS Verify ว่า กลลวงของมิจฉาชีพในปี 2568 ที่พบว่ามีการใช้ AI เข้ามาช่วยในการหลอกลวงในขณะนี้คือ การปลอมเสียงด้วย AI ที่พบว่ามีการใช้มาแล้วหลายเดือน โดยมักใช้กลลวงว่าเปลี่ยนเบอร์โทรศัพท์ ให้เหยื่อลบเบอร์เก่าทิ้ง และให้เหยื่อบันทึกเบอร์ใหม่ที่คนร้ายโทรเข้าไปแทน จากนั้นคนร้ายจะพูดคุยต่าง ๆ นานา โดยส่วนใหญ่จะวางสายก่อน และปล่อยให้ระยะเวลาผ่านไป 1-2 วัน จึงค่อยติดต่อรอบ 2 ซึ่งในครั้งนี้จึงจะเริ่มสร้างสตอรี่ขึ้นมาเพื่อหลอกเหยื่อ

[caption id="" align="aligncenter" width="1200"]

พ.ต.อ. เนติ วงษ์กุหลาบ รองผู้บังคับการ กองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง (CIB)[/caption]

เรื่องอะไรบ้างที่คนร้ายใช้หลอกเหยื่อปี 68 ?

พ.ต.อ. เนติ ระบุว่า เรื่องที่คนร้ายใช้หลอกเหยื่อในปี 2568 พบว่า มีหลายรูปแบบ แต่ทุกรูปแบบจะเริ่มต้นด้วยการบอกให้เหยื่อ "ลบเบอร์โทรศัพท์เก่าของคนที่มิจฉาชีพแอบอ้างทิ้งก่อน" โดยอ้างว่าได้ "เปลี่ยนเบอร์โทรศัพท์ใหม่" จากนั้นจะปล่อยระยะเวลาให้ผ่านไปราวหนึ่งถึงสองวัน ก่อนที่คนร้ายจะติดต่อกลับมาอีกครั้ง ซึ่งจากพฤติการณ์ที่พบ คนร้ายมักจะไม่ค่อยหลอกเหยื่อในวันแรกในทันที แต่จะปล่อยระยะเวลาไว้สักพัก จากนั้นจะติดต่อกลับมาพร้อมกับปัญหาความเดือดร้อน โดยเฉพาะเรื่องเงิน เช่น

• อ้างว่าซื้อของแล้วไม่สามารถติดต่อภรรยาได้ ขอให้เหยื่อช่วยโอนเงินเพื่อจ่ายให้กับร้านค้า หากติดต่อญาติหรือภรรยาได้แล้ว จะโอนเงินคืนทันที
• อ้างว่าเป็นลูกของเหยื่อ หรือพ่อแม่ของเหยื่อ ติดต่อเพื่อขอให้โอนเงินให้

ทั้งสองกรณีจะหลอกเงินเหยื่อตั้งแต่หลักหมื่นไปจนถึงหลักแสน หรือมากกว่านั้นหากสามารถที่จะหลอกได้

สังเกตอย่างไรคนรู้จักหรือคนร้าย ?

สำหรับข้อสังเกตว่า เบอร์โทรศัพท์ที่โทรหาเราเป็นมิจฉาชีพหรือไม่นั้น สามารถตรวจสอบได้ดังนี้

• หากเป็นคนรู้จักที่มีเบอร์โทรศัพท์อยู่แล้ว แม้สายที่โทรมานั้นจะมีเสียงเหมือนเพื่อน พ่อ แม่ พี่น้อง ลูก หลาน แต่หากเป็นเบอร์โทรศัพท์ที่ไม่เคยพบหรือเป็นเบอร์แปลก และบอกกับเราว่าเปิดเบอร์ใหม่ ให้ลบเบอร์เก่า ให้สงสัยไว้ก่อนว่าเป็นมิจฉาชีพ
• ให้ขอตัววางสายเบอร์แปลกนั้น ไม่ว่าจะเป็นลูก หรือญาติ พี่น้อง หรือคนที่เรารู้จักทันที จากนั้นจึงค่อยโทรกลับไปยังเบอร์เก่าที่เรามีอยู่ และสอบถามว่า ได้โทรหาเราหรือไม่ ซึ่งทั้งสองวิธีนี้ถือเป็นการป้องกันมิจฉาชีพที่ดีและง่ายที่สุด

