แด่ความหวังแห่งความหลากหลาย : สมเด็จพระสันตะปาปาเลโอที่ 14 โป๊ปชาวอเมริกันผู้อาจเป็นความหวังของการโอบรับความหลากหลายทางเชื้อชาติ กับคำถามที่ยังคงรอคำตอบเรื่องการสนับสนุนความเท่าเทียมทางเพศหลังจากนี้
หลังจากการสิ้นพระชนม์ของพระสันตะปาปาฟรานซิส เมื่อวันที่ 21 เม.ย.2568 ที่ผ่านมา พระคาร์ดินัล โรเบิร์ต เพรวอสต์ (Robert Francis Prevost) ก็ได้รับเลือกให้รับหน้าที่ต่อในฐานะผู้นำสูงสุดของคริสตจักรโรมันคาทอลิก ผู้ทรงได้รับการขนานนามว่าสมเด็จพระสันตะปาปาเลโอที่ 14 (Pope Leo XIV) ด้วยพระชนมายุ 69 พรรษา
ไม่เพียงแค่การเข้ามารับช่วงต่อจากสมเด็จพระสันตะปาปาพระองค์ก่อนจะไม่ใช่งานที่ง่าย ในยุคสมัยที่สงครามความขัดแย้งและการเเบ่งแยกเกิดขึ้นทั่วโลก พร้อมกับการที่ผู้นำชาติมหาอำนาจอย่างอเมริกากำลังเดินหน้านโยบายแข็งกร้าวต่างๆ ที่เหมือนจะยิ่งสร้างความแตกแยกหนักขึ้น การที่พระองค์เป็นโป๊ปชาวอเมริกันคนแรกในประวัติศาสตร์นี้เองก็เป็นเรื่องท้าทายไม่น้อย เมื่อชุมชนชาวคาธอลิกจำนวนหนึ่งกังวลว่าคริสตจักรอันศักดิ์สิทธิ์ของพวกเขาจะถูกดึงเข้าไปสู่วังวนแห่งความอลหม่านของการเมืองอเมริกันหรือไม่หลังจากนี้
แต่การปรากฏพระองค์ครั้งแรก ณ บริเวณนะเบียงของมหาวิหารเซนต์ปีเตอร์ส บาซิลิกา (St. Peter’s Basilica) การตรัสกับประชาชนที่มาเฝ้ารอยินดีเป็นภาษาสเปนของสมเด็จพระสันตะปาปา อาจเป็นการส่งเเมสเสจอยู่ในทีว่าพระองค์ไม่ใช่ ‘ชาวอเมริกัน’ เสียทีเดียว แต่เป็นหนึ่งใน ‘พลเมืองของโลก’ ผู้ที่จะทำหน้าที่เป็นกาวเชื่อมระหว่างวัฒนธรรมต่างๆ ลดความอติเเบ่งแยก และเป็นความหวังที่จะโอบรับความหลากหลายของผู้คนทั่วโลกได้
เชื้อสาย และปูมหลัง
ความหวังของชาวคาธอลิก ‘ชายขอบ’
พระสันตะปาปาพระองค์ใหม่ ผู้ซึ่งมาจากประเทศที่เรียกว่า ‘รอบนอก’ ที่นับว่าอยู่ห่างไกลจากศูนย์กลางของคาธอลิกอย่างนครรัฐวาติกัน และกว่า 80% ของประชากรที่นั่นก็ไม่ได้เป็นชาวคริสต์นิกายคาธอลิก ย่อมเป็นธรรมดาที่จะเกิดข้องกังขาในหมู่ชาวคริสต์นิกายโรมันคาธอลิกอยู่แล้ว
แต่จริงๆ แล้ว ถึงแม้ว่าพระคาร์ดินัล โรเบิร์ต เพรวอสต์ (Robert Francis Prevost) หรือโป๊ปเลโอที่ 14 จะประสูติที่ชิคคาโก รัฐอิลลินอยส์ และเป็นชาวอเมริกัน แต่พระองค์ก็มีครอบครัวเชื้อสายอิตาลี และถือสัญชาติเปรู เนื่องจากพระองค์เคยเป็นมิชชันนารีที่ทำงานรับใช้โบสถ์ในเปรูมานานกว่า 20 ปี ก่อนจะได้รับการแต่งตั้งเป็นพระอัครสังฆราช (อาร์ชบิชอป) ที่นั่น
และเมื่อสืบค้นลงไปอีก ก็ยิ่งพบข้อสันนิษฐานว่าเชื้อสายรากเหง้าทางฝั่งพระมารดาของโป๊ปเลโอที่ 14 นั้นอาจมาจากเมืองหลุยส์เซียน่า รัฐนิวออลีนส์ ซึ่งเดิมเป็นชาวอเมริกันพื้นเมืองที่มีรากเหง้าอยู่ในหลุยส์เซียน่าเรียกว่า ‘Creole’ หรือชาวยุโรปที่อพยพย้ายถิ่นฐานเข้ามาบริเวณหลุยส์เซียน่าตั้งแต่ยุคล่าอนานิคมอีกด้วย นั่นทำให้ส่วนผสมของความหลากหลายเชื้อชาติและวัฒนธรรม ทั้งฝรั่งเศส อิตาเลียน สเปน แอฟริกัน และอเมริกัน ที่หล่อหลอมอยู่ในตัวพระองค์ก็อาจจะเป็นตัวช่วยที่ทำให้สังคมชาวคาธอลิกทั่วโลกคลายข้อกังขาต่างๆ ลงได้
