World Gorilla Day "พวกเขาก็ไม่ได้ต่างจากพวกเราเลย" ในปี 1996 กอริลลาตัวหนึ่งช่วยเด็กชายไว้
World Gorilla Day สิ่งมีชีวิตไพรเมตที่เป็นหนึ่งในญาติที่ใกล้ชิดของมนุษย์ แม้จะดูแตกต่างกับเราที่เป็น โฮโม เซเปียนส์ มากพอสมควร แต่บางครั้งกอริลลาก็แสดงอะไรบางอย่างที่คล้ายกับมนุษย์ปัจจุบันอย่างไม่น่าเชื่อ โดยเฉพาะในเหตุการณ์เมื่อปี 1996 ที่ดูคล้ายจะบอกว่าพวกเขาก็ไม่ได้ต่างจากเราเลย
เมื่อวันที่ 19 สิงหาคมปี 1996 ที่สวนสัตว์แห่งหนึ่งในรัฐอิลลินอยส์ กอริลลาตัวเมียอายุ 8 ปีที่ชื่อ Binti Jua ได้กลายเป็นข่าวพาดหัวไปทั่วโลก เมื่อเด็กชายมนุษย์วัย 3 ขวบได้พลัดหลุดจากแม่และปีนข้ามสิ่งกีดขวางที่กั้นกรงกอริลลาในสวนสัตว์ Brookfield ไปโดยที่ไม่มีใครไหวตัวทัน
เด็กชายตกจากที่สูง 6 เมตรไปยังพื้นด้านล่างแล้วหมดสติภายในทันทีซึ่งในขณะนั้นมีกอริลลา 6 ตัวอยู่รอบ ๆ แต่แล้วสิ่งไม่คาดคิดก็เกิดขึ้นเมื่อ Binti Jua ที่กำลังอุ้มลูกสาวอายุ 17 เดือนของตนไว้ ทำท่าทางราวกับว่าเธอกำลังพยายามจะอุ้มเด็กชายที่สลบอยู่อย่างระมัดระวัง
“เธออุ้มเด็กชายขึ้น อุ้มเขาไว้และพาเขาเดินไปเดินมา” Sondra Catzen โฆษกของสวนสัตว์ในขณะนั้นกล่าว
Binti Jua ได้พาร่างเด็กชายไปรอที่ประตูของเจ้าหน้าที่อย่างอ่อนโยน ท้ายที่สุดเด็กก็ได้รับการช่วยเหลืออย่างปลอดภัย โดยมีอาการบาดเจ็บที่มือกับใบหน้าและต้องนอนโรงพยาบาลนาน 4 วัน แต่อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่หลายคนเชื่อว่าเป็นเรื่องปาฏิหาริย์ที่เด็กมนุษย์รอดมาได้
ภายในไม่กี่วันถัดมา อังกฤษ เยอรมนี และออสเตรเลียต่างยกย่องให้ Binti Jua เป็นฮีโร่สำหรับเหตุการณ์นี้ โดยมีคนหลายสิบคนเสนอเงินจำนวนมากเพื่อรับเลี้ยงเธอ และบางคนก็เสนอรางวัลเป็นกล้วยหนัก 11 กิโลกรัมให้
เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นราวกับบอกว่าอาจด้วยสัญชาตญาณความเป็นแม่ เลยทำให้ Binti Jua อยากที่จะปกป้องเด็กน้อยผู้เป็นมนุษย์แม้จะต่างสายพันธุ์กันก็ตาม แต่ไม่ใช่ทุกตัวที่จะเป็นเหมือน Binti Jua เมื่อปี 2016 มีเด็กน้อยพลัดตกลงไปในกรงกอริลลาคล้ายกับที่เกิดขึ้นเมื่อปี 1996
แต่น่าเศร้าเมื่อกอริลลาตัวผู้ที่ชื่อ Harambe อายุ 17 ปีได้ลากเด็กชายวัย 3 ขวบไปมาจนเจ้าหน้าที่ต้องตัดสินใจยิงกอริลลาเพื่อรักษาชีวิตของลูกมนุษย์ เพราะความแข็งแรงของกอริลลาอาจทำให้เด็กตกอยู่ในอันตราย เป็นเรื่องที่น่าเศร้าที่ต้องเกิดการสูญเสียไม่ว่าจะทางไหนก็ตาม
ในปี 2008 นักพันธุศาสตร์กลุ่มหนึ่งได้นำดีเอ็นเอมาจาก Kamilah กอริลลาตัวเมียวัย 30 ปีที่อาศัยอยู่ในสวนสัตว์ซานดิเอโก จากนั้น 4 ปีต่อมา ทีมงานก็ได้ตีพิมพ์จีโนมของสปีชีส์นี้ ซึ่งทำให้ห้องสมุดพันธุกรรมของลิงใหญ่ที่เป็นกลุ่มของไพรเมตอย่างมนุษย์ ชิมแปนซี กอริลลา และอุรังอุตังสมบูรณ์ยิ่งขึ้น
“การเปรียบเทียบระหว่างสิ่งมีชีวิตทั้งสองชนิดช่วยให้เราสำรวจต้นกำเนิดวิวัฒนาการของมนุษย์และจุดที่แยกตัวออกจากลิงใหญ่สายพันธุ์อื่นในแอฟริกาเมื่อระหว่าง 6 ถึง 10 ล้านปีก่อนได้” Richard Durbin นักพันธุศาสตร์จาก Wellcome Trust Sanger Institute ของสหราชอาณาจักร กล่าว