ตัวอย่างคนร้ายหลอกเป็นคนรู้จัก

ภัยออนไลน์ในปี 2569

วิวัฒนาการใหม่จาก Deepfake สู่การเจาะระบบยืนยันตัวตน

ในอดีตเราอาจเคยเห็นการใช้เสียง AI Deepfake เพื่อปลอมเป็นคนรู้จักมาขอยืมเงิน แต่ปัจจุบันมีความพยายามในการใช้ AI ใบหน้าเสมือน ที่มีความละเอียดสูง จนสามารถขยับเขยื้อนตามคำสั่งของระบบยืนยันตัวตนธนาคารได้ เช่น การกะพริบตา การหันซ้าย-ขวา หรือการอ้าปาก ซึ่งเป็นด่านรักษาความปลอดภัยสำคัญเมื่อต้องโอนเงินจำนวนมาก ซึ่งกรณีล่าสุดคือการจับกุมแก๊งสแกมเมอร์ชาวจีนใช้ AI หลอก AI เพื่อข้ามผ่านระบบรักษาความปลอดภัยของธนาคาร เมื่อเดือน พ.ย. 68

[caption id="attachment_7974" align="aligncenter" width="1024"]

แก๊งสแกมเมอร์ชาวจีนใช้ AI หลอก AI เพื่อข้ามผ่านระบบรักษาความปลอดภัยของธนาคาร[/caption]

แม้การจับกุมในครั้งนี้จะไม่ใช่การสร้าง AI Deepfake เพื่อมาใช้หลอกลวงคนไทย แต่เชื่อว่าเทคโนโลยีดังกล่าว มีความเสี่ยงสูงที่จะถูกนำมาหลอกลวงคนไทยในปี 2569 นี้ ซึ่ง Thai PBS Verify ตรวจสอบพบว่า เครื่องมือเหล่านี้ถูกพัฒนาให้แนบเนียนขึ้น โดยมิจฉาชีพจะหา "วัตถุดิบ" จาก

• ภาพถ่ายใบหน้าตรงที่เจ้าตัวเคยโพสต์ในโซเชียลมีเดีย
• วิดีโอหรือคลิปสั้นที่เห็นใบหน้าหลายมุม
• ข้อมูลส่วนตัวจากฐานข้อมูลที่รั่วไหล เพื่อนำไปสู่การปลอมแปลงใบสมัครหรือการรีเซ็ตรหัสผ่าน

ตัวอย่างคลิป AI หลอก AI

ทำไมมุก ญาติ-คนรู้จัก ยังใช้หลอกเหยื่อได้เสมอ ?

นายวรภัทร ศิริกีรตยานนท์ นักอาชญาวิทยาอิสระ ให้ความคิดเห็นถึงสาเหตุที่การอ้างเป็น ญาติ-คนรู้จัก ยังสามารถใช้หลอกลวงได้เสมอว่า ด้วยสภาพแวดล้อมปัจจุบัน ที่หลาย ๆ คนแทบจะไม่ได้ทำงานในภูมิลำเนาเดิมแบบ 100% เพราะบางคนต้องย้ายถิ่นฐานไปทำงานในจังหวัดหัวเมืองใหญ่ หรือมาทำงานในกรุงเทพฯ ที่เป็นเมืองหลวงหลัก หรือแม้กระทั่งคนที่อาจจะไปทำงานที่ต่างประเทศ ประกอบกับความที่สภาพเศรษฐกิจ สภาพแวดล้อมต่าง ๆ บีบให้เราต้องทำงานในต่างพื้นที่กัน จึงทำให้การอยู่ด้วยกันของคนในครอบครัว ที่เดิมทีเคยอยู่กันเป็นครอบครัวใหญ่ มีจุดที่เรียกว่าช่องว่างเกิดขึ้น จึงทำให้คนร้ายอาศัยรอยแยกดังกล่าว มาเป็นมาเป็นจุดเด็ดในการก่อเหตุ ด้วยการอ้างบุคคลในครอบครัวหรือ เพื่อนฝูงที่เคยสนิทกัน มาเป็นปัจจัยหลักในการใช้หลอกลวงเหยื่อ

[caption id="attachment_7970" align="aligncenter" width="1024"]

นายวรภัทร พึ่งพงศ์ นักวิชาการอิสระ ด้านอาชญาวิทยาและเหยื่อวิทยา[/caption]

ผมก็ยังเชื่ออยู่ว่า รูปแบบนี้ยังคงมีประสิทธิภาพในระดับหนึ่ง ที่มิจฉาชีพจะยังยึดเป็นแก่นหลักในการเข้าถึงเหยื่อรายใหม่ ๆ แต่ในอนาคต มันอาจจะมีอะไรที่แยกแยะได้ยาก เห็นได้จากการที่สแกมเมอร์มีการใช้ Deepfake ในการปลอมหน้า ปลอมเสียง หรือวิดีโอคอล เชื่อว่ารูปแบบนี้จะยังคงอยู่ แต่อาจจะมีเทคโนโลยีหรือซอฟต์แวร์อะไรที่มันทำให้ดูมีความเนียนมากขึ้น