เสียงจากชาวคาธอลิกในเม็กซิโกซิตี้ มองว่าการที่โป๊ปเลโอที่ 14 เคยทำงานและใช้ชีวิตอยู่ในเปรูเป็นเวลานานหลายปี ทำให้พระองค์มองเห็นอย่างลึกซึ้งถึงปัญหาผู้อพยพ คนชายขอบ ผู้ยากไร้ และกลุ่มเปราะบางในละตินอเมริกา พวกเขามีความหวังว่าพระองค์จะมาเป็นผู้ ‘ถ่วงดุลอำนาจ’ นโยบายกีดกันผู้อพยพในยุคของประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำอเมริกาคนปัจจุบันได้บ้าง
ด้านชาวคาธอลิกในแอฟริกาอย่างประเทศเคนย่า ก็บอกว่าพวกเขาต้องการโป๊ปที่เป็นของประชาชนทุกคน พร้อมเชื่อมั่นในตัวโป๊ปเลโอที่ 14 ว่าทั้งแบ็คกราวน์การทำงานในชุมชนคนชายขอบ และเชื้อสายของพระองค์จะช่วยนำทางไปสู่การเปิดรับความหลากหลายทางสังคมในหมู่ชาวคาธอลิกได้ไม่มากก็น้อย โดยเฉพาะกับชาวคาธอลิกผู้อาศัยในประเทศที่ถูกเรียกว่า ‘รอบนอก’ ของคริสตจักรอย่างพวกเขา
เช่นเดียวกับชุมชนคาธอลิกผิวดำ หรือ Black Catholics ในหลุยส์เซียน่า ซึ่งนับว่าเป็นชุมชนคาธอลิกที่เข้มข้นที่สุดแห่งหนึ่งในอเมริกา และมีความเชื่อทางศาสนาฝังลึกลงไปในวัฒนธรรมไม่น้อยไปชุมชนอื่นๆ ทั่วโลก อย่างที่จะเห็นได้จากเทศกาล Mardi Gras การเฉลิมฉลองศาสนาของชาวคริสต์นิกายคาทอลิกในนิวออลีนส์ ดนตรีบลู-แจ๊ซ หรือแตรวง (Brass Band) ของนิวออลีนส์ที่แฝงรากเหง้าความศรัทธาในศาสนาของผู้คนมาเนิ่นนาน แต่สิ่งเหล่านี้เองก็มักจะถูกมองข้าม ถูกเลือกปฏิบัติจากปัจจัยเรื่องเชื้อชาติและสีผิว “เพราะไม่ว่าอย่างไรทุกแง่มุมในชีวิตของพวกเขาก็จะถูกขีดให้ติดอยู่ในกรอบของสีผิว เชื้อชาติ ไม่เว้นแม้แต่ความเชื่อทางศาสนา และชีวิตของคนผิวดำในนิวออลีนส์ตอนใต้ก็มักจะอยู่กันบนเส้นด้ายเสมอ” Jari Honora ผู้ศึกษาเกี่ยวกับการลำดับวงศ์ตระกูลที่สืบค้นประวัติศาตร์พื้นเพและที่มีของโป๊ปเลโอที่ 14 กล่าว
ความหลากหลายทางเพศ
คำถามที่ยังรอคำตอบ (ด้วยความหวัง)
อย่างไรก็ตาม แม้ว่าการมาถึงของประมุขแห่งคริสจักรคาธอลิกพระองค์ใหม่จะมีแนวโน้มสร้างความอุ่นใจให้กับคริสต์ศาสนิกชนในเรื่องความเป็นปึกแผ่นและลดความอคติเเบ่งแยกทางเชื้อชาติสีผิว แต่ประเด็นการปฏิรูปศาสนจักรที่สำคัญไม่แพ้กันอย่างเรื่องสิทธิของกลุ่ม LGBTQ+ และบทบาทของสตรีในคริสตจักรก็ยังคงเป็นข้อถกเถียงสำคัญอยู่ ณ ขณะนี้ ว่าทิศทางของโป๊ปพระองค์ใหม่ที่มีต่อประเด็นเหล่านี้จะเป็นอย่างไร