ทีมนักวิทยาศาสตร์ได้พบว่ายีนของกอริลลานั้นมีความคล้ายคลึงกับยีนของมนุษย์อย่างน่าประหลาดใจ แม้ว่าพันธุกรรมของเราจะใกล้เคียงกับชิมแปนซีมากกว่า แต่สัดส่วนที่เหมือนกอริลลานั้นสูงกว่าที่เคยคาดกันไว้มาก
ข้อมูลชี้ให้เห็นว่ามนุษย์ ชิมแปนซี และกอริลลา ต่างวิวัฒนาการมาจากบรรพบุรุษร่วมกันเมื่อประมาณ 10 ล้านปีที่แล้ว จากนั้นมนุษย์กับชิมแปนซีก็แยกสายพันธุ์ออกจากกันเมื่อราว 6 ล้านปีก่อน
“ภาพรวมก็คือ ลำดับยีนของเราอาจจะเหมือนกับกอริลลามากถึง 98% (ข้อมูลปัจจุบันยืนยันแล้วว่าอยู่ที่ 98.3% ขณะที่ชิมแปนซีเหมือนกับมนุษย์ 98.8%) นั่นหมายความว่ายืนส่วนใหญ่ของเรามีความคล้ายคลึงกันมาก หรืออาจจะเหมือนกับเป็นยีนเดียวกันในเวอร์ชั่นกอริลลา” Chris Tyler-Smith นักพันธุศาสตร์จาก Wellcome Trust กล่าว
ในส่วนที่ไม่เหมือนกันนั้นนักวิทยาศาสตร์พบว่า กอริลลามียีนหนึ่งที่ช่วยสร้างชั้นเคราตินที่แข็งแรงบนผิวหนัง และทำให้สัตว์เดินด้วยข้อต่อนิ้วได้ อีกยีนหนึ่งก็เกี่ยวข้องกับสเปิร์ม สำหรับมนุษย์แล้วยีนเฉพาะบางตัวจะทำให้สเปิร์มมีความสามารถในการแข่งขันที่สูงขึ้นได้ แต่ยีนเดียวกันในกอริลลากลับไม่ทำงาน
กลับกันก็ยังมียีนบางตัวที่มีอยู่ในทั้งมนุษย์และกอริลลา แต่กลับแสดงออกต่างกันเช่น ยีนที่เกี่ยวข้องกับภาวะสมองเสื่อมและหัวใจล้มเหลวมีอยู่ในทั้งคู่ แต่กลับไม่สร้างอันตรายต่อกอริลลา
“หากเราเข้าใจได้มากขึ้นว่าเหตุใดไวรัสกลายพันธุ์เหล่านี้จึงเป็นอันตรายต่อมนุษย์ แต่ไม่เป็นอันตรายต่อกอริลลา นั่นจะมีความหมายทางการแพทย์ที่สำคัญและเป็นประโยชน์” Tyler-Smith กล่าว
#กอริลลาอาจช่วยรักษาลิงหายากอื่น ๆ ได้
นอกเหนือไปจากข้อมูลทางวิวัฒนาการและพันธุกรรมของสายพันธุ์แล้ว การระบุจีโนมกอริลลาก็อาจมีบทบาทสำคัญอีกอย่างหนึ่งคือ ช่วยเหลือกอริลลาสายพันธุ์ย่อย 4 สายพันธุ์ที่กำลังถูกคุกคามในแอฟริกา
เนื่องจากเมื่อประชากรในสายพันธุ์ลดลง ความหลากหลายทางพันธุกรรมและความสามารถในการฟื้นฟูสายพันธุ์โดยร่วมก็ลดลงไปตาม
“หากพวกมันผสมพันธุ์กันเองมากเกินไป ก็ไม่ดีต่อสายพันธุ์ ลองดูแทสเมเนียนเดวิลที่น่าสงสารดู ซึ่งกำลังตายด้วยโรตมะเร็งที่ติดต่อได้เพราะพวกมันมีพันธุกรรมที่เกือบจะเหมือนกันหมด” Richard Gibbs นักพันธุศาสาตร์จากศูนย์จัดลำดับจีโนมมนุษย์ของ Baylor College of Medicine กล่าว
“พวกมันอาจไม่มีความหลากหลายทางพันธุกรรมที่เพียงพอที่จะอยู่รอดได้” เขาเสริม นักวิทยาศาสตร์หลายคนหวังว่าการจัดลำดับจีโนมของกอริลลาทุกสายพันธุ์จะช่วยให้เข้าใจความแตกต่างและความคล้ายคลึงกันได้ดีขึ้น ซึ่งส่งผลต่อการอนุรักษ์ทั้งหมด
“เพื่อช่วยชีวิตกอริลลาเหล่านี้ เราจำเป็นต้องมีความเข้าใจที่ชัดเจนมากขึ้นเกี่ยวกับพลวัตประชากรของพวกมัน” Gibbs กล่าว “คุณไม่สามารทำสิ่งนั้นได้หากไม่มีความสามารถในการติดตามสัตว์แต่ละตัวผ่านทางพันธุกรรมของพวกมัน”
ที่มา
https://www.nationalgeographic.com/…/120306-gorilla…
https://abcnews.go.com/…/gorilla-carries-year…/story…
https://www.chicagotribune.com/…/20-years-ago-today…/
Photo: Brookfield Zoo