ทั้งนี้เห็นได้จากในปี 2568 ที่ผ่านมา ที่มีข่าวการพัฒนาซอฟต์แวร์ที่สร้างภาพได้อย่างแนบเนียนมากขึ้น ซึ่งเทคโนโลยีเหล่านี้อาจจะถูกนำมาใช้ หลอกลวงมากขึ้น แต่อย่างไรก็ตามเชื่อว่า เรื่องของการปลอมแปลงเสียงแบบไม่ได้เจอหน้า ไม่ให้เขาเห็นจุดพิกเซลที่ผิดปกติ ก็จะยังคงมีอยู่ เพราะถือเป็นอีกหนึ่งวิธีที่มีประสิทธิภาพ ทั้งในแง่ของการลงทุนที่ใช้การลงทุนที่น้อย และในแง่ของจำนวน ที่สามารถหลอกได้ปริมาณมากในระยะเวลาสั้น ๆ โดยไม่ต้องใช้เทคโนโลยีที่ซับซ้อนให้เสียเวลา ซึ่งเชื่อว่าจะยังคงเป็นหนึ่งวิธีที่ถูกนำมาใช้มากที่สุดในปี 2569

3 จุดจับสังเกต "อัตลักษณ์ AI" ที่คุณต้องระวังมีอะไรบ้าง ?

แม้ AI จะดูสมจริงมาก แต่หากสังเกตอย่างละเอียดในระหว่างการวิดีโอคอล หรือการยืนยันตัวตน จะพบจุดผิดปกติดังนี้:

• การเคลื่อนไหวที่ขอบใบหน้า: หากสังเกตบริเวณไรผมหรือรอยต่อระหว่างใบหน้ากับลำคอ จะเห็นความเบลอหรือการกะพริบ (Glitch) เมื่อมีการขยับเร็ว ๆ
• มิติของดวงตาและแสงสะท้อน: แสงสะท้อนในดวงตาของ AI มักจะไม่สัมพันธ์กับทิศทางแสงจริงในสถานที่นั้น ๆ หรือการกะพริบตาที่ดูแข็งทื่อไม่เป็นธรรมชาติ
• ความเหลื่อมของเสียง (Sync): เสียงพูดกับจังหวะการขยับริมฝีปากอาจมีความล่าช้า (Delay) หรือน้ำเสียงมีโทนแบนราบ (Monotone) ขาดอารมณ์ความรู้สึกแบบมนุษย์

วิธีป้องกัน: ปิดประตูไม่ให้มิจฉาชีพขโมยอัตลักษณ์

กองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (บช.สอท.) และผู้เชี่ยวชาญด้านไซเบอร์แนะนำข้อปฏิบัติเพื่อความปลอดภัย ดังนี้:

• ตั้งรหัสลับเฉพาะครอบครัว: เมื่อได้รับสายวิดีโอคอลที่น่าสงสัย หรืออ้างว่าเป็นคนใกล้ชิดขอยืมเงิน ให้ถาม "รหัสลับ" หรือ "เรื่องที่มีแค่เราสองคนที่รู้" เพื่อยืนยันตัวตน
• เลี่ยงการลงภาพหน้าตรงความละเอียดสูง: การโพสต์ภาพเซลฟี่ที่ชัดเกินไปในพื้นที่สาธารณะ เป็นการยื่น "ต้นแบบ" ให้ AI นำไปประมวลผลได้ง่ายขึ้น
• สังเกตพฤติกรรมการเรียกเก็บข้อมูล: ธนาคารไม่มีนโยบายส่งลิงก์เพื่อให้ลูกค้าอัปโหลดวิดีโอใบหน้าหรือข้อมูล Biometric ผ่านแอปพลิเคชันอื่นที่ไม่ใช่แอปฯ ทางการของธนาคาร
• ใช้การยืนยันตัวตนหลายชั้น (MFA): นอกจากใบหน้า ควรเปิดใช้งานการยืนยันตัวตนผ่านช่องทางอื่นควบคู่ไปด้วย เช่น แอปฯ Authenticator

เทคโนโลยีการยืนยันตัวตนด้วยใบหน้าของธนาคารในประเทศไทย ปัจจุบันมีการพัฒนาระบบ Liveness Detection เพื่อป้องกันภาพถ่ายหรือวิดีโอหลอกลวง อย่างไรก็ตาม มิจฉาชีพก็กำลังพัฒนา AI เพื่อมาต่อสู้กับระบบนี้เช่นกัน

ดังนั้นสิ่งสำคัญในปี 2569 ยังคงเป็นเรื่องของ "สติ" และ "ความไม่ใจเร็ว" ที่ยังคงเป็นเกราะป้องกันที่ดีที่สุด โดยเฉพาะเมื่อต้องเผชิญหน้ากับมิจฉาชีพที่พัฒนาวิธีการหลอกลวงอยู่ตลอดเวลาเช่นปัจจุบัน