หลังจากครั้งหนึ่งสเตทเมนต์ของโป๊ปเลโอที่ 14 ถูกเผยแพร่ถึงมุมมองที่พระองค์มีต่อเรื่องการสมรส และการสร้างครอบครัวของคนเพศเดียวกัน ในปี 2012 ขณะพระองค์กำลังดำรงตำแหน่งเป็นหัวหน้าคณะวัดนักบุญเซนต์ออกัสตินเวลานั้น มีใจความว่า สื่อตะวันตกกำลังสร้างอิทธิพลมากเกินไปในเรื่องของการ “ให้ความเห็นอกเห็นใจต่อความเชื่อหรือการกระทำใดๆ ที่ขัดต่อพระคำสอน” อย่างเช่น เรื่องการทำแท้ง รวมถึงการการุณยฆาต และพระองค์ยังใข้คำว่า “Homosexual Lifestyle” ด้วย
นอกจากนั้นแล้ว ยังทรงเคยตรัสถึงครอบครัวคนเพศเดียวกันที่มีการอุปการะบุตรบุญธรรมด้วยว่าเป็น “ครอบครัวทางเลือก” สิ่งนี้เองที่สร้างความกังวลกับให้กลุ่ม LGBTQ+ ไม่น้อย เพราะนี่อาจสะท้อนถึงแนวคิดอนุรักษณ์นิยมของศาสนจักรที่อาจยังคงมีอยู่อย่างเข้มข้น จากเดิมที่โป๊ปฟรานซิส สมเด็จพระสันตะปาปาพระองค์ก่อนเคยแสดงจุดยืนชัดเจนในการทำงานเพื่อสนับสนุนชุมชนคนที่มีความหลากหลายทางเพศอย่างเต็มที่เสมอมา จนทำให้พระองค์เป็นที่รักของชุมชน LGBTQ+ ทั่วโลก
Francis DeBernardo ไดเร็กเตอร์ของ New Ways Ministry กลุ่มชาวคาธอลิก LGBTQ+ ในรัฐแมรีแลนด์ มองเรื่องนี้ว่า ตลอด 10 กว่าปีที่ชุมชน LGBTQ+ มีความหวังอยู่ใต้ร่มพระเมตตาของโป๊ปฟรานซิส นี่จึงนับว่าเป็นการเปลี่ยนผ่านที่พวกเขายังคงจะรอดูอย่างมีความหวังต่อไปเช่นกัน “เราภาวนาเลยว่าโป๊ปเลโอที่ 14 จะยินดีต้อนรับคนที่มีความหลากหลายทางเพศ และสานต่องานที่โป๊ปฟรานซิสเคยริเริ่มไว้”
น่าจับตามองว่าทิศทางของผู้นำสูงสุดแห่งคริสตจักรโรมันคาธอลิกพระองค์ใหม่ที่ผู้คนต่างตั้งความหวังนี้จะเป็นอย่างไรต่อไป จะสามารถสร้างภาพลักษณ์ให้คริสจักรคลายความอนุรักษณ์นิยมและเป็นความหวังให้กับโลกยุคใหม่ที่โอบรับว่า ‘ความหลากหลาย’ อย่างแท้จริงได้หรือไม่
อ้างอิง
https://www.nytimes.com/2025/05/10/world/americas/pope-leo-american-popular-world-reaction.html
https://www.ncronline.org/news/pope-leo-xivs-creole-heritage-highlights-complex-history-racism-and-church-america
https://www.thaipbs.or.th/news/content/351985
https://www.theguardian.com/world/2025/may/09/pope-leo-xiv-lgbtq
อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง
- แด่ความหวังแห่งความหลากหลาย : สมเด็จพระสันตะปาปาเลโอที่ 14 โป๊ปชาวอเมริกันผู้อาจเป็นความหวังของการโอบรับความหลากหลายทางเชื้อชาติ กับคำถามที่ยังคงรอคำตอบเรื่องการสนับสนุนความเท่าเทียมทางเพศหลังจากนี้
- IDAHOT กับการเหยียดเพศและกีดกัน LGBTQ+ ที่อาจเกิดขึ้นทั้งโดยตั้งใจและไม่ตั้งใจ แต่เป็นความเคยชินในชีวิตประจำวัน
- Valeria Marquez อินฟลูฯ สายบิวตี้ชาวเม็กซิกัน ถูกยิงเสียชีวิตขณะกำลังไลฟ์: อีกหนึ่งภาพสะท้อนของ Femicide หรือการฆาตกรรมผู้หญิง ที่สูงขึ้นเรื่อยๆ ในเม็กซิโก
ตามบทความก่อนใครได้ที่
- Website : Mirror Thailand.com